2l.pl Lektury Motywy literackie
Jesteś w: 2l.pl -> Przedwiośnie

2l.pl / Streszczenie „Przedwiośnia”

Autor: Jakub Ciczkowski     Data publikacji: 20.01.2006     Serwis chroniony prawem autorskim

„Przedwiośnie” Stefana Żeromskiego składa się z trzech głównych części oraz introdukcji zatytułowanej „Rodowód”, z której najpierw dowiadujemy się o pochodzeniu głównego bohatera powieści – Cezarego Baryki.

Jego Ojciec, Seweryn, wywodził się z polskiej szlachty. Pomimo niepełnego wykształcenia udało mu się zrobić przyzwoitą karierę urzędniczą w carskiej Rosji. Matka bohatera, Jadwiga, pochodziła z Siedlec, które kochała ponad życie. Para nie pobrała się z miłości, ale z rozsądku – Jadwiga była dla Cezarego żoną idealną, przynajmniej w oczach jego i rodziców dziewczyny.


Jedynym potomkiem małżeństwa Baryków był Cezary. Chłopak nie mógł narzekać na brak miłości, troski, i rozpieszczania. Rodzice postarali się, by pobierał nauki u najlepszych nauczycieli. Seweryn przez większą część życia zgromadził pokaźny majątek, w skład którego wchodziły także najwybitniejsze dzieła literatury polskiej. To właśnie z książek mężczyzna uczył się patriotyzmu i taką też postawę zaszczepiał w młodym potomku. Prawdziwym skarbem Baryków był pamiętniczek, w którym odnaleźć można było dowód szlacheckiego pochodzenia rodziny. Pogoń za karierą i pieniędzmi rzucił Seweryna i Jadwigę do miasta naftowego – Baku, gdzie wraz z synem wiedli dostatnie życie.

Pierwszą część powieści „Szklane domy” rozpoczyna wybuch pierwszej wojny światowej i rozstanie Seweryna, wcielonego do armii carskiej w stopniu oficerskim, z rodziną. Brak ojca w domu wywołał radykalną przemianę u Cezarego. Posłuszny i potulny dotąd chłopiec stał się ulicznym rozrabiaką, nad którym matka nie miała żadnej kontroli. W tym czasie Jadwiga bardziej niż za Sewerynem zdaje się tęsknić za swoim prawdziwym ukochanym z Siedlec – Szymonem Gajowcem. Wojna, która według Seweryna miała trwać zaledwie dwa miesiące zaczęła nieznośnie się przedłużać, a jego pobyt na froncie zachodnim stawał się coraz bardziej niebezpieczny. Z czasem słuch o mężczyźnie zupełnie zaginął, do Baku przestały docierać jego listy.




Trzy lata później do miasta zapukała rewolucja październikowa. Siedemnastoletni Cezary z łatwością poddał się atrakcyjnej doktrynie komunistycznej, z czasem stając się jej fanatycznym wyznawcą. Młodzieniec z żarliwością udzielał się na wiecach i zebraniach. Nie stronił też od stawiania się na egzekucjach. Młody Baryka z charakterystyczną dla nastolatków naiwnością oddał bolszewikom całe złoto, które przez lata gromadził jego ojciec. Matka bohatera co jakiś czas była zmuszona do ryzykownych wyjazdów na wieś, by zapewnić mu wyżywienie. Kobieta naraziła się rewolucjonistom, gdy pomogła księżnej Szczerbatow-Mamjew i jej córkom. Nowe, samozwańcze władze Baku ukarały ją za to przymusową, ciężką pracą w porcie. Jadwiga Baryka zmarła po jakimś czasie z przemęczenia. Cezary opłakując matkę nie potępiał ludzi, którzy do tego najbardziej się przyczynili. Wciąż uważał, że rewolucja jest koniecznością, odnową moralną. Nie kłóciło się to nawet ze spostrzeżeniem, że po śmierci ktoś zsunął matce obrączkę z palca.

W Baku, istnym tyglu kulturowym, doszło do krwawych starć pomiędzy Tatarami a Ormianami, które przybrały z czasem wielkich rozmiarów. Cezary, który przez jakiś czas ukrywał się w piwnicy rodzinnego domu, gdzie przymierał głodem, został siłą wcielony do armii ormiańskiej, której celem było odpieranie naporu wojsk tureckich przybywającym na odsiecz Tatarom. Baku upadło pod naporem muzułman, a Baryka dzięki polskiemu pochodzeniu uszedł z życiem. Bohater został wcielony do brygad sprzątających miasto z ormiańskich trupów. W obozie pracy za miastem Cezary napotyka swojego ojca.

Zjednoczeni planują wspólną podróż do ojczyzny – Polski. Pierwszym przystankiem ich wyprawy była Moskwa, gdzie pomoc zaoferował im dawny przyjaciel Seweryna – Bogusław Jastrun. W pociągu do stolicy ojciec opowiedział Cezaremu historię ich przodka, który nad Bałtykiem rzekomo utworzył cywilizację szklanych domów.




Drugim przystankiem na drodze do Polski był Charków. Los nie okazał się dla nich tam łaskawy, ponieważ najpierw zagubiono tam ich bezcenny bagaż, a w dodatku Seweryn wyraźnie podupadł na zdrowiu. Po kilku dniach przymusowego pobytu w Charkowie wreszcie mogli wsiąść w pociąg do ojczyzny. Maszyna była jednak tak zatłoczona, że musieli zadowolić się ostatnim wagonem towarowym, służącym do przewozu kożuchów. Podczas podróży Seweryn umiera. Cezary dotarł do Polski, a widok jaki zastał bardzo go rozczarował. Brudna wieś w niczym nie przypominała mu cywilizacji szklanych domów.

Druga część powieści zatytułowana „Nawłoć” skupia się na losach Cezarego w Polsce. Po dotarciu do Warszawy bez większego trudu odnalazł przyjaciela rodziny – Szymona Gajowca. Bohater krótko studiował medycynę, ponieważ po wybuchu wojny polsko-bolszewickiej wstąpił do armii. W wojsku Baryka zaprzyjaźnił się ze szlachcicem Hipolitem Wielosławskim, któremu uratował życie. Chcąc się odwdzięczyć, panicz po zakończeniu wojny zaprosił Cezarego do swojego rodzinnego dworku – Nawłoci.




Rodzina Wielosławskiego przyjęła Barykę z otwartymi ramionami. W Nawłoci bohater poznał jego matkę, brata, wuja, ciotki oraz koleżankę Karolinę Szarłatowiczównę. Podczas pierwszej przejażdżki po okolicy u boku Hipolita, Cezary zapoznał się także z panią Laurą Kościeniecką i jej narzeczonym Władysławem Barwickim. Podczas licznych przejażdżek Baryka spostrzegł, że okoliczna ludność żyje w ubóstwie. Młody bohater wplątuje się z czasem w sieć romansów ze szlachciankami z Nawłoci. A to uwodzi Karolinę, a to wzdycha do niego Wanda Okszyńska, a to ten znów zakochuje się w Laurze. W tej ostatniej Baryka zadurzył się najmocniej, z wzajemnością. Płomienny i potajemny romans ukrywany przed wszystkimi musiał wreszcie wyjść na jaw. Para została zdemaskowana podczas balu w Odolanach, kiedy na schadzce w ogrodzie przyłapała ją Karolina. Nieświadoma całego zajścia Laura żyła w przekonaniu, iż Barykę właśnie z Karoliną łączy miłość, dlatego nienawidziła jej z całego serca. Wreszcie dochodzi do tragedii. Karolina zostaje otruta. Mimo że sprawa wydaje się być oczywista, Cezary w żadnym stopniu nie czuł się współodpowiedzialny za to, co się stało.

Romans Baryki z Kościeniecką zakończył się, gdy nakrył ich jej narzeczony. Między Barwickim a Cezarym doszło do bójki. Laura, która stanęła po stronie Władysława, została uderzona przez głównego bohatera. Cezary spędził noc w lesie. Nad ranem udał się na grób Karoliny, gdzie spotkał zaprzyjaźnionego księdza Anastazego. Baryka odrzucił propozycję spowiedzi, uważając się za osobę niewierzącą. Cezary popadł w prawdziwą depresję. Po krótkim czasie spędzonym na przemyśleniach i obserwacji życia prostych ludzi na folwarku, Baryka postanawia powrócić do Warszawy.

„Wiatr od wschodu” to tytuł trzeciej, ostatniej części powieści. Cezary wraca do stolicy i na uczelnię, by dokończyć przerwane studia medyczne. Baryka nie mieszka u Szymona Gajowca, ale często go odwiedza. Mężczyźni dyskutują na temat losów Polski. Starszy z nich ma jasną wizję tego, w jaki sposób powinna zostać ona odbudowana po upragnionym od ponad stu dwudziestu lat odzyskaniu niepodległości. Gajowiec namawia Barykę do współpracy nad książką o dziejach Polski. Dzięki temu zajęciu bohater dowiaduje się o najwybitniejszych patriotach ich działaniach oraz motywach, jakie nimi kierowały.

Baryka miał także innego adwersarza, zagorzałego komunistę Antoniego Lulka. Cezary szanował jego poglądy, ale zdawał sobie sprawę, że nie są one życiowe i wymagają dopracowania, ulepszenia. Wraz z Lulkiem wybiera się na zebranie komunistów w Warszawie. Podczas wiecu Baryka zabiera głos i próbuje odwieść zgromadzonych od drogi rewolucji. On widział drogę do komunizmu nie w krwawym przewrocie, ale w wykorzystaniu świetnej koniunktury, jaką zapewniły odzyskanie przez Polski niepodległości i związane z tym nastroje społeczne. Tłum nie podzielał jednak jego poglądów. Nawet Lulek, którego uważał za przyjaciela, stanął po stronie większości. Wzburzony bohater udał się do Gajowca, z którym także pokłócił się o to, jak powinna wyglądać Polska. Skarżył się głównie na opieszałość rządu w zakresie wprowadzania koniecznych reform. Był daleki od zawierzania losów ojczyzny Bogu, poprzez modlitwy.

Do Warszawy zawitała Laura i poprosiła Cezarego o spotkanie w ogrodzie saskim. Niedawna para kochanków rozmawiała ze sobą krótszą chwilę, ponieważ kobieta obwiniła Barykę za zniszczenie ich związku. Bohater nie przyjął tego do wiadomości, odwrócił się na pięcie i odszedł. W ostatniej scenie utworu widzimy go na czele grupy ludzi. Są to komuniści, z Lulkiem na czele. Baryka prowadzi ich na Belweder. Bohater odróżnia się wyraźnie swoim mundurem z czasów wojny polsko-bolszewickiej. Jego strój świadczy o tym, że bardziej niż komunistą był patriotą walczącym o Polskę swoich marzeń.



  Dowiedz się więcej
Przedwiośnie - streszczenie
Geneza Przedwiośnia
Rewolucja w Przedwiośniu
Ewolucja ideowa Cezarego Baryki
Narracja Przedwiośnia Stefana Żeromskiego
Koncepcje naprawy Polski w Przedwiośniu
Symbolika Przedwiośnia
Przedwiośnie - cytaty
Bibliografia „Przedwiośnia”
Przemiana wewnętrzna Cezarego Baryki
Poszukiwanie tożsamości przez Cezarego Barykę
Cezary Baryka jako nowy typ bohatera literackiego
Charakterystyka inteligencji w „Przedwiośniu”
Charakterystyka szlachty w „Przedwiośniu”
Obraz społeczeństwa polskiego w „Przedwiośniu”
Powrót Polaków z Rosji do Polski na przykładzie „Przedwiośnia”
Polska i Polacy w „Przedwiośniu”
Jaki wpływ na postawę młodego Baryki miała opowieść ojca?
Młodość Cezarego Baryki
Motyw rodziny w „Przedwiośniu”
Motyw buntu w „Przedwiośniu”
Motyw konfliktu pokoleń w „Przedwiośniu”
Motyw patriotyzmu w „Przedwiośniu”
„Przedwiośnie” jako powieść o dojrzewaniu
„Przedwiośnie” jako dyskusja ideowa
Aktualność „Przedwiośnia”
„Przedwiośnie” jako powieść polityczna
Obraz niepodległej Polski w „Przedwiośniu”
Marzenia o Polsce a rzeczywistość w „Przedwiośniu”
Miłość Cezarego Baryki i Laury Kościenieckiej
Problematyka „Przedwiośnia”
Kompozycja i narracja „Przedwiośnia”
Motyw dworku w „Przedwiośniu” (Nawłoć)
Droga życiowa Cezarego Baryki
Bohaterowie „Przedwiośnia”
Laura Kościeniecka – charakterystyka
Seweryn Baryka – charakterystyka
Jadwiga Baryka – charakterystyka
Antoni Lulek – charakterystyka
Szymon Gajowiec – charakterystyka
Cezary Baryka – charakterystyka
Ocena rewolucji w „Przedwiośniu” Żeromskiego
Motyw rewolucji w „Przedwiośniu”
Interpretacja ostatniej sceny „Przedwiośnia”
Konfrontacja poglądów Szymona Gajowca, Antoniego Lulka i Seweryna Baryki
Motyw ojca w „Przedwiośniu”
Motyw matki w „Przedwiośniu”
Motyw szklanych domów w „Przedwiośniu”
Koncepcje Polski w „Przedwiośniu”
Koncepcje odbudowy państwa polskiego po odzyskaniu niepodległości w „Przedwiośniu”
Adaptacja filmowa „Przedwiośnia” - recenzja
„Przedwiośnie” – najważniejsze cytaty
„Przedwiośnie” – interpretacja tytułu
Rewolucja w Baku
Filozofia w „Przedwiośniu”
Geneza „Przedwiośnia”
„Przedwiośnie” – miejsce akcji
„Przedwiośnie” – plan wydarzeń
Streszczenie „Przedwiośnia”
Stefan Żeromski – notatka szkolna