2l.pl Lektury Motywy literackie
Jesteś w: 2l.pl -> Pan Tadeusz

2l.pl / Polityka w „Panu Tadeuszu”

Autor: Jakub Ciczkowski     Data publikacji: 20.01.2006     Serwis chroniony prawem autorskim

Intryga polityczna jest ważnym aspektem fabuły „Pana Tadeusza”. Przygotowanie gruntu pod powstanie narodowo-wyzwoleńcze jest przecież głównym powodem pobytu Księdza Robaka w Soplicowie. Zakonnik pojawia się na Litwie jako emisariusz Napoleona, a podejmowane przez niego działania można nazwać dyplomatycznymi. Bernardyn przede wszystkim nakłaniał szlachciców do wspólnego działania i gotowości. Ksiądz Robak realizował plan wielkiego Cesarza Francji, który zamierzał wkroczyć na teren Księstwa Warszawskiego i stamtąd przez Litwę zaatakować Moskwę. Wsparcie Polski w walce o odzyskanie niepodległości miało być niejako „przy okazji”. Jednak dla zniewolonych przez Moskali rodaków była to największa szansa od lat na oswobodzenie się.


Ksiądz Robak z łatwością przekonał bogatą szlachtę, której wystarczyło powiedzieć, że udział w powstaniu rozsławi ich nazwiska na wieki. Ponadto doskonale zdawał sobie sprawę, że warstwa ta charakteryzuje się wielkim patriotyzmem. Innych argumentów musiał jednak użyć pertraktując ze zubożałą szlachtą zaściankową w Dobrzynie, której mentorem był sceptyczny Maciek. W rozmowach z przedstawicielami tej grupy Robak musiał wykazać się dużą konsekwencją i spokojom. Bardzo często odwoływał się do przesłanek patriotycznych. Ostatecznie udaje mu się przekonać szlachciców, że należy „uprzątnąć dom”, czyli przepędzić Moskali z Litwy.

Ksiądz Robak okazał się być sprawnym politykiem, lecz jego szyki, jak to często bywa, pokrzyżował Gerwazy, którego z pełną odpowiedzialnością można nazwać populistą. Klucznik odwołał się do niskich pobudek, by nastawić szlachtę dobrzyńską przeciwko Soplicom. W ten sposób udało mu się pozyskać popleczników, którzy mieli pomóc mu w osiągnięciu jego prywatnego celu, czyli zemsty na znienawidzonej rodzinie. Sprytnie wykorzystał ten sam argument, którym posłużył się Ksiądz Robak, lecz zmienił jego znaczenie. Gerwazy zapowiedział bowiem, że „uprzątnięcie domu” oznacza wyeliminowanie Sopliców. Klucznik odwołał się także do historii przedstawiając Stolnika jako zwolennika reform i Konstytucji 3 maja, a Sędziego jako targowiczanina, który bezprawnie zajął majątek jego pana.




Polityka była naturalną areną działania szlachty. To ta grupa społeczna nadawała rytm i ton życia publicznego w kraju. Spośród nich wyłaniani byli posłowie na sejm, wojewodowie, urzędnicy, sędziowie. Można więc śmiało powiedzieć, że szlachta rządziła Polską. Dlatego też od jej zaangażowania zależało powodzenie powstania.

Dzieło Mickiewicza posiada bardzo ważną wymowę polityczną. Przypomnijmy, że jego akcja osadzona jest w 1812 roku, chociaż sam utwór powstał znacznie później, już po moskiewskiej klęsce Napoleona i po upadku powstania listopadowego. Dlaczego więc „Pan Tadeusz” ma tak pozytywne zakończenie? Dlaczego jest pełen nadziei? Ponieważ zawiera w sobie piękną wizję przyszłości Polski, chociaż pozornie opowiada tylko o jej przeszłości.




O perspektywie politycznej dla ojczyzny w kontekście upadku powstania listopadowego pisze Urszula Lementowicz: „(…) ów patriotyczny optymizm może mieć jedno uzasadnienie: dotyczy przyszłości popowstaniowej, która ze śmierci i cierpienia Polaków pozwoli wskrzesić nowe siły, wzmocnić jedność narodową, uporządkować sprawy wewnętrzne (rodzi się nowy układ społeczny). Z wielkiego nieszczęścia i buntu wobec niewoli, z programowego, rozważnego działania następców ks. Robaka oraz współpracy wszystkich warstw powstanie wolna i bezpieczna ojczyzna”.



  Dowiedz się więcej
Geneza Pana Tadeusza Adama Mickiewicza
Podtytuł Pana Tadeusza
Pan Tadeusz - streszczenie
Bohaterowie Pana Tadeusza
Imioniska
Czas i miejsce akcji Pana Tadeusza
Narrator w Panu Tadeuszu
Nawiązania do tradycji w Panu Tadeuszu
Główne wątki w Panu Tadeuszu
Szlachta w Panu Tadeuszu
Pan Tadeusz jako epos
Tło historyczne w Panu Tadeuszu
Jacek Soplica – ksiądz Robak jako bohater romantyczny oraz jako ostatnie słowo Mickiewicza w sprawie idei niepodległościowych
Recepcje Pana Tadeusza
Artyzm Pana Tadeusza
Rola historii w Panu Tadeuszu
Szlacheckie obyczaje w Panu Tadeuszu
Obraz Soplicowa
Funkcja przymiotnika "ostatni" w Panu Tadeuszu
Komizm i humor w Panu Tadeuszu
Baśniowość Pana Tadeusza
Inwokacja i epilog Pana Tadeusza
Język Pana Tadeusza
Wyidealizowanie realności w utworze
Przyroda w Panu Tadeuszu
Pan Tadeusz - plan wydarzeń
Pan Tadeusz - cytaty
Bibliografia do „Pana Tadeusza”
Najważniejsze cytaty w „Panu Tadeuszu”
Czy „Pan Tadeusz” powinien znaleźć się w spisie lektur szkolnych? – rozprawka
Czy zgadzasz się z opinią Mickiewicza, że motywem przewodnim „Pana Tadeusza” jest piękno świata i uroda dawnej Polski? – rozprawka
Dlaczego warto przeczytać „Pana Tadeusza”?
Obraz kraju lat dziecinnych w „Panu Tadeuszu”
Adam Mickiewicz – notatka szkolna
Opis grzybobrania w „Panu Tadeuszu”
Muzyka w „Panu Tadeuszu”
Humor w „Panu Tadeuszu”
Opis koncertu Jankiela w „Panu Tadeuszu”
Charakterystyka Jankiela
Motyw karczmy w „Panu Tadeuszu”
Opis gry Wojskiego na rogu
Spór o zamek w „Panu Tadeuszu”
Epilog w „Panu Tadeuszu”
Polityka w „Panu Tadeuszu”
Obraz Rosjan w „Panu Tadeuszu”
Obraz Polaków w „Panu Tadeuszu”
„Pan Tadeusz” jako wyraz tęsknoty Mickiewicza za ojczyzną
Znaczenie „Pana Tadeusza” dawniej i dziś
Historia w „Panu Tadeuszu”
Soplicowo jako centrum polszczyzny
Motyw spowiedzi w „Panu Tadeuszu”
Spowiedź księdza Robaka
Jacek Soplica – bohater pozytywny czy negatywny?
Losy Jacka Soplicy i jego działalność patriotyczna
Okoliczności powstania „Pana Tadeusza”
Jacek Soplica jako bohater romantyczny
Charakterystyka postaci historycznych w „Panu Tadeuszu”
Opis polowania na niedźwiedzia w „Panu Tadeuszu”
Motyw zamku w „Panu Tadeuszu”
Motyw dworku szlacheckiego w „Panu Tadeuszu”
Wartości artystyczne „Pana Tadeusza”
Narracja „Pana Tadeusza”
Język „Pana Tadeusza”
„Pan Tadeusz” jako przykład epopei
Ponadczasowość „Pana Tadeusza”
„Pan Tadeusz” - arcydzieło czy kicz – rozprawka
Kompozycja „Pana Tadeusza”
Filmowe perypetie „Pana Tadeusza”
„Pan Tadeusz” jako utwór romantyczny
Motyw przyrody w „Panu Tadeuszu”
Poetycko-malarski obraz natury w „Panu Tadeuszu”
Dawne tradycje i obyczaje w „Panu Tadeuszu”
Motyw miłości w „Panu Tadeuszu”
Motyw szlachty w „Panu Tadeuszu”
Charakterystyka szlachty w „Panu Tadeuszu”
Inwokacja „Pana Tadeusza” – interpretacja
Opisy wschodów i zachodów słońca w „Panu Tadeuszu”
Charakterystyka Maćka nad Maćkami i szlachty dobrzyńskiej
Podkomorzy – charakterystyka
Rejent – charakterystyka
Asesor – charakterystyka
Protazy – charakterystyka
Klucznik Gerwazy – charakterystyka postaci
Hrabia Horeszko – charakterystyka postaci
Telimena – charakterystyka postaci
Zosia – charakterystyka postaci
Tadeusz Soplica – charakterystyka postaci
Sędzia Soplica – charakterystyka postaci
Jacek Soplica (Ksiądz Robak) – charakterystyka postaci
Spór Asesora z Rejentem
Czas i miejsce akcji „Pana Tadeusza”
Plan wydarzeń „Pana Tadeusza”
Literackie nawiązania do „Pana Tadeusza”
Wyjaśnienie tytułu „Pana Tadeusza”
Opis uczty w „Panu Tadeuszu”
Historia Domeyki i Doweyki
Streszczenie „Pana Tadeusza”