2l.pl Lektury Motywy literackie
Jesteś w: 2l.pl -> Syzyfowe prace

2l.pl / Obraz zaboru rosyjskiego na przykładzie „Syzyfowych prac”

Autor: Jakub Ciczkowski     Data publikacji: 20.01.2006     Serwis chroniony prawem autorskim

Przez pryzmat osobistych doświadczeń Stefan Żeromski w „Syzyfowych pracach” przedstawia rzeczywistość szkolną w popowstaniowym okresie w zaborze rosyjskim. Dzieje Marcina Borowicza głównego bohatera powieści daje wielostronny obraz epoki. Fikcja literacka stała się w tej powieści konkretnym odzwierciedleniem zdarzeń i przeżyć ówczesnego pokolenia młodzieży. W konfrontacji z całą naszą widzą o tych latach, są „Syzyfowe prace” „literackim dokumentem” tej epoki.

Realia zaboru rosyjskiego ukazuje Żeromski w sposób niezwykle dokładny, z dokumentalną precyzją. Jednym z głównych problemów jakie porusza powieść jest rusyfikacja. Upadek powstania styczniowego spowodował ciężkie represje w stosunku do mieszkańców Królestwa, wzmógł się ucisk polityczny. Zniesiono komisje rządowe, władze centralne, zaprowadzono jedność zarządu Królestwa z Cesarstwem pod władzą ministerstw petersburskich. Wprowadzono język rosyjski jako język urzędowy. Wzmocniono cenzurę prasową, usunięto język polski z kolei, peronów i budynków stacyjnych. Atmosfera tych przemian znajduje odbicie w świecie przedstawionym powieści. Żeromski już na wstępie powieści ukazuje rusyfikację na wsi i bezwolne poddawanie się uczniów metodycznie prowadzonej akcji „odpolszczania”. Widzimy to na przykładzie ucznia Michcika, który z triumfem przyjmuje wiadomość, ze Marcin Borowicz nie potrafi czytać i mówić po rosyjsku. Z dumą prezentuje przed nowym kolegą swoje umiejętności. Scena ta ukazuje smutną prawdę o tym, że akcja rusyfikacyjna przynosi zamierzone efekty.


Obraz tępienia polskości uczącej się młodzieży przedstawił pisarz w opisie nauki Marcina Borowicza w gimnazjum klerykowskim. W atmosferę rosyjskiej szkoły średniej, w perfidne stosowanie systemu selekcji młodzieży zdającej do wstępnej klasy gimnazjum wprowadza scena rozmowy inspektora Sieldiewa, z jednym z ojców, do którego inspektor mówi: „język rosyjski to, w tym kraju nie jest językiem obcym, jak się panu wyrażać podoba…”. W tym zdaniu objawiła się ostrość charakteru ustaw carskich w stosunku do Królestwa w latach popowstaniowych.




Żeromski dokonuje także charakterystyki programu oświatowego zaborcy. Program ten zakładał pamięciowe opanowywanie całej wiedzy, która obejmowała tylko tę jej część dotyczącą Rosji. Program gimnazjum klasycznego w Królestwie przeciążał pamięć ucznia obowiązkiem bezbłędnego wyliczania członków rodziny carskiej, ogromną lekturą w zakresie literatury rosyjskiej, eliminacją literatury polskiej. Dokonujące się uwstecznienie programu dydaktyczno-wychowawczego zobrazował Żeromski przedstawiając przygotowywanie się Marcina do klasy wstępnej, bezmyślne wkuwanie terminów gramatycznych, z „Zakonu Bożego” tłoczenie w „pamięć wszystkiego, poczynając od nazwy rozdziału aż do ostatniego w nim słowa”. Geneza tych metod tkwiła w obawie zaborców przed samodzielności myślenia, przed narodowym i społecznym protestem ujarzmionych narodowości, uciskanych klas.




Przestrzeń szkolna staje się uniwersalnym obrazem społeczeństwa totalitarnego, w którym obowiązuje prawo silniejszego. Dzieci biedne o niskim pochodzeniu są wydrwiwane przez nauczycieli, nazywane „cymbałami”. Ukazane na przestrzeni kilku lat dzieje szkoły i zmiany w kadrze nauczycielskiej, odzwierciedlają również zmiany polityki carskiej. Losy Szrettera są symbolem losów całego społeczeństwa, zastraszonego i wylęknionego (nauczyciel nie pozwala mówić uczniom po polsku, notabene na lekcji tegoż języka, z obawy przed represjami Rosjan, którzy mogą skrzywdzić jego dzieci). Na przykładzie szkoły ukazany zostaje także proces intensyfikacji procesu rusyfikacji, obrazuje to sytuacja degradacji zawodowej nauczyciela, która następuje po powstaniu, po zmianie polityki rządowej caratu (nauczyciel łaciny pan Laim, przed powstaniem uczył w najlepszych klasach najbardziej elitarnych przedmiotów, obecnie uczy pierwszaków jedynie łaciny). Ale powieść Żeromskiego to nie tylko smutna diagnoza realiów zaborowej sytuacji, to także prezentacja budzenia się, mimo represji, polskości w duszy głównego bohatera i jego kolegów.



  Dowiedz się więcej
Syzyfowe prace - streszczenie
Syzyfowe prace - plan wydarzeń
Syzyfowe prace - znaczenie tytułu
Problematyka Syzyfowych prac Stefana Żeromskiego
Marcin Borowicz - charakterystyka
Elementy autobiograficzne w powieści
Wartość dokumentalna Syzyfowych prac Stefana Żeromskiego
Metody rusyfikacji polskiej młodzieży na podstawie "Syzyfowych prac”
Kompozycja i język Syzyfowych prac
Ekranizacja powieści Syzyfowe prace
Syzyfowe prace - ciekawostki
Syzyfowe prace - wiadomości wstępne, czas i miejsce akcji
Stefan Żeromski - biografia
Szczegółowy plan wydarzeń Syzyfowych prac
Marcin Borowicz - charakterystyka
Andrzej Radek - charakterystyka
Pozostali bohaterowie Syzyfowych prac
Czas i miejsce akcji Syzyfowych prac
Syzyfowe prace jako dokument epoki
Syzyfowe prace - znaczenie tytułu powieści
„Syzyfowe prace” – bibliografia
„Syzyfowe prace” – opis plakatu filmowego
„Syzyfowe prace” – najważniejsze cytaty
Motyw Rosjan w „Syzyfowych pracach”
Charakterystyka pozostałych bohaterów „Syzyfowych prac”
Antoni Paluszkiewicz - charakterystyka
Profesor Sztetter - charakterystyka
Ferdynand Wiechowski - charakterystyka
Anna Stogowska i jej rodzina
Tło historyczne „Syzyfowych prac”
„Masz, psie, masz, draniu! Masz - za teatr, masz za inspektorskie zebranie, masz za literaturę! Tyś mnie chciał do siebie podobnym... - Masz, renegacie, szpiegu, masz, szpiegu!” Jakie przeżycia podyktowały Marcinowi te gorzk
Z którym z bohaterów „Syzyfowych prac” chciałbyś się zaprzyjaźnić i dlaczego?
„Syzyfowe prace” - utwór Stefana Żeromskiego jako powieść o dojrzewaniu, dorastaniu, pierwszych ważnych doświadczeniach młodych ludzi. Uzasadnij stwierdzenie, podając odpowiednie argumenty
Czy działania rusyfikatorów można nazwać „syzyfową pracą”?
„Syzyfowe prace” – recenzja powieści
Czy „Syzyfowe prace” można nazwać radosnym hymnem życia na przekór wszystkiemu?
Czy Andrzej Radek może służyć za dobry przykład przezwyciężania trudności życiowych?
„Przyjaźń przez współczucie i współudział łagodzi nieszczęście” – uzasadnij stwierdzenie na podstawie „Syzyfowych prac”
Życie młodzieży polskiej w latach 70 i 80 XIX wieku na podstawie lektury „Syzyfowe prace”
Droga Marcina Borowicza do patriotyzmu
Gimnazjum klerykowskie różni się od współczesnego – rozprawka
„Ojczyzna to nie tylko miły sercu krajobraz, ale i ciągłe wobec niej obowiązki do spełnienia” – kiedy bohaterowie „Syzyfowych prac” zrozumieli słuszność tego stwierdzenia?
Przeżycia wewnętrzne Marcina Borowicza podczas recytacji „Reduty Ordona”
Przebieg i wpływ lekcji języka polskiego na młodzież w klerykowskim gimnazjum
Charakterystyka porównawcza Andrzeja Radka i Marcina Borowicza
Motyw miłości w „Syzyfowych pracach”
Obraz zaboru rosyjskiego na przykładzie „Syzyfowych prac”
Motyw nauczyciela w „Syzyfowych pracach”
Obraz rusyfikacji w „Syzyfowych pracach”
Losy Andrzeja Radka
Losy Marcina Borowicza
Autobiografizm w „Syzyfowych pracach”
Rusyfikacja w zaborze rosyjskim jako tło „Syzyfowych prac”
Obraz polskiego społeczeństwa w „Syzyfowych pracach”
„Syzyfowe prace” jako dokument epoki
Stefan Żeromski – notatka szkolna
Metody rusyfikacji w „Syzyfowych pracach”
Walka polskiej młodzieży z rusyfikacją w „Syzyfowych pracach”
„Syzyfowe prace” – recenzja filmu
„Syzyfowe prace” na tle prądów epoki
Czy „Syzyfowe prace” Stefana Żeromskiego to powieść mająca wartości dla współczesnych? – rozprawka
Motyw szkoły w „Syzyfowych pracach”
Tragizm młodzieży polskiej w zaborze rosyjskim w świetle powieści Stefana Żeromskiego „Syzyfowe prace”
Główne wątki „Syzyfowych prac”
Charakterystyka Bernarda Zygiera
Charakterystyka Andrzeja Radka
Charakterystyka Marcina Borowicza
Czas i miejsce akcji „Syzyfowych prac”
Język i stylistyka „Syzyfowych prac”
Kompozycja „Syzyfowych prac”
Artyzm „Syzyfowych prac”
„Syzyfowe prace” – interpretacja tytułu
„Syzyfowe prace” jako powieść o dorastaniu
„Syzyfowe prace” - plan wydarzeń
Geneza „Syzyfowych prac”
Syzyfowe prace – streszczenie