2l.pl Lektury Motywy literackie
Jesteś w: 2l.pl -> Lalka

2l.pl / Charakterystyka Żydów w Lalce

Autor: Jakub Ciczkowski     Data publikacji: 20.01.2006     Serwis chroniony prawem autorskim

W powieści Lalka Bolesław Prus ukazał wielu Żydów. Wątek rodziny Szlangbaumów ukazuje, jak bardzo propagowana pod koniec XIX wieku idea asymilacji nacji wyznania mojżeszowego nie sprawdziła się w ówczesnej rzeczywistości.

Dowodem na powyższą tezę są losy Henryka Szlangbauma – zesłanego w młodości za udział w powstaniu styczniowym na Syberię, który po powrocie, dostrzegając atmosferę niechęci wobec Żydów, decyduje się na zmianę nazwiska na bardziej „polskie” (Szlangowski). Mimo tego bolesnego kroku wyrzeczenia się najbardziej określającej człowieka nazwy, nadal jest obiektem szykan ze względu na swoje korzenie. Przykładem okrutnego traktowania ze strony polskiego społeczeństwa jest zachowanie sklepowych subiektów, o którym czytamy w X rozdziale tomu I, w Pamiętniku starego subiekta:


- Stachu - rzekł pokornym głosem - utonę na Nalewkach, jeżeli mnie nie przygarniesz. - Dlaczego żeś od razu do mnie nie przyszedł? - spytał Stach. - Nie śmiałem... Bałem się, żeby nie mówili o mnie, że Żyd musi się wszędzie wkręcić. I dziś nie przyszedłbym, gdyby nie troska o dzieci. Stach wzruszył ramionami i natychmiast przyjął Szlangbauma z pensją półtora tysiąca rubli rocznie. Nowy subiekt od razu wziął się do roboty, a w pół godziny później mruknął Lisiecki do Klejna: - Co tu, u diabła, tak czosnek zalatuje, panie Klejn?... Zaś w kwadrans później, nie wiem już z jakiej racji, dodał: - Jak te kanalie Żydy cisną się na Krakowskie Przedmieście! Nie mógłby to parch, jeden z drugim, pilnować się Nalewek albo Świętojerskiej? Szlangbaum milczał, tylko drgały mu czerwone powieki.

Nie znaczy to, że wszyscy Polacy kpili z pracownika Wokulskiego, którego Rzecki uważał za porządnego obywatela. Wielbiciel Napoleona Bonaparte przyczynę ostracyzmu Szlangbauma widział w jego pochodzeniu: mimo to wszyscy go nie lubią, gdyż – ma nieszczęście być starozakonnym. Gdy zapytał o powody, dla których Szlangowski nie skróci swojego cierpienia i nie przyjmie chrztu, usłyszał ważne, ale i gorzkie słowa:




Zrobiłbym to przed laty, ale nie dziś. Dziś zrozumiałem, że jako Żyd jestem tylko nienawistny dla chrześcijan, a jako meches [przechrzta] byłbym wstrętny i dla chrześcijan, i dla Żydów (…) Trzeba przecie z kimś żyć.

Po wielu przejściach bohater ten połączył się z rodziną, ponownie stał się Szlangbaumem i w finale powieści to on przejął sklep Wokulskiego. Zachodzi w nim przemiana. Oskarża Rzeckiego – dawniej swojego przyjaciela ze sklepu, o wynoszenie towaru, każe go śledzić, stale się wywyższa i poniża podwładnych, zaczyna wyznawać wartości, które dawniej negował.



  Dowiedz się więcej
Lalka - streszczenie
Trzy pokolenia idealistów w „Lalce” Bolesława Prusa, czyli powieść o „straconych złudzeniach”
Znaczenie tytułu
Izabela Łęcka – charakterystyka
Charakterystyka Polaków w Lalce
Charakterystyka Tomasza Łęckiego
Miłość Stanisława Wokulskiego i Izabeli Łęckiej
Pojmowanie miłości przez Izabelę Łęcką
Echa powstań w Lalce
Historia w Lalce
Charakterystyka Żydów w Lalce
Charakterystyka Niemców w Lalce
Lalka jako powieść realistyczna
Lalka jako powieść pozytywistyczna
Wartości artystyczne Lalki Prusa
Interpretacja zakończenia Lalki
Stanisław Wokulski
Lalka jako powieść o rodzącym się kapitalizmie
Czy praca jest wyłącznie koniecznością w życiu? – rozprawka na podstawie Lalki Prusa
Lalka jako powieść o straconych złudzeniach
Mieć czy być? – rozważ zagadnienie w oparciu o Lalkę Bolesława Prusa
Czy Lalka to powieść pesymistyczna, czy optymistyczna?
Aspekt psychologiczny Lalki
Aspekt patriotyczny Lalki
Aspekt społeczno-obyczajowy Lalki
Aspekt filozoficzny Lalki
Wokulski – romantyk czy pozytywista? – rozprawka
Obraz społeczeństwa w Lalce
Charakterystyka arystokracji w Lalce
Obraz biedoty w Lalce
Obraz mieszczaństwa w Lalce
Dzieje Ignacego Rzeckiego
Charakterystyka Rzeckiego
Pamiętnik Rzeckiego i jego rola w utworze
Język w powieści Lalka Prusa
Narracja Lalki
Gatunki literackie występujące w Lalce
Kompozycja Lalki Prusa
Historia rodziny Krzeszowskich
Historia rodziny Łęckich
Historia Minclów
Losy prezesowej Zasławskiej
Losy Heleny Stawskiej
Opis rozprawy sądowej w Lalce
Opis sklepu Wokulskiego
Obraz Powiśla w Lalce
Obraz Paryża w Lalce
Obraz Warszawy w Lalce
Najważniejsze cytaty Lalki
Miejsce akcji Lalki
Plan wydarzeń Lalki
Bolesław Prus – notatka szkolna
Lalka - Bolesław Prus
Motywy literackie w Lalce