2l.pl Lektury Motywy literackie
Jesteś w: 2l.pl -> Pan Tadeusz

2l.pl / Losy Jacka Soplicy i jego działalność patriotyczna

Autor: Jakub Ciczkowski     Data publikacji: 20.01.2006     Serwis chroniony prawem autorskim

Jacek Soplica cieszył się szacunkiem i poważaniem szlachty w całym województwie. Jego pozycja na Litwie była na tyle mocna, że gościł nawet u samych Radziwiłłów. Odwaga, pewność siebie, waleczność, hart ducha, a także uroda zewnętrzna czyniły z niego obiekt wielu kobiecych westchnień. Swoim bujnym wąsom zawdzięczał to, że nazywano go „Wąsalem”, co bardzo mu schlebiało. Wywodził się z rodziny o szlacheckich tradycjach, do której należało blisko trzysta okolicznych wiosek. Człowiek o jego atrybutach mógł mieć każdą kobietę w województwie.

Zakochał się jednak w niewieście, która nie była mu pisana. Poczuł nieodpartą miłość do Ewy, córki Stolnika Horeszki. Ojciec dziewczyny zorientował się w uczuciach Jacka, lecz nie zamierzał oddawać mu ręki ukochanej córki. Postanowił jednak, że wykorzysta zaistniałą sytuację na swoją korzyść. Wielokrotnie zapraszał do siebie na zamek młodego Soplicę, ucztował z nim, zwracał się z prośbami o pomoc w rozwiązywaniu problemów lub zapewnienie kilku głosów na sejmiku. Naiwny Jacek sądził, że dzięki tym przysługom zaskarbił zapewnił sobie zgodę Stolnika na ubieganie się o rękę jego córki. Horeszko nie chciał jednak oddawać Ewy największemu awanturnikowi w okolicy. Stolnik otwarcie zapytany przez Jacka o rękę córki odmówił. Mężczyzna zdawał się doskonale bawić kosztem cierpienia młodego Soplicy zakochanego do szaleństwa w Ewie, która szczerze odwzajemniała jego uczucie.


Jacek mógł z łatwością najechać na zamek Horeszków i porwać dziewczynę, ponieważ stała za nim cała wielka rodzina Sopliców, szlachta Dobrzyńska i cztery zaścianki. Nie chciał jednak narażać Ewy na niebezpieczeństwo, ponieważ była ona kobietą wyjątkowo delikatną i wrażliwą.

Wielkim ciosem dla Jacka było oddanie ręki przez Stolnika ręki córki Kasztelanowi Witebskiemu. Sama dziewczyna przeżyła to równie dramatycznie. Sam Soplica ożenił się wówczas z ubogą, dobrą i posłuszną kobietą, której nigdy nie kochał. Jacek był fatalnym mężem, wiecznie pił, nie pomagał żonie, awanturował się. sytuacji nie zmieniło nawet przyjście na świat ich syna – Tadeusza. Kobieta niedługo po tym wydarzeniu zmarła.




Fortuna odwróciła się od Jacka. Stracił szacunek wśród szlachty, a sam Stolnik wielokrotnie wyśmiewał i upokarzał go publicznie. Wówczas Soplica postanowił się zemścić za to, że odebrano mu miłość życia. Często kręcił się wokół zamku Horeszków. Pewnego wieczora był świadkiem napaści Moskali na siedzibę Stolnika. Jacek w duchu liczył, że Rosjanom uda się pokonać jego wroga, lecz tak się nie stało. Zamiast tego to Horeszko okazał się triumfatorem. Kiedy Stolnik wyszedł na ganek po przepędzeniu Moskali w Soplicę wstąpił szatan. Jacek chwycił za strzelbę i jednym strzałem położył Horeszkę trupem. Klucznik Gerwazy oddał w jego kierunku strzał, ale nie trafił.

Od tamtej pory musiał nosić na swoich barkach brzemię mordercy. Stolnik uchodził powszechnie za wielkie patriotę i orędownika sprawy polskiej, dlatego też Jacka określano także zdrajcą. Dodatkowo Rosjanie uważali go za swojego poplecznika, dlatego dostał niejako w nagrodę za zabicie Horeszki część jego majątku. Soplica nie mógł przyjąć tej oferty i postanowił, że musi uciec z kraju.

Jacek powierzył małego Tadeusza swojemu młodszemu bratu, a sam udał się za granicę. Przez wiele miesięcy tułał się bez celu, wiodąc żebracze życie. Na obczyźnie doszły go słuchy, że Ewę z mężem wywieziono na Sybir, gdzie wkrótce zmarła. Gdy dowiedział się, że Zosia, córka jego ukochanej, trafiła do Soplicowa pod opiekę Telimeny, postanowił łożyć pieniądze na jej wychowanie.




Niedługo po tym wstąpił do zakonu Bernardynów we Włoszech. Dzięki mnisim szatom i kontemplacyjnemu stylowi życia wyzbył się pychy, złości, zawiści. Zrozumiał, że nadszedł czas na odkupienie swoich grzechów. Podjął wówczas decyzję, że poświęci własne życie sprawie narodowej, by w ten sposób zadośćuczynić śmierci Stolnika. Przyjął imię Robak, by w ten sposób podkreślić swoją pokorę wobec Boga.

Kolejne dziesięciolecia spędził walcząc na frontach o sprawę narodową. Wstąpił do Legionów Polskich generała Dąbrowskiego, by tam czynić pożytek ze swoich niebywałych umiejętności bojowych. Szybko stał się bohaterem, choć wcale nie zabiegał o takie miano. Jego czyny były naprawdę imponujące, lecz on wciąż pozostawał skromnym sługą Bożym.




W 1800 roku odznaczył się w bitwie pod Hohenlinden. Wówczas to armia francuska pokonała oddziały austriacko-bawarskie. Walczący u boków zwycięzców Polacy przeszli do historii jako niezwykle odważni żołnierze. Jednym z nich był Ksiądz Robak, który narażając własne życie przeniósł bardzo ważne listy od gnającego z odsieczą generała Kniaziewicza do dowódcy Ryszpansa, który zamierzał wycofać swoje oddziały z pola boju.

Zakonnik zapisał się także w pamięci wielu podczas słynnej bitwy pod hiszpańską Somosierrą z 1808 roku. Walczył wówczas u boku innego wielkiego bohatera narodowego – pułkownika Kozietulskiego. Do historii przeszła wówczas wspaniała szarża polskich szwoleżerów i wielki pościg za Hiszpanami. Jednak Ksiądz Robak zapamiętał te bitwę ze względu na aż dwie poważne rany, jakie wtedy poniósł.

Kolejne lata na obczyźnie upływały pod znakiem kolejnych przygód, wypraw, tajnych misji. Sam Robak na łożu śmierci mówił o swoich losach:
„Pracowałem przy taczkach rok w pruskiej fortecy,
Trzy razy Moskwa kijmi zraniła me plecy,
Raz już wiedli na Sybir; potem Austryjacy
W Szpilbergu zakopali mnie w lochach do pracy,
W carcer durum (…)”.

Zakonnik kilkakrotnie powracał do Ojczyzny, jako powiernik dworu francuskiego. Widywano go w Wielkopolsce i na Galicji. W 1811 roku Soplica był już zaufanym emisariuszem Napoleona. Liczył wówczas sześćdziesiąt lat, kiedy Cesarz wysłał go na Litwę, aby z powrotem do rodzinnego Soplicowa, by tu grunt pod powstanie przeciwko Moskwie.

Jego zadaniem było uświadomienie okolicznej szlachty, że wraz z Napoleonem na polskie ziemie wkroczy nowa nadzieja, wielka szansa na odzyskanie niepodległości. Wspólnie z Cesarzem Francji rodacy byli w stanie przepędzić Moskali. Robak odwiedzał karczmy, dwory, a nawet chłopskie chaty, by zaangażować do tej idei jak najwięcej osób. Przekonywał rozsądnymi argumentami nawet największych sceptyków, powoli gromadząc coraz większe poparcie dla sprawy narodowej.

W swojej konspiracyjnej działalności skupił się głównie na Dobrzynie, gdzie mieszkała zubożała i zaściankowa, ale niezwykle waleczna szlachta. Robak usiłował wykorzystać drzemiący w tych awanturnikach potencjał i energię w słusznej sprawie.

Ksiądz Robak po wielu latach zobaczył swojego syna – Tadeusza, lecz nie zamierzał wyjawiać mu swojej tożsamości. Dla dobra ojczyzny pozostawał w konspiracji, bacznie przyglądając się jednak poczynaniom młodziana, często ratując go z opresji. Przykładem tego może być zajście podczas polowania na niedźwiedzia, kiedy to Robak z ukrycia jednym celnym strzałem powalił bestię, która niechybnie zmierzała w kierunku Tadeusza i Hrabiego. To wydarzenie było o tyle ważne, że Ksiądz dał Gerwazemu do myślenia. Klucznik szybko pojął, że tylko jedna osoba była zdolna do oddania takiego strzału – Jacek Soplica.

Plany powstańcze Robaka mocno pokrzyżował Gerwazy, który przekonał szlachtę Dobrzyńską o konieczności ataku na Soplicowo, ponieważ zarządzający tamtejszym majątkiem Sędzia jest zdrajcą współpracującym z targowiczanami. Ksiądz usiłował naprawić ten wielki błąd Klucznika i sam zaangażował się w walkę, która szybko przeistoczyła się w potyczkę polsko-rosyjską. Dzięki odwetowej akcji zakonnika polscy szlachcie oswobodzili się z niewoli Moskali. Sam Ksiądz Robak chwycił za strzelbę nie dbając o to, czy zostanie zdemaskowany. W bohaterskim akcie zasłonił własną piersią Gerwazego i został ciężko raniony. W ten sposób spłacił dawny dług wobec Horeszków i Klucznika, który od dziesięcioleci żył myślą o pomszczeniu Stolnika i zabiciu Jacka Soplicy.

Na łożu śmierci Robak wyjawił Klucznikowi swoje prawdziwe oblicze i poprosił go o przebaczenie. W podzięce za uratowanie życie Gerwazy spełnił prośbę konającego. Jacek Soplica, przez lata nazywany w okolicy mordercą i zdrajcą, doczekał się pośmiertnie publicznego „rozgrzeszenia” – Napoleon odznaczył go Krzyżem Legii Honorowej.



  Dowiedz się więcej
Geneza Pana Tadeusza Adama Mickiewicza
Podtytuł Pana Tadeusza
Pan Tadeusz - streszczenie
Bohaterowie Pana Tadeusza
Imioniska
Czas i miejsce akcji Pana Tadeusza
Narrator w Panu Tadeuszu
Nawiązania do tradycji w Panu Tadeuszu
Główne wątki w Panu Tadeuszu
Szlachta w Panu Tadeuszu
Pan Tadeusz jako epos
Tło historyczne w Panu Tadeuszu
Jacek Soplica – ksiądz Robak jako bohater romantyczny oraz jako ostatnie słowo Mickiewicza w sprawie idei niepodległościowych
Recepcje Pana Tadeusza
Artyzm Pana Tadeusza
Rola historii w Panu Tadeuszu
Szlacheckie obyczaje w Panu Tadeuszu
Obraz Soplicowa
Funkcja przymiotnika "ostatni" w Panu Tadeuszu
Komizm i humor w Panu Tadeuszu
Baśniowość Pana Tadeusza
Inwokacja i epilog Pana Tadeusza
Język Pana Tadeusza
Wyidealizowanie realności w utworze
Przyroda w Panu Tadeuszu
Pan Tadeusz - plan wydarzeń
Pan Tadeusz - cytaty
Bibliografia do „Pana Tadeusza”
Najważniejsze cytaty w „Panu Tadeuszu”
Czy „Pan Tadeusz” powinien znaleźć się w spisie lektur szkolnych? – rozprawka
Czy zgadzasz się z opinią Mickiewicza, że motywem przewodnim „Pana Tadeusza” jest piękno świata i uroda dawnej Polski? – rozprawka
Dlaczego warto przeczytać „Pana Tadeusza”?
Obraz kraju lat dziecinnych w „Panu Tadeuszu”
Adam Mickiewicz – notatka szkolna
Opis grzybobrania w „Panu Tadeuszu”
Muzyka w „Panu Tadeuszu”
Humor w „Panu Tadeuszu”
Opis koncertu Jankiela w „Panu Tadeuszu”
Charakterystyka Jankiela
Motyw karczmy w „Panu Tadeuszu”
Opis gry Wojskiego na rogu
Spór o zamek w „Panu Tadeuszu”
Epilog w „Panu Tadeuszu”
Polityka w „Panu Tadeuszu”
Obraz Rosjan w „Panu Tadeuszu”
Obraz Polaków w „Panu Tadeuszu”
„Pan Tadeusz” jako wyraz tęsknoty Mickiewicza za ojczyzną
Znaczenie „Pana Tadeusza” dawniej i dziś
Historia w „Panu Tadeuszu”
Soplicowo jako centrum polszczyzny
Motyw spowiedzi w „Panu Tadeuszu”
Spowiedź księdza Robaka
Jacek Soplica – bohater pozytywny czy negatywny?
Losy Jacka Soplicy i jego działalność patriotyczna
Okoliczności powstania „Pana Tadeusza”
Jacek Soplica jako bohater romantyczny
Charakterystyka postaci historycznych w „Panu Tadeuszu”
Opis polowania na niedźwiedzia w „Panu Tadeuszu”
Motyw zamku w „Panu Tadeuszu”
Motyw dworku szlacheckiego w „Panu Tadeuszu”
Wartości artystyczne „Pana Tadeusza”
Narracja „Pana Tadeusza”
Język „Pana Tadeusza”
„Pan Tadeusz” jako przykład epopei
Ponadczasowość „Pana Tadeusza”
„Pan Tadeusz” - arcydzieło czy kicz – rozprawka
Kompozycja „Pana Tadeusza”
Filmowe perypetie „Pana Tadeusza”
„Pan Tadeusz” jako utwór romantyczny
Motyw przyrody w „Panu Tadeuszu”
Poetycko-malarski obraz natury w „Panu Tadeuszu”
Dawne tradycje i obyczaje w „Panu Tadeuszu”
Motyw miłości w „Panu Tadeuszu”
Motyw szlachty w „Panu Tadeuszu”
Charakterystyka szlachty w „Panu Tadeuszu”
Inwokacja „Pana Tadeusza” – interpretacja
Opisy wschodów i zachodów słońca w „Panu Tadeuszu”
Charakterystyka Maćka nad Maćkami i szlachty dobrzyńskiej
Podkomorzy – charakterystyka
Rejent – charakterystyka
Asesor – charakterystyka
Protazy – charakterystyka
Klucznik Gerwazy – charakterystyka postaci
Hrabia Horeszko – charakterystyka postaci
Telimena – charakterystyka postaci
Zosia – charakterystyka postaci
Tadeusz Soplica – charakterystyka postaci
Sędzia Soplica – charakterystyka postaci
Jacek Soplica (Ksiądz Robak) – charakterystyka postaci
Spór Asesora z Rejentem
Czas i miejsce akcji „Pana Tadeusza”
Plan wydarzeń „Pana Tadeusza”
Literackie nawiązania do „Pana Tadeusza”
Wyjaśnienie tytułu „Pana Tadeusza”
Opis uczty w „Panu Tadeuszu”
Historia Domeyki i Doweyki
Streszczenie „Pana Tadeusza”