2l.pl Lektury Motywy literackie
Jesteś w: 2l.pl -> Pan Tadeusz

2l.pl / Obraz Rosjan w „Panu Tadeuszu”

Autor: Jakub Ciczkowski     Data publikacji: 20.01.2006     Serwis chroniony prawem autorskim

Zaprezentowany przez Adama Mickiewicza obraz Rosjan w „Panu Tadeuszu” jest niejednoznaczny. Z jednej strony bowiem widzimy Moskali-najeźdźców, panoszących się po litewszczyźnie, na których czele stoi znienawidzony przez Polaków major Płut. Z drugiej jednak strony stoi kapitan Ryków – człowiek godny podziwu i szacunku, sprawiedliwy, dobry, oddany ojczyźnie, ale nie szowinista.

Płut z pochodzenia był Polakiem, ale wstąpił do armii carskiej i całkowicie się zrusyfikował. Szybko zapomniał o swoich korzeniach i jako dowódca oddziału stacjonującego w pobliżu Soplicowa dawał się we znaki okolicznej ludności. Był człowiekiem zepsutym, uzależnionym od hazardu, przez co okradał nawet własny pułk, aby zdobyć pieniądze na grę w karty. Najważniejsze były dla niego dobra materialne, całe życie podporządkował temu, by się wzbogacić. Do cna skorumpowany i przekupny bezczelnie domagał się łapówek, a czasami nawet targował się o nie. Major za wszelką cenę pragnął pokazać innym, jakim jest zamożnym człowiekiem, dlatego ostentacyjnie odpalał cygara banknotami.


Kiedy został upokorzony przez polską szlachtę, która wyprosiła go z eleganckiego balu, poprzysiągł zemstę. Odpłacił się Sędziemu i innym w czasie zajazdu na Soplicowo, kiedy poniżał pojmanych i związanych więźniów. Płut rozkazał rozebrać szlachciców do bielizny i przetrzymywał ich na dworze pomimo chłodu i padającego deszczu. Major był bardzo źle wychowany, co uwidaczniało się w jego kontaktach z kobietami, wobec których był arogancki, bezczelny i niegrzeczny. Przez cały czas pozował na wielkiego śmiałka, bohatera wojennego, lecz kiedy wybuchła walka z Polakami uciekł i ukrył się w pokrzywach.

Major Płut był więc ucieleśnieniem najgorszych cech Moskali – nieokrzesany, agresywny, zawistny, skorumpowany, lubiący wypić szowinista, któremu wydaje się, że jest lepszy od Polaków. Dowodzeni przez niego ludzie postępowali podobnie. Byli prawdziwą plagą, zarazą, która nawiedziła litewszczyznę: „(…) szatan nasyła Moskali”. Ich największą siłą była liczebność, ponieważ jak pokazywały potyczki z Polakami, nie byli najlepszymi żołnierzami i przegrywali starcia z bitnymi „Lachami”.




Jednak wyłącznie negatywny wizerunek Rosjan, którzy bądź co bądź byli zaborcami Rzeczpospolitej, byłby niesprawiedliwy. Mickiewicz, który spędził wiele lat w Petersburgu, Odessie, Moskwie czy na Krymie, znał doskonale tamten kraj i żyjących w nim obywateli. Wiedział zatem, że w każdym narodzie można znaleźć złych i dobrych ludzi. Dlatego też w „Panu Tadeuszu” odnajdziemy przeciwwagę dla Płuta i Moskali.

Chodzi tu oczywiście o kapitana Rykowa, który zwracał się do Polaków takimi słowami:
„Państwo Lachy, już jest ta gadka między wami,
Że każdy Moskal złodziej; powiedźcież, kto spyta;
Że znaliście Moskala, który zwan Nikita
Nikitycz Ryków, rotny kapitan, miał osim
Medalów i trzy krzyże, to pamiętać prosim”.




Ryków był zupełnym przeciwieństwem Płuta. Przede wszystkim był dobrym, walecznym i karnym żołnierzem, który czuł wielką dumę zakładając mundur armii carskiej. Wszystkie zdobyte przez niego medale i pochwały były zasłużone i przyznane sprawiedliwie. Ryków w czasie pobytu na litewszczyźnie bardzo zżył się z Polakami, których darzył wielką sympatią i szacunkiem. Szczególnie podobało mu się w nich to, że kochali ojczyznę i wciąż pielęgnowali pamięć o niej. Tym samym dowiódł, że nie jest szowinistom, który uznaje wyższość Rosji nad innymi państwami i narodami, o czym doskonale świadczą jego słowa:
„Oj! wy Lachy! Ojczyzna! ja to wszystko czuję,
Ja Ryków; car tak każe, a ja was żałuję,
Co nam do Lachów? Niechaj Moskwa dla Moskala,
Polska dla Lacha; ale cóż? Car nie pozwala!”.

Sympatyzując z Polakami, podobnie jak oni, nie znosił majora Płuta. W przeciwieństwie do swojego rodaka nie interesowały go bogactwa: „Potrzeb nie ma prawie żadnych, wystarczają mu pobierane pieniądze na ulubiony ponczyk i tytoń do fajki” – pisze Wiktor Doleżan. Ryków był człowiekiem tak dalece sprawiedliwym, że odrzucił dwie propozycje łapówkowe od Sędziego i Księdza Robaka. Kapitan wielokrotnie dawał dowody swojej sympatii wobec Polaków, pomógł nawet Sędziemu wybrnąć z trudnej sytuacji wyjaśnienia zajścia, w wyniku którego śmierć ponieśli rosyjscy żołnierze i major Płut. W zamian za pomoc oczekiwał jedynie szczerej podzięki. Kapitan Ryków był nazywany przez Polaków „dobrym przyjacielem” oraz „człekiem poczciwym”, ponieważ taki właśnie był.



  Dowiedz się więcej
Geneza Pana Tadeusza Adama Mickiewicza
Podtytuł Pana Tadeusza
Pan Tadeusz - streszczenie
Bohaterowie Pana Tadeusza
Imioniska
Czas i miejsce akcji Pana Tadeusza
Narrator w Panu Tadeuszu
Nawiązania do tradycji w Panu Tadeuszu
Główne wątki w Panu Tadeuszu
Szlachta w Panu Tadeuszu
Pan Tadeusz jako epos
Tło historyczne w Panu Tadeuszu
Jacek Soplica – ksiądz Robak jako bohater romantyczny oraz jako ostatnie słowo Mickiewicza w sprawie idei niepodległościowych
Recepcje Pana Tadeusza
Artyzm Pana Tadeusza
Rola historii w Panu Tadeuszu
Szlacheckie obyczaje w Panu Tadeuszu
Obraz Soplicowa
Funkcja przymiotnika "ostatni" w Panu Tadeuszu
Komizm i humor w Panu Tadeuszu
Baśniowość Pana Tadeusza
Inwokacja i epilog Pana Tadeusza
Język Pana Tadeusza
Wyidealizowanie realności w utworze
Przyroda w Panu Tadeuszu
Pan Tadeusz - plan wydarzeń
Pan Tadeusz - cytaty
Bibliografia do „Pana Tadeusza”
Najważniejsze cytaty w „Panu Tadeuszu”
Czy „Pan Tadeusz” powinien znaleźć się w spisie lektur szkolnych? – rozprawka
Czy zgadzasz się z opinią Mickiewicza, że motywem przewodnim „Pana Tadeusza” jest piękno świata i uroda dawnej Polski? – rozprawka
Dlaczego warto przeczytać „Pana Tadeusza”?
Obraz kraju lat dziecinnych w „Panu Tadeuszu”
Adam Mickiewicz – notatka szkolna
Opis grzybobrania w „Panu Tadeuszu”
Muzyka w „Panu Tadeuszu”
Humor w „Panu Tadeuszu”
Opis koncertu Jankiela w „Panu Tadeuszu”
Charakterystyka Jankiela
Motyw karczmy w „Panu Tadeuszu”
Opis gry Wojskiego na rogu
Spór o zamek w „Panu Tadeuszu”
Epilog w „Panu Tadeuszu”
Polityka w „Panu Tadeuszu”
Obraz Rosjan w „Panu Tadeuszu”
Obraz Polaków w „Panu Tadeuszu”
„Pan Tadeusz” jako wyraz tęsknoty Mickiewicza za ojczyzną
Znaczenie „Pana Tadeusza” dawniej i dziś
Historia w „Panu Tadeuszu”
Soplicowo jako centrum polszczyzny
Motyw spowiedzi w „Panu Tadeuszu”
Spowiedź księdza Robaka
Jacek Soplica – bohater pozytywny czy negatywny?
Losy Jacka Soplicy i jego działalność patriotyczna
Okoliczności powstania „Pana Tadeusza”
Jacek Soplica jako bohater romantyczny
Charakterystyka postaci historycznych w „Panu Tadeuszu”
Opis polowania na niedźwiedzia w „Panu Tadeuszu”
Motyw zamku w „Panu Tadeuszu”
Motyw dworku szlacheckiego w „Panu Tadeuszu”
Wartości artystyczne „Pana Tadeusza”
Narracja „Pana Tadeusza”
Język „Pana Tadeusza”
„Pan Tadeusz” jako przykład epopei
Ponadczasowość „Pana Tadeusza”
„Pan Tadeusz” - arcydzieło czy kicz – rozprawka
Kompozycja „Pana Tadeusza”
Filmowe perypetie „Pana Tadeusza”
„Pan Tadeusz” jako utwór romantyczny
Motyw przyrody w „Panu Tadeuszu”
Poetycko-malarski obraz natury w „Panu Tadeuszu”
Dawne tradycje i obyczaje w „Panu Tadeuszu”
Motyw miłości w „Panu Tadeuszu”
Motyw szlachty w „Panu Tadeuszu”
Charakterystyka szlachty w „Panu Tadeuszu”
Inwokacja „Pana Tadeusza” – interpretacja
Opisy wschodów i zachodów słońca w „Panu Tadeuszu”
Charakterystyka Maćka nad Maćkami i szlachty dobrzyńskiej
Podkomorzy – charakterystyka
Rejent – charakterystyka
Asesor – charakterystyka
Protazy – charakterystyka
Klucznik Gerwazy – charakterystyka postaci
Hrabia Horeszko – charakterystyka postaci
Telimena – charakterystyka postaci
Zosia – charakterystyka postaci
Tadeusz Soplica – charakterystyka postaci
Sędzia Soplica – charakterystyka postaci
Jacek Soplica (Ksiądz Robak) – charakterystyka postaci
Spór Asesora z Rejentem
Czas i miejsce akcji „Pana Tadeusza”
Plan wydarzeń „Pana Tadeusza”
Literackie nawiązania do „Pana Tadeusza”
Wyjaśnienie tytułu „Pana Tadeusza”
Opis uczty w „Panu Tadeuszu”
Historia Domeyki i Doweyki
Streszczenie „Pana Tadeusza”