2l.pl Lektury Motywy literackie
Jesteś w: 2l.pl -> Granica

2l.pl / Narracja i kompozycja „Granicy”

Autor: Jakub Ciczkowski     Data publikacji: 20.01.2006     Serwis chroniony prawem autorskim

Licząca dwadzieścia siedem rozdziałów wielowątkowa, skupiona wokół nieszczęśliwej miłości Zenona i Elżbiety „Granica” Zofii Nałkowskiej jest ze względu formalnego powieścią, czyli fundamentalnym gatunkiem epiki, w którym występuje narracja, bohaterowie, płaszczyzna temporalna i przestrzenna.

Narracja


W powieści mamy przykład narracji relacjonującej trzecioosobowej, której autor przyjął pozę wewnętrznego obserwatora wydarzeń i wypowiada się z perspektywy bohaterów.

Opowiadacz jest zatem bezimiennym przedstawicielem prowincjonalnej zbiorowości, przekazującym czytelnikowi rozpowszechniane między ludźmi plotki. Nie komentuje i nie ocenia, nie przyjmuje roli sędziego – nie oskarża ani nie broni postępowania głównego bohatera, starając się za to zwrócić uwagę na różnice między potrzebami i racjami indywidualnymi a społecznymi.




Poza porządkowaniem wydarzeń w czasie i przestrzeni i dążeniem do obiektywności powieściowy narrator jest wszechwiedzący. Dysponuje wiedzą o dalszym losie bohaterów, opowiadając wydarzenia, które będą dopiero miały miejsce.
Jest także wnikliwym badaczem próbującym wyjaśnić prezentowane zdarzenia i rozgryźć motywację ich autorów.

Bohaterowie




W powieści występuje trójka bohaterów głównych - Zenon Ziembiewicz, jego żona Elżbieta Biecka oraz kochanka – Justyna Bogutówna - uwikłanych w miłosny trójkąt – oś kompozycyjną dzieła oparta na schemacie trójkąta. Prócz nich jest kilka postaci drugoplanowych (między innymi Cecylia Kolichowska, Romana Niewieska, Karol Wąbrowski, Jasia Gołąbska) oraz wiele pobocznych i epizodycznych.

Autorka, niechętna praktykowanemu w owym czasie behawioryzmowi, rozbudowała bardzo analizę ich psychiki. Scharakteryzowawszy ich poprzez działania, zindywidualizowany język (właściwy dla osobowości, wykształcenia i klasy społecznej) oraz opinie innych na danego bohatera, skupiła się na ukazaniu motywacji życiowych wyborów czy przyczyn kontrowersyjnych decyzji. Wszystkiego tego dokonała przy zachowaniu obiektywizmu, dzięki czemu czytelnikowi został oddany obowiązek osądzenia postaci.

Poza tym powieściowi bohaterowie - złożeni, wielowymiarowi i dynamiczni - organizują akcję dzieła. To wokół nich Nałkowska stworzyła świat przedstawiony, stoją w jego centrum, są głównymi motorami akcji, która przez ich mnogość ma cechy fragmentarycznej.

Bohaterowie pełnią jeszcze jedną ważną funkcję – są reprezentantami odmiennych poglądów na jednakowe sytuacje lub wydarzenie (technika różnych punktów widzenia), przez co podejmują ważny problem, poruszony w powieści: „Jesteśmy tacy, jakimi nas widzą inni, czy też tacy, za jakich sami się uważamy?”.

Płaszczyzna temporalna

Sięgnięcie przez Nałkowską po technikę inwersji czasowej (achronologiczność wydarzeń, odwrócenie szyku fabularnego), retrospekcje oraz po zabieg klamry kompozycyjnej, łączący poszczególne postacie i wydarzenia, umożliwiły pisarce rozpoczęcie i zakończenie „Granicy” w jednakowym momencie – informacją zamieszczoną w lokalnych gazetach, donoszącą o pojmaniu Justyny Bogutówny i samobójczej śmierci Zenona Ziembiewicza.

Biorąc do ręki powieść i rozpoczynając lekturę od wiadomości o śmierci głównego bohatera, czytelnik daje się prowadzić narratorowi po latach poprzedzających to tragiczne wydarzenie i poznaje realistyczny obraz polskiej rzeczywistości międzywojennej.



  Dowiedz się więcej
Zofia Nałkowska - notatka szkolna
Okoliczności powstania „Granicy”
Główni bohaterowie „Granicy”
Czas akcji „Granicy”
Miejsce akcji „Granicy”
Inwersja czasowa w „Granicy” Nałkowskiej
Narracja i kompozycja „Granicy”
Znaczenie tytułu „Granicy”
Wartości artystyczne „Granicy” Nałkowskiej
„Granica” jako przykład powieści psychologicznej
Nowatorstwo powieści „Granica”
Losy Jasi Gołąbskiej (z domu Borbockiej)
Charakterystyka kamienicy Cecylii Kolichowskiej
Symbolika kamienicy Cecylii Kolichowskiej
Obraz społeczeństwa w „Granicy”
Charakterystyka rodziców Zenona Ziembiewicza
Charakterystyka Cecylii Kolichowskiej
Najważniejsze cytaty z „Granicy”
Bibliografia do „Granicy”
Moja ocena Zenona Ziembiewicza
Ocena moralna Zenona Ziembiewicza
Oskarżenie Zenona Ziembiewicza
Obrona Zenona Ziembiewicza
„Jesteśmy tacy, jakimi nas widzą inni, czy też tacy, za jakich sami się uważamy?” – rozprawka
„Człowiek ma w życiu dwa wyjścia: kształtować rzeczywistość lub poddać się jej”. Rozważ myśl na przykładzie „Granicy”
Wolność człowieka w kontekście „Granicy” Nałkowskiej
Jaki jest człowiek według „Granicy” Nałkowskiej?
Filozofia w „Granicy”
Determinacja biologiczna w „Granicy”
Sposób kreowania bohaterów w „Granicy”
Granica filozoficzna w „Granicy”
Granica psychologiczna w „Granicy”
Granica społeczna w utworze
Granica obyczajowa w utworze
Granica moralna w utworze
Symbole w „Granicy”
Motyw konfliktu pokoleń w „Granicy”
Motyw zbrodni w „Granicy”
Motyw konfliktu wewnętrznego w „Granicy”
Motyw przemiany wewnętrznej w „Granicy”
Motyw syna w „Granicy”
Motyw śmierci w „Granicy”
Motyw cierpienia w „Granicy”
Motyw żony w „Granicy”
Motyw męża w „Granicy”
Motyw kalectwa w „Granicy”
Motyw choroby w „Granicy”
Motyw dworku szlacheckiego w „Granicy”
Motyw dojrzewania w „Granicy”
Motyw szaleństwa w „Granicy”
Motyw matki w „Granicy”
Motyw władzy w „Granicy”
Motyw zdrady w „Granicy”
Motyw samobójstwa w „Granicy”
Motyw kariery w „Granicy”
Motyw księdza w „Granicy”
Motyw mieszczaństwa w „Granicy”
Motyw miłości w „Granicy”
Motyw domu (kamienicy) w „Granicy”
Motyw starości w „Granicy”
Motyw małżeństwa w „Granicy”
Obraz mieszczaństwa w „Granicy”
Charakterystyka szlachty w „Granicy”
Konflikt pokoleń w „Granicy”
Romans Zenona Ziembiewicza z Justyną
Charakterystyka Justyny Bogutówny
Miłość Zenona Ziembiewicza i Elżbiety Bieckiej
Charakterystyka Elżbiety Bieckiej
Portrety kobiece w „Granicy”
Plan wydarzeń „Granicy”
Kariera Zenona Ziembiewicza
Charakterystyka Zenona Ziembiewicza
Przemiana wewnętrzna Zenona Ziembiewicza
Dzieciństwo i młodość Zenona Ziembiewicza
Losy Cecylii Kolichowskiej
Granica streszczenie
„Granica” - wprowadzenie