2l.pl Lektury Motywy literackie
Jesteś w: 2l.pl -> Dżuma

2l.pl / „Dżuma” jako powieść o buncie

Autor: Jakub Ciczkowski     Data publikacji: 20.01.2006     Serwis chroniony prawem autorskim

Co powinien zrobić człowiek w tak ekstremalnie trudnej sytuacji, kiedy otaczające go zło ma nad nim druzgocącą przewagę? Odpowiedź płynąca z przesłania „Dżumy” jest krótka i prosta – zbuntować się. Przeciwko czemu? Przeciwko wszystkiemu.

Postulat buntu stanowi podstawę myśli egzystencjalistów. Według nich każdy człowiek powinien sprzeciwić się wobec absurdu śmierci, wobec zła, wobec niesprawiedliwości, wobec niegodziwości, wobec zbrodni i wszystkiego, co godzi w drugiego człowieka.


Postawę buntu wobec epidemii, która ucieleśnia wszystkie wymienione powyżej cechy, zbuntowali się od samego początku Rieux i Tarrou. Bohaterowie niemal z miejsca podjęli decyzję, że muszą przeciwstawić się zarazie, nawet jeśli mieliby działać tylko we dwóch. Przyglądając się tym postaciom można powiedzieć, że bunt wobec zastanej sytuacji świadczył o ich człowieczeństwie, czy humanizmie, jak nazywał tą postawę Rieux.

Niektórzy potrzebowali dodatkowego bodźca do zbuntowania się przeciwko zarazie. Przykładem takiego zachowania może być ojciec Paneloux, który przez długi czas uważał dżumę za sprawiedliwą karę, jaką Bóg zesłał na nieposłuszny lud Oranu. Jezuita zmienił swoje poglądy pewnej nocy, kiedy wraz z innymi bohaterami powieści czuwał przy łóżku młodego Filipa, syna sędziego Othona. Doktor Rieux postanowił wypróbować na chłopcu serum Castela, które jednak okazało się nie działać. W efekcie Filip umierał powoli w potwornych katuszach na oczach świadków. Śmierć niewinnego dziecka wywarła na Paneloux tak wielkie wrażenie, że musiał zmienić swoje poglądy. Jezuita zbuntował się wobec zarazy i choć wciąż uważał ją za pochodzącą od Boga, to zachęcał mieszkańców miasta by nieśli sobie nawzajem pomoc w tych trudnych chwilach.




Bunt też powoli rodził się w sumieniu Ramberta. Młody dziennikarz od samego początku nie godził się na sytuację, w jakiej znalazł się po zamknięciu bram miasta, lecz powodowały nim względy egoistyczne i emocjonalne. Nie buntował się przeciwko temu, że umierają niewinni i bezbronni ludzie, ale wobec przeciw temu, iż został niesprawiedliwie rozdzielony ze swoją ukochaną żoną. Z czasem jednak zrozumiał, że jeśli ucieknie z miasta nie będzie mógł spojrzeć kobiecie w oczy.

Tarrou przekonał się, że bunt nie zawsze kończy się sukcesem. Co prawda dzięki jego postawie powstały formacje sanitarne, które ocaliły życia setek mieszkańców miasta. Ochotnicy opiekowali się też tysiącami obywateli w ostatnich dniach ich egzystencji. Jednak Jean Tarrou nie został wynagrodzony za swoją bohaterską i buntowniczą postawę. Ze wszystkich bohaterów „Dżumy” to właśnie on zasługiwał na to, by zatriumfować nad epidemią. Ostatecznie jednak przegrał z absurdem życia i śmierci. Zmarł jako jedna z ostatnich ofiar dżumy, kiedy miasto wiwatowało z radości z pokonania zarazy. Należy jednak pamiętać, że Tarrou umarł szczęśliwy, ponieważ znakomicie wywiązał się ze swoich obowiązków. Dał przykład innym, jak należy postępować w sytuacjach wydawałoby się beznadziejnych, kiedy możemy liczyć tylko na siebie i na najbliższych przyjaciół.




„Świadomość śmierci, życie pełne wyborów dają poczucie porzucenia w świecie oraz bezsensu życia. Rozwinięta filozofia absurdu natomiast oraz świadomość śmierci, połączone z buntowniczością, winny – wedle Camusa – nadawać pożądany życiu sens istnienia”, pisze Ignacy Stanisław Fiut w pracy „Człowiek według Alberta Camusa”. Ze słów badacza wynika, że buntowanie się leży w naturze człowieka, co więcej, właśnie to go kształtuje. Pojmując życie w sposób egzystencjalny, czyli jako absurd pełen zagrożeń, strachu, czyhającej śmierci i wszechobecnego zła można zadać sobie pytanie: co innego może zrobić człowiek, jeśli się nie zbuntować?



  Dowiedz się więcej
Dżuma - streszczenie
Dżuma jako powieść parabola
Albert Camus - notka biograficzna
Dżuma a Dziennik roku zarazy
Dżuma - opracowanie
Dżuma Alberta Camus - bohaterowie, wiadomości wstępne
Józef Grand - charakterystyka
Rambert - charakterystyka
Doktor Rieux - charakterystyka
Tarrou - charakterystyka
Cottard, Ojciec Paneloux - opis postaci
Albert Camus - Dżuma - problematyka
Dżuma Alberta Camus - cytaty
Bibliografia do „Dżumy”
Dżuma - najważniejsze cytaty
Opis rozwoju epidemii w Dżumie
Czy człowiek może być mocniejszy od dżumy?
„Trzeba tylko iść naprzód w ciemnościach, trochę na oślep, i próbować czynić dobrze” - rozprawka
„(…) bakcyl dżumy nigdy nie umiera i nie znika” - rozprawka
Interpretacja kazań ojca Paneloux
Postawy ludzkie w „Dżumie”
„Dżuma” jako nakaz etyki heroicznej
Problem ludzkiej odpowiedzialności w „Dżumie”
Problem ludzkiej wolności w „Dżumie”
„Ludzie są raczej dobrzy niż źli” - rozprawka
Motyw Boga i religii w „Dżumie”
Motyw choroby w „Dżumie”
Motyw przemiany wewnętrznej w „Dżumie”
Motyw cierpienia w „Dżumie”
Motyw śmierci w „Dżumie”
Motyw lekarza w „Dżumie”
Motyw zła w „Dżumie”
„Dżuma” jako traktat o człowieku
„Dżuma” jako powieść o buncie
„Dżuma” jako powieść o wojnie
„Dżuma” jako powieść egzystencjalna
„Dżuma” jako traktat moralny
„Dżuma” jako powieść o ludzkiej moralności i solidarności
Heroiczne tworzenie siebie w świecie grozy i absurdu na przykładzie „Dżumy”
„Dżuma” jako powieść-parabola
Pozostali bohaterowie powieści Dżuma
Cottard – charakterystyka postaci
Joseph Grand – charakterystyka postaci
Ojciec Paneloux – charakterystyka postaci
Raymond Rambert – charakterystyka postaci
Jean Tarrou – charakterystyka postaci
Doktor Bernard Rieux – charakterystyka postaci
Moralność w „Dżumie”
Filozofia w „Dżumie”
Narracja w „Dżumie”
Kompozycja „Dżumy”
Czas i miejsce akcji „Dżumy”
Plan wydarzeń Dżumy
Interpretacja motta Dżumy
Interpretacja tytułu Dżuma
Albert Camus – życiorys pisarza
„Dżuma” - streszczenie