2l.pl Lektury Motywy literackie
Jesteś w: 2l.pl -> Lalka

2l.pl / Język w powieści Lalka Prusa

Autor: Jakub Ciczkowski     Data publikacji: 20.01.2006     Serwis chroniony prawem autorskim

Bolesław Prus w powieści Lalka ograniczył zabiegi językowe do minimum, dbając, by warstwa leksykalna nie odciągała uwagi od warstwy semantycznej tekstu.

Nie znaczy to jednak, że język tej powieści jest szablonowy i nudny. Wręcz przeciwnie – jest jeszcze jednym z wielu „wabików”, które sprawiają, że każdy kto sięgnie po Lalkę nie skończy na jednorazowej lekturze. Dlaczego? Ponieważ Prus miał talent ekonomiczności pisania, co znaczy, że potrafił w minimalnej ilości słów przekazać maksymalną treść. Nie musiał rozpisywać się na temat osobowości Wokulskiego, by czytelnik domyślił się, że Stanisław cierpiał z powodu wyobcowania i niezdecydowania czy tworzyć nudnych opisów przyrody, bo oddać piękno Łazienek czy nędze Powiśla.


Styl Prusa jest pozbawiony nadmiernej ornamentyki stylistycznej. Pisarz używał prostego, nawet potocznego, przejrzystego języka, posługiwał się niezłożoną składnią, dbając przy tym jednocześnie, aby wszystkie postaci mówiły językiem właściwym swojemu środowisku, pochodzeniu, wykształceniu i grupie społecznej, co widać na przykładzie trochę archaicznej mowy dojrzałego już Rzeckiego (Za co ginęli moi kamraci?... Facecje! przywidzenia!(…) - Napluj mi acan w balię, to ci dam!... - wołała ciotka (…) czy pełnego zapożyczeń z francuskiego i włoskiego języka arystokracji (dżentelmen, maniery).

Prócz rozgraniczenia na pochodzenie, Prus rozróżnił język pokreślonych grup zawodowych, czyli wyszczególnił socjolekty. Dokonał podziału między innymi na język kupców (pojęcia handlowe: ajent, obstalunek, rabat), który dodatkowo zindywidualizował ze względu na narodowość (każda z opisanych – niemiecka czy żydowska – do polskich zdań wtrąca słowa zaczerpnięte w rodzimego słownika).




Ostatnią ważną uwagą, podsumowującą rozważania o języku powieści, jest fakt, iż Prus, aby umożliwić wydanie swojego dzieła w leżącej pod zaborami ojczyźnie, sięgnął po kategorię języka ezopowego, czyli przemilczenia realiów Polski pozostającej pod zaborami (choć udało mu się wpleść trochę „wskazówek”, jakie wyrobiony czytelnik odczyta bez problemu - rosyjskie nominały srebrne ruble czy jednostki miar i wag).



  Dowiedz się więcej
Lalka - streszczenie
Trzy pokolenia idealistów w „Lalce” Bolesława Prusa, czyli powieść o „straconych złudzeniach”
Znaczenie tytułu
Izabela Łęcka – charakterystyka
Charakterystyka Polaków w Lalce
Charakterystyka Tomasza Łęckiego
Miłość Stanisława Wokulskiego i Izabeli Łęckiej
Pojmowanie miłości przez Izabelę Łęcką
Echa powstań w Lalce
Historia w Lalce
Charakterystyka Żydów w Lalce
Charakterystyka Niemców w Lalce
Lalka jako powieść realistyczna
Lalka jako powieść pozytywistyczna
Wartości artystyczne Lalki Prusa
Interpretacja zakończenia Lalki
Stanisław Wokulski
Lalka jako powieść o rodzącym się kapitalizmie
Czy praca jest wyłącznie koniecznością w życiu? – rozprawka na podstawie Lalki Prusa
Lalka jako powieść o straconych złudzeniach
Mieć czy być? – rozważ zagadnienie w oparciu o Lalkę Bolesława Prusa
Czy Lalka to powieść pesymistyczna, czy optymistyczna?
Aspekt psychologiczny Lalki
Aspekt patriotyczny Lalki
Aspekt społeczno-obyczajowy Lalki
Aspekt filozoficzny Lalki
Wokulski – romantyk czy pozytywista? – rozprawka
Obraz społeczeństwa w Lalce
Charakterystyka arystokracji w Lalce
Obraz biedoty w Lalce
Obraz mieszczaństwa w Lalce
Dzieje Ignacego Rzeckiego
Charakterystyka Rzeckiego
Pamiętnik Rzeckiego i jego rola w utworze
Język w powieści Lalka Prusa
Narracja Lalki
Gatunki literackie występujące w Lalce
Kompozycja Lalki Prusa
Historia rodziny Krzeszowskich
Historia rodziny Łęckich
Historia Minclów
Losy prezesowej Zasławskiej
Losy Heleny Stawskiej
Opis rozprawy sądowej w Lalce
Opis sklepu Wokulskiego
Obraz Powiśla w Lalce
Obraz Paryża w Lalce
Obraz Warszawy w Lalce
Najważniejsze cytaty Lalki
Miejsce akcji Lalki
Plan wydarzeń Lalki
Bolesław Prus – notatka szkolna
Lalka - Bolesław Prus
Motywy literackie w Lalce