2l.pl Lektury Motywy literackie
Jesteś w: 2l.pl -> Syzyfowe prace

2l.pl / Rusyfikacja w zaborze rosyjskim jako tło „Syzyfowych prac”

Autor: Jakub Ciczkowski     Data publikacji: 20.01.2006     Serwis chroniony prawem autorskim

Żeromski w swej powieści odwoływał się do własnych wspomnień i przeżyć z okresu szkolnej edukacji. Okres ten przypadał na ciężki dla całego narodu etap po upadku powstania styczniowego. Wciąż dotkliwe były represje w stosunku do mieszkańców Królestwa, wzmógł się ucisk polityczny. Specjalny organ – Komitet Urządzający – skupił się na likwidacji przejawów autonomii. Zniesiono komisje rządowe i władze centralne, zarząd Królestwa połączono z zarządem całego caratu. Na wzór rosyjski zreformowano sadownictwo, a językiem urzędowym stał się rosyjski.

Wzmożono cenzurę, a z ulic, nazw stacji kolejowych, urzędów zniknęły polskie nazwy. Po 1883 roku następuje okres planowej walki z wszelkimi przejawami polskości, katolicyzmem, a także mniejszością żydowską. W „Syzyfowych pracach” moment ten sygnalizuje zmiana władz szkolnych i kadry nauczycielskiej w gimnazjum w Klerykowie. Rosjanie mieli „na celu wzmocnienie tętna życia ludzi ruskich w mieście Klerykowie, po wtóre mieli na celu odpolszczenie tak zwanych Polaków”. Jednym z głównych elementów „odpolszczania” była rusyfikacja polskiego szkolnictwa.


Od 1871 roku w szkołach wprowadzono obowiązkową naukę czytania i pisania po rosyjsku. Po 1879 roku, gdy kuratorem Okręgu Szkolnego został Apuchtin rusyfikacja wzmogła się. Rosyjski był językiem wykładowym, jedynie religii pozwolono uczyć po polsku. Gdy Marcin Borowicz przychodzi do szkoły Owczarach uczeń Michcik drwi z jego nieznajomości rosyjskiego, czytając w oryginale chrestomatię rosyjską Paulsona. Przykład ten pokazuje, że rusyfikacja najmłodszych przynosiła efekty. Obok poddawania się akcji Rosjan Żeromski pokazuje sprzeciw matek-Polek wobec nauki w języku rosyjskim.




Zarówno wstępna nauka Borowicza w Owczarach, jak i późniejsza edukacja w gimnazjum w pełni oddają atmosferę tamtych lat i pogłębiające się tępienie polskości. Najdobitniej stosunek Rosjan do Polaków widać w scenie rozmowy inspektora Sieldiewa z jednym z ojców przyszłych uczniów. Dygnitarz szkoły mówi: „język rosyjski, tu w tym kraju, nie jest językiem obcym, jak się panu wyrażać podoba...”. Od 1866 roku w języku rosyjskim nauczano wspólnie historii i geografii Rosji i Polski, ilość godzin języka polskiego odpowiadała rosyjskiemu, zaś od 1869 na wniosek Komitetu Urządzającego, wszystkie przedmioty oprócz religii wykładane były po rosyjsku. Jeśli przyjmiemy, że bohater Żeromskiego pierwszą klasę kończył w latach 1875/1876 zachodzi pełna zgodność z rzeczywistością. Wykłady (prócz religii) odbywają się po rosyjsku, zakazane jest mówienie po polsku, dzieci uczą się z podręczników Dubrowskiego (wypisy) i Gruszeckiego (gramatyka).

Okres rządów Apuchtina odzwierciedlają w książce kolejne lata nauki Marcina Borowicza. Wśród uczniów szerzy się donosicielstwo i szpiegostwo. Żeromski szczegółowo opisuje między innymi system nadzoru nad stancjami. Skupia się także na ukazaniu szkolnego systemu nauczania i wychowania w zrusyfikowanej szkole. Bohater „Syzyfowych prac” chodzi do szkoły typu klasycznego, która charakteryzowała się przewagą nauczania łaciny i greki nad przedmiotami matematyczno-przyrodniczymi. Podstawową metodą nauczania było pamięciowe opanowywanie wiedzy, co obniżało zdolność samodzielnego myślenia. Borowicz przygotowując się do wstępnych egzaminów uczył się bezmyślnie gramatycznej terminologii, musiał znać wszystko „poczynając od nazwy rozdziału aż do ostatniego w nim słowa”.




Uczniowie klerykowskiego gimnazjum (zgodnie z ówczesnymi realiami) musieli także znać na pamięć wszystkich członków carskiej rodziny. Poznawali przede wszystkim literaturę rosyjską, zaś polska ograniczała się do fragmentów drugorzędnej jakości utworów. Należy podkreślić, że powieść „Syzyfowe prace” daje szeroki i różnorodny obraz rusyfikacji, a także wizerunek ówczesnego systemu nauczania w Rosji i Polsce.



  Dowiedz się więcej
Syzyfowe prace - streszczenie
Syzyfowe prace - plan wydarzeń
Syzyfowe prace - znaczenie tytułu
Problematyka Syzyfowych prac Stefana Żeromskiego
Marcin Borowicz - charakterystyka
Elementy autobiograficzne w powieści
Wartość dokumentalna Syzyfowych prac Stefana Żeromskiego
Metody rusyfikacji polskiej młodzieży na podstawie "Syzyfowych prac”
Kompozycja i język Syzyfowych prac
Ekranizacja powieści Syzyfowe prace
Syzyfowe prace - ciekawostki
Syzyfowe prace - wiadomości wstępne, czas i miejsce akcji
Stefan Żeromski - biografia
Szczegółowy plan wydarzeń Syzyfowych prac
Marcin Borowicz - charakterystyka
Andrzej Radek - charakterystyka
Pozostali bohaterowie Syzyfowych prac
Czas i miejsce akcji Syzyfowych prac
Syzyfowe prace jako dokument epoki
Syzyfowe prace - znaczenie tytułu powieści
„Syzyfowe prace” – bibliografia
„Syzyfowe prace” – opis plakatu filmowego
„Syzyfowe prace” – najważniejsze cytaty
Motyw Rosjan w „Syzyfowych pracach”
Charakterystyka pozostałych bohaterów „Syzyfowych prac”
Antoni Paluszkiewicz - charakterystyka
Profesor Sztetter - charakterystyka
Ferdynand Wiechowski - charakterystyka
Anna Stogowska i jej rodzina
Tło historyczne „Syzyfowych prac”
„Masz, psie, masz, draniu! Masz - za teatr, masz za inspektorskie zebranie, masz za literaturę! Tyś mnie chciał do siebie podobnym... - Masz, renegacie, szpiegu, masz, szpiegu!” Jakie przeżycia podyktowały Marcinowi te gorzk
Z którym z bohaterów „Syzyfowych prac” chciałbyś się zaprzyjaźnić i dlaczego?
„Syzyfowe prace” - utwór Stefana Żeromskiego jako powieść o dojrzewaniu, dorastaniu, pierwszych ważnych doświadczeniach młodych ludzi. Uzasadnij stwierdzenie, podając odpowiednie argumenty
Czy działania rusyfikatorów można nazwać „syzyfową pracą”?
„Syzyfowe prace” – recenzja powieści
Czy „Syzyfowe prace” można nazwać radosnym hymnem życia na przekór wszystkiemu?
Czy Andrzej Radek może służyć za dobry przykład przezwyciężania trudności życiowych?
„Przyjaźń przez współczucie i współudział łagodzi nieszczęście” – uzasadnij stwierdzenie na podstawie „Syzyfowych prac”
Życie młodzieży polskiej w latach 70 i 80 XIX wieku na podstawie lektury „Syzyfowe prace”
Droga Marcina Borowicza do patriotyzmu
Gimnazjum klerykowskie różni się od współczesnego – rozprawka
„Ojczyzna to nie tylko miły sercu krajobraz, ale i ciągłe wobec niej obowiązki do spełnienia” – kiedy bohaterowie „Syzyfowych prac” zrozumieli słuszność tego stwierdzenia?
Przeżycia wewnętrzne Marcina Borowicza podczas recytacji „Reduty Ordona”
Przebieg i wpływ lekcji języka polskiego na młodzież w klerykowskim gimnazjum
Charakterystyka porównawcza Andrzeja Radka i Marcina Borowicza
Motyw miłości w „Syzyfowych pracach”
Obraz zaboru rosyjskiego na przykładzie „Syzyfowych prac”
Motyw nauczyciela w „Syzyfowych pracach”
Obraz rusyfikacji w „Syzyfowych pracach”
Losy Andrzeja Radka
Losy Marcina Borowicza
Autobiografizm w „Syzyfowych pracach”
Rusyfikacja w zaborze rosyjskim jako tło „Syzyfowych prac”
Obraz polskiego społeczeństwa w „Syzyfowych pracach”
„Syzyfowe prace” jako dokument epoki
Stefan Żeromski – notatka szkolna
Metody rusyfikacji w „Syzyfowych pracach”
Walka polskiej młodzieży z rusyfikacją w „Syzyfowych pracach”
„Syzyfowe prace” – recenzja filmu
„Syzyfowe prace” na tle prądów epoki
Czy „Syzyfowe prace” Stefana Żeromskiego to powieść mająca wartości dla współczesnych? – rozprawka
Motyw szkoły w „Syzyfowych pracach”
Tragizm młodzieży polskiej w zaborze rosyjskim w świetle powieści Stefana Żeromskiego „Syzyfowe prace”
Główne wątki „Syzyfowych prac”
Charakterystyka Bernarda Zygiera
Charakterystyka Andrzeja Radka
Charakterystyka Marcina Borowicza
Czas i miejsce akcji „Syzyfowych prac”
Język i stylistyka „Syzyfowych prac”
Kompozycja „Syzyfowych prac”
Artyzm „Syzyfowych prac”
„Syzyfowe prace” – interpretacja tytułu
„Syzyfowe prace” jako powieść o dorastaniu
„Syzyfowe prace” - plan wydarzeń
Geneza „Syzyfowych prac”
Syzyfowe prace – streszczenie