2l.pl Lektury Motywy literackie
Jesteś w: 2l.pl -> Dżuma

2l.pl / „Dżuma” jako powieść o ludzkiej moralności i solidarności

Autor: Jakub Ciczkowski     Data publikacji: 20.01.2006     Serwis chroniony prawem autorskim

Jednymi z wielu zagadnień, jakie porusza w swojej problematyce „Dżuma” Alberta Camusa są moralność i solidarność. Autor zarysował szereg postaw etycznych, jakie przyjęli bohaterowie w obliczu ekstremalnej sytuacji. Skupił się także na zaakcentowaniu pracy zespołowej, wspólnemu działaniu, jako najlepszej drodze do osiągnięcia celu.

Bohaterowie powieści zostali postawieni w bardzo trudnej sytuacji. Musieli wybrać czy postąpić zgodnie z moralnością i nieść pomoc współmieszkańcom, czy skoncentrować się na ratowaniu własnego życia. Nie wszyscy zdecydowali od razu. Co prawda doktor Rieux i Tarrou nie zastanawiali się ani chwili i przystąpili do nierównej walki z epidemią, ale właściwie tylko oni nie mieli problemów z podjęciem takiej decyzji. Rambert przez długi czas myślał tylko o tym, jak wydostać się z miasta. Ojciec Paneloux był przekonany, że mieszkańcy zasłużyli sobie na zarazę. Z kolei sędzia śledczy Othon nie uważał zarazy za zagrożenie, a jedynie przykrywkę dla przemytników i opryszków, którzy mogli chodzić po ulicach miasta z podniesionymi głowami. Jednym z kontrabandzistów był Gonzales. Nikt z nich nie myślał o niesieniu pomocy współmieszkańcom, lecz ostatecznie dołączyli do formacji sanitarnych. Dlaczego?


Można powiedzieć, że każdy z nich był świadkiem zbyt wielu śmierci i cierpienia, niektórzy z nich utracili bardzo bliskie osoby. Widok konających współmieszkańców nie pozwolił ich sumieniu na bezczynność. Musieli podjąć jedyną moralnie słuszną decyzję i zaangażować się w wolontariat. Paneloux i Rambert przystąpili do oddziałów sanitarnych, z kolei Gonzales i Othon zasilili szeregi pracowników administracji obozu zorganizowanego na stadionie miejskim. Chociaż w przypadku tego pierwszego, który przed wybuchem zarazy był czołowym napastnikiem tamtejszego klubu piłkarskiego, dużą rolę podjęciu tej decyzji odegrała nuda z powodu wstrzymania rozgrywek.

Możemy znaleźć też w powieści postać, która postąpiła inaczej, niż wymienieni wyżej bohaterowie. Cottard nie przyłączył się do formacji sanitarnych, chociaż proponowano mu to wielokrotnie. Mężczyzna jednak skupił się na sobie. Jego postawa moralna zasługiwała na potępienie, dlatego też spotkała go gorsza kara niż zarażenie dżumą. Człowiek ten panicznie obawiał się aresztowania. Bał się do tego stopnia, że usiłował nawet popełnić samobójstwo. W jednej z ostatnich scen widzimy go zakutego w kajdany w towarzystwie funkcjonariuszy policji.




Jeśli chodzi o solidarność, to na szczególną uwagę zasługuje w tym miejscu działalność Jeana Tarrou. Bohater doskonale sprawdził się jako organizator i koordynator formacji sanitarnych. To on werbował mieszkańców miasta, by wspólnymi siłami walczyć z zarazą. Zdawał sobie sprawę, że musi przejąć inicjatywę i pokierować Orańczykami. „Tym ludziom brak wyobraźni. Nigdy nie są za wysokości zarazy, zaś środki jakie wymyślają, są zaledwie na miarę kataru. Jeśli pozwolimy im działać, zginą, a my wraz z nimi” – mówił o władzach miasta. Dlatego też wykazał inicjatywę i wkroczył do działania.

Co ważne, Tarrou był człowiekiem z zewnątrz. Przebywał w Oranie zaledwie od kilku tygodni. Nie przeszkadzało mu to jednak w odczuwaniu więzi z obywatelami miasta. Zupełnie inaczej postępował na początku zarazy Rambert, który na każdym kroku podkreślał, że nie jest stąd i kwarantanna nie powinna go dotyczyć. Wreszcie jednak dziennikarz idzie za głosem sumienia i mówi: „wiem, że jestem stąd, czy chcę tego, czy nie chcę. Ta sprawa dotyczy nas wszystkich”. Tarrou od samego początku myślał w ten sposób.




Formacje obywatelskie, które były czystym przejawem obywatelskiej solidarności i odpowiedzialności, działają w sposób harmonijny, pilny i skuteczny. Każdy z wolontariuszy poświęcił się całkowicie powierzonej roli i wykonywał ją najlepiej jak potrafił, często kosztem prywatnego życia i zdrowia. Przykładem całkowitego oddania się formacjom może być Grand, który pracując dla współmieszkańców porzucił wszelkie inne zajęcia.

Wydaje się, że autor celowo ukazał stopniowe tworzenie się formacji sanitarnych. Camus ukazał, jak kolejne pojedyncze ogniwa usprawniały pracę oddziałów. Dzięki temu czytelnik mógł docenić rolę każdego z kolejno dołączających się ludzi. Każdy z nich był ważny i niezastąpiony.

Cottard wypowiada gorzką prawdę o ludzkiej solidarności, która zwykle ujawnia się dopiero w obliczu wielkiego zagrożenia: „Jedyny sposób, żeby ludzie byli razem, to zesłać im dżumę. Niech pan rozejrzy się wokół siebie”. Trudno się z nim nie zgodzić, niestety.



  Dowiedz się więcej
Dżuma - streszczenie
Dżuma jako powieść parabola
Albert Camus - notka biograficzna
Dżuma a Dziennik roku zarazy
Dżuma - opracowanie
Dżuma Alberta Camus - bohaterowie, wiadomości wstępne
Józef Grand - charakterystyka
Rambert - charakterystyka
Doktor Rieux - charakterystyka
Tarrou - charakterystyka
Cottard, Ojciec Paneloux - opis postaci
Albert Camus - Dżuma - problematyka
Dżuma Alberta Camus - cytaty
Bibliografia do „Dżumy”
Dżuma - najważniejsze cytaty
Opis rozwoju epidemii w Dżumie
Czy człowiek może być mocniejszy od dżumy?
„Trzeba tylko iść naprzód w ciemnościach, trochę na oślep, i próbować czynić dobrze” - rozprawka
„(…) bakcyl dżumy nigdy nie umiera i nie znika” - rozprawka
Interpretacja kazań ojca Paneloux
Postawy ludzkie w „Dżumie”
„Dżuma” jako nakaz etyki heroicznej
Problem ludzkiej odpowiedzialności w „Dżumie”
Problem ludzkiej wolności w „Dżumie”
„Ludzie są raczej dobrzy niż źli” - rozprawka
Motyw Boga i religii w „Dżumie”
Motyw choroby w „Dżumie”
Motyw przemiany wewnętrznej w „Dżumie”
Motyw cierpienia w „Dżumie”
Motyw śmierci w „Dżumie”
Motyw lekarza w „Dżumie”
Motyw zła w „Dżumie”
„Dżuma” jako traktat o człowieku
„Dżuma” jako powieść o buncie
„Dżuma” jako powieść o wojnie
„Dżuma” jako powieść egzystencjalna
„Dżuma” jako traktat moralny
„Dżuma” jako powieść o ludzkiej moralności i solidarności
Heroiczne tworzenie siebie w świecie grozy i absurdu na przykładzie „Dżumy”
„Dżuma” jako powieść-parabola
Pozostali bohaterowie powieści Dżuma
Cottard – charakterystyka postaci
Joseph Grand – charakterystyka postaci
Ojciec Paneloux – charakterystyka postaci
Raymond Rambert – charakterystyka postaci
Jean Tarrou – charakterystyka postaci
Doktor Bernard Rieux – charakterystyka postaci
Moralność w „Dżumie”
Filozofia w „Dżumie”
Narracja w „Dżumie”
Kompozycja „Dżumy”
Czas i miejsce akcji „Dżumy”
Plan wydarzeń Dżumy
Interpretacja motta Dżumy
Interpretacja tytułu Dżuma
Albert Camus – życiorys pisarza
„Dżuma” - streszczenie