2l.pl Lektury Motywy literackie
Jesteś w: 2l.pl -> Syzyfowe prace

2l.pl / Metody rusyfikacji w „Syzyfowych pracach”

Autor: Jakub Ciczkowski     Data publikacji: 20.01.2006     Serwis chroniony prawem autorskim

Dzięki powieści Stefana Żeromskiego możemy przeanalizować metody rusyfikacji polskiego szkolnictwa zarówno na poziomie elementarnym, jak i gimnazjalnym. Marcin Borowicz swą edukację zaczyna w szkole elementarnej w Owczarach. Początkowo nauka sprawia mu olbrzymią trudność, ze względu na to, że lekcje odbywają się w języku rosyjskim. Także poranna modlitwa nie odbywa się po polsku.

Nauczyciel Wiechowski zamienia nazwiska i imiona polskie na rosyjskie. Pieśni śpiewano wyłącznie po rosyjsku. Nauka polegała na pamięciowym przyswajaniu wiedzy, odpytywaniu z alfabetu. Nauczyciel przestrzegał, że jeśli dzieci nie nauczą się dobrze języka rosyjskiego nie mają szans kontynuować edukację, dlatego po rosyjsku powinno się mówić także w domu. W szkole wisiała „dyscyplina”, która najlepiej świadczyła o sposobie wychowywania młodych.


Kolejnym etapem edukacji Marcina jest nauka w gimnazjum klasycznym w Klerykowie. W szkole obowiązywał całkowity zakaz mówienia po polsku. Za nieprzestrzeganie tego przepisu groziła surowa kara. Kary chłosty, karceru, a nawet wydalenia ze szkoły (czasem z „wilczym biletem”) groziły także za inne występki wobec obowiązujących zasad. Także i tutaj podstawową metodą nauczania była nauka wszystkiego na pamięć, co zabijało w młodzieńcach zdolność samodzielnego myślenia i wyciągania wniosków. Lekcje z języka polskiego były lekceważone – czytano na nich wypisy z drugorzędnych polskich autorów, nie przykładano wagi do ocen i zachowania podczas zajęć.

Lekcje każdego dnia zaczynały się od śpiewu hymnu na cześć cara. Wszelkie przedmioty oprócz religii wykładane były po rosyjsku. Uczniowie uczyli się praktycznie rosyjskiej historii i geografii (nauczyciele musieli być Rosjanami), niewiele wiedząc o Polsce. Informacje o ojczyźnie były fałszywe i szkalujące.




Uczniowie poddawani byli stałej kontroli, także poza szkołą, ponieważ regularnie rewidowano ich stancje (zarówno za dnia, jak i w nocy). Przeszukiwano nawet sienniki. Konfiskowano wszelkie książki pisane po polsku. Na stancjach porządku i przestrzegania zasad pilnował „starszy”, który nadzorował innych, a właściwie szpiegował ich. Miał zapisywać każdą godzinę wyjścia i powrotu współlokatorów. Wprowadzono cenzurę, zakazując lektury wielu polskich autorów, ale także zachodnioeuropejskich, zawierających postępowe idee (takich, mogłyby „myśl uczniów z opłotków nie tylko lojalności, ale czynnego rusofilstwa wyprowadzić na szczere pole samoistnych rozmyślań”). Zakazywano także obecności uczniów w teatrze podczas wystawiania polskich sztuk.

Rozmowy uczniów były często podsłuchiwane. Lojalni wobec władz szkolnych, często stawali się donosicielami, za co ich później nagradzano. Rosyjscy pedagodzy pragnęli także przekonać do siebie polskich uczniów w inny sposób. Wobec posłusznych byli pobłażliwi, zapraszali ich do domów, częstowali łakociami, zapewniali o swej pomocy. Zachowywali pozory niemal rodzicielskiej wyrozumiałości. Także postawę wykazuje m. in. inspektor Zabielskij wobec Borowicza. Zauważony podczas pobytu w teatrze na rosyjskiej sztuce staje się ulubieńcem wychowawcy. Oczarowany zaszczytem tej przyjaźni uczeń staje się uległym i bezwolnym narzędziem swego protektora. Nauczyciel przekonuje go do idei panslawizmu i namawia do rozpowszechniania tej idei wśród innych uczniów. Rosjanie stawali zawsze po stronie uczniów w ich sporach z polskimi nauczycielami, pogłębiając antagonistyczne podziały.




Dzięki namowom Zabielskiego powstaje kółko samokształceniowe, na zebraniach którego pogłębiano znajomość języka i kultury Rosji. Podczas spotkań wygłaszano także referaty polityczne, nierzadko szkalujące Polskę i w fałszywym świetle przedstawiające jej dzieje. Polskę postrzegali jako „dom niewoli, gniazdo rozbestwionej szlachty, mordującej lud ruski”. Niektórzy pisali również odezwy do Polaków i hymny na cześć Rosji. Wystąpienia przygotowywali polscy uczniowie. Z drugiej strony gloryfikowano Rosję i jej osiągnięcia, zaś rusofilizm uważano za synonim „postępowości, krytycyzmu i tężyzny”.

Kolejny etap rusyfikacji zostaje w powieści jedynie zasygnalizowany. PO zdaniu przez Borowicza egzaminu władze przystąpiły do likwidacji prywatnych polskich stancji. Miały je zastąpić tzw. „Moskiewki”, a później internaty. Miało to ograniczyć swobodę uczniów i zmusić ich do mówienia wyłącznie po rosyjsku.



  Dowiedz się więcej
Syzyfowe prace - streszczenie
Syzyfowe prace - plan wydarzeń
Syzyfowe prace - znaczenie tytułu
Problematyka Syzyfowych prac Stefana Żeromskiego
Marcin Borowicz - charakterystyka
Elementy autobiograficzne w powieści
Wartość dokumentalna Syzyfowych prac Stefana Żeromskiego
Metody rusyfikacji polskiej młodzieży na podstawie "Syzyfowych prac”
Kompozycja i język Syzyfowych prac
Ekranizacja powieści Syzyfowe prace
Syzyfowe prace - ciekawostki
Syzyfowe prace - wiadomości wstępne, czas i miejsce akcji
Stefan Żeromski - biografia
Szczegółowy plan wydarzeń Syzyfowych prac
Marcin Borowicz - charakterystyka
Andrzej Radek - charakterystyka
Pozostali bohaterowie Syzyfowych prac
Czas i miejsce akcji Syzyfowych prac
Syzyfowe prace jako dokument epoki
Syzyfowe prace - znaczenie tytułu powieści
„Syzyfowe prace” – bibliografia
„Syzyfowe prace” – opis plakatu filmowego
„Syzyfowe prace” – najważniejsze cytaty
Motyw Rosjan w „Syzyfowych pracach”
Charakterystyka pozostałych bohaterów „Syzyfowych prac”
Antoni Paluszkiewicz - charakterystyka
Profesor Sztetter - charakterystyka
Ferdynand Wiechowski - charakterystyka
Anna Stogowska i jej rodzina
Tło historyczne „Syzyfowych prac”
„Masz, psie, masz, draniu! Masz - za teatr, masz za inspektorskie zebranie, masz za literaturę! Tyś mnie chciał do siebie podobnym... - Masz, renegacie, szpiegu, masz, szpiegu!” Jakie przeżycia podyktowały Marcinowi te gorzk
Z którym z bohaterów „Syzyfowych prac” chciałbyś się zaprzyjaźnić i dlaczego?
„Syzyfowe prace” - utwór Stefana Żeromskiego jako powieść o dojrzewaniu, dorastaniu, pierwszych ważnych doświadczeniach młodych ludzi. Uzasadnij stwierdzenie, podając odpowiednie argumenty
Czy działania rusyfikatorów można nazwać „syzyfową pracą”?
„Syzyfowe prace” – recenzja powieści
Czy „Syzyfowe prace” można nazwać radosnym hymnem życia na przekór wszystkiemu?
Czy Andrzej Radek może służyć za dobry przykład przezwyciężania trudności życiowych?
„Przyjaźń przez współczucie i współudział łagodzi nieszczęście” – uzasadnij stwierdzenie na podstawie „Syzyfowych prac”
Życie młodzieży polskiej w latach 70 i 80 XIX wieku na podstawie lektury „Syzyfowe prace”
Droga Marcina Borowicza do patriotyzmu
Gimnazjum klerykowskie różni się od współczesnego – rozprawka
„Ojczyzna to nie tylko miły sercu krajobraz, ale i ciągłe wobec niej obowiązki do spełnienia” – kiedy bohaterowie „Syzyfowych prac” zrozumieli słuszność tego stwierdzenia?
Przeżycia wewnętrzne Marcina Borowicza podczas recytacji „Reduty Ordona”
Przebieg i wpływ lekcji języka polskiego na młodzież w klerykowskim gimnazjum
Charakterystyka porównawcza Andrzeja Radka i Marcina Borowicza
Motyw miłości w „Syzyfowych pracach”
Obraz zaboru rosyjskiego na przykładzie „Syzyfowych prac”
Motyw nauczyciela w „Syzyfowych pracach”
Obraz rusyfikacji w „Syzyfowych pracach”
Losy Andrzeja Radka
Losy Marcina Borowicza
Autobiografizm w „Syzyfowych pracach”
Rusyfikacja w zaborze rosyjskim jako tło „Syzyfowych prac”
Obraz polskiego społeczeństwa w „Syzyfowych pracach”
„Syzyfowe prace” jako dokument epoki
Stefan Żeromski – notatka szkolna
Metody rusyfikacji w „Syzyfowych pracach”
Walka polskiej młodzieży z rusyfikacją w „Syzyfowych pracach”
„Syzyfowe prace” – recenzja filmu
„Syzyfowe prace” na tle prądów epoki
Czy „Syzyfowe prace” Stefana Żeromskiego to powieść mająca wartości dla współczesnych? – rozprawka
Motyw szkoły w „Syzyfowych pracach”
Tragizm młodzieży polskiej w zaborze rosyjskim w świetle powieści Stefana Żeromskiego „Syzyfowe prace”
Główne wątki „Syzyfowych prac”
Charakterystyka Bernarda Zygiera
Charakterystyka Andrzeja Radka
Charakterystyka Marcina Borowicza
Czas i miejsce akcji „Syzyfowych prac”
Język i stylistyka „Syzyfowych prac”
Kompozycja „Syzyfowych prac”
Artyzm „Syzyfowych prac”
„Syzyfowe prace” – interpretacja tytułu
„Syzyfowe prace” jako powieść o dorastaniu
„Syzyfowe prace” - plan wydarzeń
Geneza „Syzyfowych prac”
Syzyfowe prace – streszczenie