2l.pl Lektury Motywy literackie
Jesteś w: 2l.pl -> Pan Tadeusz

2l.pl / Jacek Soplica jako bohater romantyczny

Autor: Jakub Ciczkowski     Data publikacji: 20.01.2006     Serwis chroniony prawem autorskim

Jacek Soplica jest bohaterem dynamicznym, zmieniającym się, który posiada co najmniej dwa oblicza. Spośród wszystkich postaci „Pana Tadeusza” to właśnie on najbardziej zbliżony jest do ideału bohatera romantycznego. Sama wspomniana dwoistość wpisana w tę postać jest doskonałym odzwierciedleniem epoki, w której żył i tworzył Mickiewicz, a kiedy to tajemnica, niedopowiedzenie, zagadkowość i niejasność były pożądanymi przymiotami postaci literackich.

Bohater romantyczny, według kanonu, powinien być nieprzeciętny. Jacek Soplica bez wątpienia wyróżniał się spośród tłumu, zarówno swoją zewnętrznością jak i charakterem i temperamentem. Dzięki ogromnym wąsiskom otrzymał przezwisko Wąsal, którego dźwięk paraliżował mieszkańców okolic Soplicowa. Był doskonałym jeźdźcem strzelcem i fechmistrzem, a przede wszystkim sławnym na cały powiat, a nawet województwo, awanturnikiem i kłótnikiem. Sprawność fizyczna w połączeniu z prawdziwą męską urodą oraz wspaniałą sylwetką i postawą zapewniały mu powodzenie u kobiet i zazdrość mężczyzn. Z tych powodów miał tyleż samo zwolenników, co wrogów. Ponadto posiadał namiastkę realnej władzy politycznej, ponieważ miał wpływ na trzystu szlachciców w województwie, których głosy mogły decydować o przebiegu wyborów. Później, już jako Ksiądz Robak, także wystawał ponad przeciętność. Niewielu było bowiem zakonników, którzy wykonywaliby tajne misje wojskowe, przygotowywali powstania i zrywy niepodległościowe czy brali czynny udział w strzelaninach. Za swoje niebywałe zasługi dla Ojczyzny, Jacek Soplica został pośmiertnie odznaczony przez Napoleona krzyżem legii honorowej, a jego nazwisko oczyszczono z wszelkich grzechów, do jakich dopuścił się on za młodu.


Romantyczni bohaterowie cechowali się także osamotnieniem w działaniu i życiu. Ksiądz Robak doskonale wywiązywał się z tego wymogu formalnego. Jako Bernardyn nie mógł posiadać żadnej bliższej rodziny. Przez lata spędzone w habicie nauczył się życia w samotności, chociaż niemal zawsze otaczali go ludzie. Soplica jednak nigdy nie czuł się jednym z nich, ponieważ wiedział, że zabijając Stolnika niemal dwadzieścia wcześniej, skazał się na zapomnienie. Ponadto jako konspiratorowi lepiej pracowało mu się w pojedynkę. Nie można jednak powiedzieć, że traktował swój mnisi strój i posługę kapłańską tylko jako przykrywkę, przebranie. Ksiądz Robak był prawdziwym duchownym, człowiekiem wielkiej wiary i kochającym Boga, dla którego równie ważna była Ojczyzna. O tym, że doskonale sprawdzał się jako mnich może świadczyć fakt, że przez tyle lat nikt nie rozpoznał w nim Jacka Soplicy.

Kolejną naczelną cechą bohatera romantycznego jest jego bunt przeciwko zasadom rządzącym światem. Jacek Soplica, ale bardziej Ksiądz Robak, sprzeciwiał się sytuacji politycznej, w jakiej znajdowała się Polska. Jego marzeniem było wskrzeszenie Ojczyzny pod przywództwem Napoleona i zapewnienie jej świetlanej przyszłości. Obrawszy sobie to za cel podporządkował wszystko tej sprawie, zrezygnował nawet z życia prywatnego. Bohater ze wszystkich sił próbował zorganizować, skrzyknąć naród, aby własnymi siłami zerwał kajdany niewoli i zapoczątkował zryw niepodległościowy, który zostanie poparty przez wielkiego Cesarza francuskiego. Ksiądz Robak był człowiekiem spragnionym wolności i sprawiedliwości, dlatego nieustannie cierpiał widząc, jak obce wojska depczą polską ziemię. Jego bunt miał przerodzić się w zwycięskie powstanie przywracające Polskę na mapę Europy. Jednak nie wydaje się, aby w swoim sprzeciwie Ksiądz Robak był zdolny do przeciwstawienia się Bogu, jak robili to inni bohaterowie romantyczni, tacy jak Gustaw Konrad czy Kordian.




Wewnętrzne rozdarcie, to kolejna cecha romantyczna, którą możemy odnaleźć u głównego bohatera „Pana Tadeusza”. Jacek Soplica znalazł się w niezwykle trudnej sytuacji – powrócił po wielu latach do rodzinnego domu, lecz nie mógł nikomu zdradzić swojej prawdziwej tożsamości. Jako Ksiądz Robak spotykał ludzi, z którymi łączyły go kiedyś bliższe lub dalsze relacje, wspomnienia, wciąż natykał się na miejsca bliskie jego sercu. Przede wszystkim jednak każdego dnia obcował ze swoją dawną rodziną, obserwował swojego jedynego syna. Przeżywał wtedy wewnętrzne rozterki, ponieważ musiał wybierać pomiędzy własnym szczęściem, a dobrem Ojczyzny. Bohater był tak oddany sprawie powstania i odzyskania przez Polskę niepodległości, że był gotów oddać za nią wszystko. Dokonał trudnego wyboru i z pewnością ciężko było mu przyglądać się z boku na poczynania Tadeusza, dlatego pełnił wobec niego rolę anioła stróża, ratując go co jakiś czas z opresji. Do końca życia musiał zmagać się ze swoim wewnętrznym rozdarciem i nawet na łożu śmierci nie wyjawił synowi swojej prawdziwej tożsamości.

Jak na bohatera romantycznego przystało Ksiądz Robak kierował się wzniosłymi celami oraz był gotów oddać własne życie za sprawę i ludzi. Po ucieczce z Polski do Rzymu i złożeniu ślubów kapłańskich Soplica całkowicie poświęcił swe życie sprawie niepodległości Ojczyzny. Każdy jego krok i czyn podporządkowane były jednemu celowi. Wyzbył się własnych potrzeb i zapędów, aby w ten sposób nie ulec rozproszeniu. O tym, że był gotów poświęcić własne życie za sprawę i ludzi najlepiej świadczy fakt, że nawet jako mnich nie wahał się chwycić za strzelbę. Wielokrotnie brał czynny udział w walkach, robiąc użytek ze swoich świetnych zdolności strzeleckich.

Ostatecznie oddał życie za Klucznika, przyjmując na pierś przeznaczaną mu kulę. W ten sposób spełnił ostatni formalny wymóg bohatera romantycznego – poniósł śmierć (względnie bohater romantyczny może także popaść w obłęd). Przeznaczeniem tego typu postaci zawsze była klęska, upadek. Jednak Ksiądz Robak nie odszedł jako przegrany, ponieważ na łożu śmierci uzyskał przebaczenie Gerwazego. W ten sposób z jego sumienia spadł wielki kamień, ciążący mu od prawie dwudziestu lat.




Łatwo zauważyć, że Jacek Soplica nie jest klasycznym romantykiem. Niesie ze sobą swoistą nową jakość. Urszula Lemnetowicz nazywa go nawet „nowym typem bohatera romantycznego”. Badaczka wylicza niespotykane dotąd w literaturze epoki cechy: „(…) nie działa samotnie, lecz uczestniczy we wspólnym dziele, organizuje innych do walki, szuka poparcia wśród szlachty i chłopów, a więc wśród szerokich rzesz reprezentujących różne stany. Nie czuje się odpowiedzialny za cały naród, nie grzeszy pychą i nie wywyższa się nad innych, przypisując sobie prawo do kierowania narodem. Jest to bohater cichy, pokorny (nazwisko Robak, skromny habit, osłanianie twarzy kapturem), raczej sługa, niż przywódca. Działa w sposób przemyślany, posługuje się taktyką i znajomością nawyków szlachty, ma zdolność przewidywania reakcji i umiejętnie wyczuwa nastroje. Potrafi wykorzystać swoją wiedzę o ludziach i świadomość sytuacji politycznej dla programowej pracy na rzecz ojczyzny”.



  Dowiedz się więcej
Geneza Pana Tadeusza Adama Mickiewicza
Podtytuł Pana Tadeusza
Pan Tadeusz - streszczenie
Bohaterowie Pana Tadeusza
Imioniska
Czas i miejsce akcji Pana Tadeusza
Narrator w Panu Tadeuszu
Nawiązania do tradycji w Panu Tadeuszu
Główne wątki w Panu Tadeuszu
Szlachta w Panu Tadeuszu
Pan Tadeusz jako epos
Tło historyczne w Panu Tadeuszu
Jacek Soplica – ksiądz Robak jako bohater romantyczny oraz jako ostatnie słowo Mickiewicza w sprawie idei niepodległościowych
Recepcje Pana Tadeusza
Artyzm Pana Tadeusza
Rola historii w Panu Tadeuszu
Szlacheckie obyczaje w Panu Tadeuszu
Obraz Soplicowa
Funkcja przymiotnika "ostatni" w Panu Tadeuszu
Komizm i humor w Panu Tadeuszu
Baśniowość Pana Tadeusza
Inwokacja i epilog Pana Tadeusza
Język Pana Tadeusza
Wyidealizowanie realności w utworze
Przyroda w Panu Tadeuszu
Pan Tadeusz - plan wydarzeń
Pan Tadeusz - cytaty
Bibliografia do „Pana Tadeusza”
Najważniejsze cytaty w „Panu Tadeuszu”
Czy „Pan Tadeusz” powinien znaleźć się w spisie lektur szkolnych? – rozprawka
Czy zgadzasz się z opinią Mickiewicza, że motywem przewodnim „Pana Tadeusza” jest piękno świata i uroda dawnej Polski? – rozprawka
Dlaczego warto przeczytać „Pana Tadeusza”?
Obraz kraju lat dziecinnych w „Panu Tadeuszu”
Adam Mickiewicz – notatka szkolna
Opis grzybobrania w „Panu Tadeuszu”
Muzyka w „Panu Tadeuszu”
Humor w „Panu Tadeuszu”
Opis koncertu Jankiela w „Panu Tadeuszu”
Charakterystyka Jankiela
Motyw karczmy w „Panu Tadeuszu”
Opis gry Wojskiego na rogu
Spór o zamek w „Panu Tadeuszu”
Epilog w „Panu Tadeuszu”
Polityka w „Panu Tadeuszu”
Obraz Rosjan w „Panu Tadeuszu”
Obraz Polaków w „Panu Tadeuszu”
„Pan Tadeusz” jako wyraz tęsknoty Mickiewicza za ojczyzną
Znaczenie „Pana Tadeusza” dawniej i dziś
Historia w „Panu Tadeuszu”
Soplicowo jako centrum polszczyzny
Motyw spowiedzi w „Panu Tadeuszu”
Spowiedź księdza Robaka
Jacek Soplica – bohater pozytywny czy negatywny?
Losy Jacka Soplicy i jego działalność patriotyczna
Okoliczności powstania „Pana Tadeusza”
Jacek Soplica jako bohater romantyczny
Charakterystyka postaci historycznych w „Panu Tadeuszu”
Opis polowania na niedźwiedzia w „Panu Tadeuszu”
Motyw zamku w „Panu Tadeuszu”
Motyw dworku szlacheckiego w „Panu Tadeuszu”
Wartości artystyczne „Pana Tadeusza”
Narracja „Pana Tadeusza”
Język „Pana Tadeusza”
„Pan Tadeusz” jako przykład epopei
Ponadczasowość „Pana Tadeusza”
„Pan Tadeusz” - arcydzieło czy kicz – rozprawka
Kompozycja „Pana Tadeusza”
Filmowe perypetie „Pana Tadeusza”
„Pan Tadeusz” jako utwór romantyczny
Motyw przyrody w „Panu Tadeuszu”
Poetycko-malarski obraz natury w „Panu Tadeuszu”
Dawne tradycje i obyczaje w „Panu Tadeuszu”
Motyw miłości w „Panu Tadeuszu”
Motyw szlachty w „Panu Tadeuszu”
Charakterystyka szlachty w „Panu Tadeuszu”
Inwokacja „Pana Tadeusza” – interpretacja
Opisy wschodów i zachodów słońca w „Panu Tadeuszu”
Charakterystyka Maćka nad Maćkami i szlachty dobrzyńskiej
Podkomorzy – charakterystyka
Rejent – charakterystyka
Asesor – charakterystyka
Protazy – charakterystyka
Klucznik Gerwazy – charakterystyka postaci
Hrabia Horeszko – charakterystyka postaci
Telimena – charakterystyka postaci
Zosia – charakterystyka postaci
Tadeusz Soplica – charakterystyka postaci
Sędzia Soplica – charakterystyka postaci
Jacek Soplica (Ksiądz Robak) – charakterystyka postaci
Spór Asesora z Rejentem
Czas i miejsce akcji „Pana Tadeusza”
Plan wydarzeń „Pana Tadeusza”
Literackie nawiązania do „Pana Tadeusza”
Wyjaśnienie tytułu „Pana Tadeusza”
Opis uczty w „Panu Tadeuszu”
Historia Domeyki i Doweyki
Streszczenie „Pana Tadeusza”