2l.pl Lektury Motywy literackie
Jesteś w: 2l.pl -> Dżuma

2l.pl / Motyw choroby w „Dżumie”

Autor: Jakub Ciczkowski     Data publikacji: 20.01.2006     Serwis chroniony prawem autorskim

Tytułowa dżuma to choroba, której nie powinno się życzyć nawet najgorszemu wrogowi. Jej przebieg jest niezwykle bolesny, a szanse na wyzdrowienie bez odpowiedniego serum są praktycznie równe zeru. Można powiedzieć, że zaraza tej śmiertelnej choroby jest jedną z bohaterek powieści. Camus poświęcił wiele miejsca opisowi jej objawów, przebiegu, rozprzestrzenianiu się oraz sposobom leczenia. W tym celu posłużył się techniką naturalistyczną, opartą na realizmie.

W powieści mamy do czynienia z dwiema odmianami dżumy: dymieniczną i płucną. Objawy pierwszej z nich możemy zaobserwować na Michelu, pierwszej ludzkiej ofierze epidemii: „Miał trzydzieści dziewięć i pięć [stopni gorączki – K.M.], gruczoły szyi i kończyny nabrzmiały, dwie czarniawe plamy wystąpiły na boku. Dozorca skarżył się teraz na bóle wewnątrz”. Dżuma atakowała więc węzły chłonne i wywoływała wysoką gorączkę. Ból jamy brzusznej, na który uskarżali się chorzy wiązał się z tym, że dżuma powodowała bardzo szybkie rozrastanie się śledziony.


Dalej możemy dowiedzieć się więcej o wyglądzie chorego: „Z jego ust usłanych grzybowatymi wyroślami wychodziły strzępy słów: «Szczury! » - mówił. Zielonkawy, o woskowych ustach, powiekach barwy ołowiu, oddechu urywanym i krótkim, rozkrzyżowany przez gruczoły (…) dozorca dusił się pod niewidocznym ciężarem”. Widzimy, że wyraźne zmiany zachodziły głównie na twarzy. Skóra zarażonego z czasem przyjmuje niemal zielonkawy odcień, a na ustach pojawiają się brązowe skrzepy. Tak właściwie wyglądało ostatnie stadium dżumy dymienicznej.

Nazwa tej odmiany choroby pochodziła od dymienic, czyli wielkich wrzodów, które powstawały na ciele zakażonego. Pojawiały się one na nogach i szyi, w miejscach, gdzie znajdowały się węzły chłonne. Doktor Rieux opisał zabieg przecinania dymienic: „Należało otwierać wrzody, to jasne. Dwa cięcia nożykiem chirurgicznym na krzyż i gruczoły wyrzucały papkę zmieszaną z krwią. Chorzy krwawili rozkrzyżowani. Plamy zjawiały się na brzuchu i na nogach, gruczoł przestawał ropieć, potem nabrzmiewał znowu. Najczęściej chory umierał w straszliwym smrodzie”. Widzimy zatem, że przecinanie wrzodów było zabiegiem doraźnym, który przynosił jedynie chwilową ulgę. Doktor nie miał jednak zbyt wielu innych możliwości. Zwłaszcza w pierwszym stadium epidemii, kiedy kolejne próbki serum okazywały się nieskuteczne.




Doktor nie wiedział wiele o dżumie. Co prawda odnalazł sporo informacji w relacjach historycznych, jednak nie zawierały one opisu leczenia choroby. Dżuma uznawana była wówczas jako zaraza niemal wymarła, która ponadto nie pojawiała się od dziesiątek lat w krajach o klimacie podobnym do algierskiego. Rieux nie mógł więc liczyć na konsultacje i porady innych lekarzy. Musiał więc trzymać się tego, czego był pewien i postępować zgodnie z intuicją: „Trzeba trzymać się tego, co się wie; odrętwienie i wyczerpanie, czerwone oczy, brudne usta, bóle głowy, dymienice, straszliwe pragnienie, majaczenia, plamy na ciele, wewnętrzne rozćwiartowanie i po tym wszystkim... (…) «Puls staje się nitkowaty, nieznaczny ruch chorego poprzedza śmierć»”. Takie właśnie wiadomości na temat dżumy udało mu się odnaleźć w podręcznikach medycznych. Wkrótce sam przekonał się, że dobrze opisywały one przebieg chrobry.

W powieści odnajdziemy także biologiczny opis działania wirusa dżumy: „mikrob (…) potrafi w trzy dni powiększyć czterokrotnie śledzionę, nadać gruczołom krokowym objętość pomarańczy i konsystencję papki”. W ten dość obrazowy sposób Rieux starał się przekonać urzędników i lekarzy prefektury, by wprowadzili w mieście stan epidemii.




W powieści znajdziemy również płucną odmianę dżumy, która przejawiała się tym, że „Dymienice nie otwierały się przy nakłuciu, jak gdyby nadszedł czas ich twardnienia, i torturowały chorych”. Ponadto przy tej postaci zarazy chory wymiotował krwią, co oznaczało rychłe nadejście zgonu: „Chorzy umierali znacznie szybciej, wśród krwawych wymiotów”. Dżuma płucna przebiegała znacznie szybciej niż dymieniczna, była bardziej bolesna i bezwzględna.



  Dowiedz się więcej
Dżuma - streszczenie
Dżuma jako powieść parabola
Albert Camus - notka biograficzna
Dżuma a Dziennik roku zarazy
Dżuma - opracowanie
Dżuma Alberta Camus - bohaterowie, wiadomości wstępne
Józef Grand - charakterystyka
Rambert - charakterystyka
Doktor Rieux - charakterystyka
Tarrou - charakterystyka
Cottard, Ojciec Paneloux - opis postaci
Albert Camus - Dżuma - problematyka
Dżuma Alberta Camus - cytaty
Bibliografia do „Dżumy”
Dżuma - najważniejsze cytaty
Opis rozwoju epidemii w Dżumie
Czy człowiek może być mocniejszy od dżumy?
„Trzeba tylko iść naprzód w ciemnościach, trochę na oślep, i próbować czynić dobrze” - rozprawka
„(…) bakcyl dżumy nigdy nie umiera i nie znika” - rozprawka
Interpretacja kazań ojca Paneloux
Postawy ludzkie w „Dżumie”
„Dżuma” jako nakaz etyki heroicznej
Problem ludzkiej odpowiedzialności w „Dżumie”
Problem ludzkiej wolności w „Dżumie”
„Ludzie są raczej dobrzy niż źli” - rozprawka
Motyw Boga i religii w „Dżumie”
Motyw choroby w „Dżumie”
Motyw przemiany wewnętrznej w „Dżumie”
Motyw cierpienia w „Dżumie”
Motyw śmierci w „Dżumie”
Motyw lekarza w „Dżumie”
Motyw zła w „Dżumie”
„Dżuma” jako traktat o człowieku
„Dżuma” jako powieść o buncie
„Dżuma” jako powieść o wojnie
„Dżuma” jako powieść egzystencjalna
„Dżuma” jako traktat moralny
„Dżuma” jako powieść o ludzkiej moralności i solidarności
Heroiczne tworzenie siebie w świecie grozy i absurdu na przykładzie „Dżumy”
„Dżuma” jako powieść-parabola
Pozostali bohaterowie powieści Dżuma
Cottard – charakterystyka postaci
Joseph Grand – charakterystyka postaci
Ojciec Paneloux – charakterystyka postaci
Raymond Rambert – charakterystyka postaci
Jean Tarrou – charakterystyka postaci
Doktor Bernard Rieux – charakterystyka postaci
Moralność w „Dżumie”
Filozofia w „Dżumie”
Narracja w „Dżumie”
Kompozycja „Dżumy”
Czas i miejsce akcji „Dżumy”
Plan wydarzeń Dżumy
Interpretacja motta Dżumy
Interpretacja tytułu Dżuma
Albert Camus – życiorys pisarza
„Dżuma” - streszczenie