2l.pl Lektury Motywy literackie
Jesteś w: 2l.pl -> Syzyfowe prace

2l.pl / Syzyfowe prace – streszczenie

Autor: Jakub Ciczkowski     Data publikacji: 20.01.2006     Serwis chroniony prawem autorskim

Rozdział I
Ośmioletni Marcin Borowicz w styczniu zostaje odwieziony przez rodziców z dworku w Gawronkach do szkoły początkowej w Owczarach. Chłopak jest zlękniony. Poznaje nauczycieli Wiechowskich (Ferdynanda i Marcjannę) i swoją nową szkołę. Matka – Helena Borowiczowa – ustala z żoną nauczyciela warunki nauki syna i przygotowania do dalszych egzaminów – za edukację chłopca będą dostarczane do szkoły podstawowe artykuły żywnościowe. Marcin nie chce, by rodzice zostawiali go samego, wyrywa się za odjeżdżającymi. Podczas pierwszej nocy w Owczarach tęskni za bliskimi. W kolejnych dniach poznaje kolegów i rozpoczyna naukę. Początkowo nic z lekcji nie rozumie, ponieważ nie zna języka rosyjskiego.


Rozdział II
Największe trudności w nauce sprawia małemu Borowiczowi język rosyjski. Ma świadomość, że termin egzaminów nieubłaganie się zbliża, jednak ma problemy z nauką. Poznaje prymusa – Piotra Michcika. Wciąż tęskni za rodzinnym domem, szczególnie, że ma zakaz bawienia się z wiejskimi dziećmi. W szkole zapowiedziana zostaje kontrola, do której sumiennie przygotowuje się Wiechowski. Naczelnik dyrekcji naukowej Jaczmieniew krytycznie odnosi się do poziomu znajomości rosyjskiego reprezentowanego przez dzieci, zarzuca mu działanie na rzecz Polski. Gdy jednak wiejskie kobiety skarżą się na nauczyciela, że uczy ich dzieci wyłącznie po rosyjsku przedstawiciel władz szkolnych przyznaje mu podwyżkę.

Rozdział III
Matka Marcina stara się by został przyjęty do męskiego gimnazjum klasycznego w Klerykowie. Najpierw mają się odbyć egzaminy kwalifikujące uczniów do wstępnej klasy. Ich termin jednak wciąż odkładano. Zebrani uczniowie krytycznie odnoszą się do ubioru Borowicza. Matka z synem zatrzymuje się w hotelu. Znajomy Żyd – Izrael – informuje panią Helenę, że w miasteczku jest profesor, którego wychowankowie zawsze dostają się do szkoły. Jednak za naukę trzeba słono płacić. Kobieta odwiedza nauczyciela Majewskiego i opłaca korepetycje. Dzięki płatnej protekcji Borowicz dostaje się do gimnazjum.

Rozdział IV
W Klerykowie odbywają się egzaminy. Marcinowi po jedynie trzech godzinach korepetycji ostatecznie udaje się je zdać, co uszczęśliwia jego matkę. Wspólnie udają się do pani Przepiórowskiej (zwanej „starą Przepiórzycą”) mieszkającej w Wygwizdowie. Dawna znajoma pani Borowiczowej przyjmuje Marcina na stancję za sto pięćdziesiąt rubli, opał mąkę i ziemniaki. Poznajemy historię rodziny kobiety.




Rozdział V
Marcinowi nauka w języku rosyjskim wciąż sprawia trudności. Ukazani zostają współlokatorzy Borowicza ze stancji: trzej bracia Daleszowscy - „obywatelscy synowie spod Grzymałowa”, Szwarc, Soraczek, Wiktor Alfons Pigwański. Mimo opieki Przepiórowskiej Marcinek czuł się samotny. W nauce pomagał mu korepetytor Pigwański. Wytchnieniem podczas dnia nauki są przerwy podczas których uczniowie bawią się na dziedzińcu. W klasie nauczyciel oraz koledzy wyśmiewają Romcia Gumowicza ze względu na niskie pochodzenie.

Rozdział VI
Marcin Borowicz jedzie do domu na przepustkę na Zielone Świątki. Po drodze woźnica bryczki Jędrek opowiada chłopcu o kradzieży gniadej klaczy w majątku, która po miesiącu powróciła sama. Gimnazjalista zrywa i wręcza matce pęk kwiatów.




Rozdział VII
Helena Borowiczowa umiera latem na suchoty, zaś Marcinek wstępuje do pierwszej klasy. Wciąż ma problemy w nauce, szczególnie, że zaczyna wagarować z kolegą – Wilczowskim (zwanym „Wilczkiem”) synem bogatej lichwiarki. Pewnego dnia przez przypadek trafia do kościoła, a następnie regularnie uczęszcza na zajęcia chóru. Obserwuje, jak ksiądz Wargulski zrzuca ze schodów szkolnego inspektora – Sieldewa – za to, że zakazuje śpiewania hymnu w języku polskim.

Rozdział VIII
W rozdziale poznajemy charakterystykę profesorów gimnazjum w Klerykowie: wymagającego Rudolfa Leima (nauczyciela łaciny, wychowawcy klasy pierwszej A), Iłariona Stiepanycza Ozierskijego (od języka rosyjskiego), Sztettera (wykładającego język polski), Nogackiego (arytmetyka).

Rozdział IX
Marcinowi udaje się zdać do trzeciej klasy. Pewnego razu wraz ze Szwarcem i braćmi Daleszowskimi strzela regularnie z zabytkowych pistoletów. Przyłapanego przez żandarma Marcina władze szkolne skazują na długi pobyt w kozie o chlebie i wodzie. Z czasem jednak poprawia swoje zachowanie i zaczyna lepiej się uczyć. Wpływ na to ma głównie uczęszczanie do kościoła i budząca się w chłopcu wiara.




Rozdział X
Po zakończeniu czwartej klasy Marcin wyjeżdża do domu na wakacje. Obserwuje zaniedbany, zrujnowany dom i schorowanego ojca. Chłopak od rodzica dostaje dubeltówkę, jednak próba polowania na kaczki kończy się niepowodzeniem. Jednak niezrażony codziennie udawał się w okoliczne lasy i łąki. Obserwujemy ludzi zamieszkujących wieś Gawronki i jej okolice (chciwy chłop Scubioła, Lejba Koniecpolski) oraz dowiadujemy się o biedzie jaką cierpi większość chłopów. Bohater poznaje Szymona Nogę, który wspomina krwawe wydarzenia z powstania styczniowego. Wyprawa wraz z nogą na polowanie na głuszce także kończy się klęską.

Rozdział XI
Po wakacjach spędzonych w Gawronkach Marcina zastają w szkole zmiany. Wymienieni zostają nauczyciele i dyrekcja (Kriestiobriodnikow). Wśród pedagogów dominują Rosjanie, co przyczynia się do wzmożonej rusyfikacji. Pobyt w szkole staje się więzieniem. Uczniowie mają podlegać ostrzejszej kontroli – ich stancje mogą być rewidowane, są podsłuchiwani. Także w Klerykowie daje się zauważyć wzmożoną rusyfikację. Marcin uczęszcza na sztuki rosyjskie go teatru, a także zapisuje się do koła rusofilskiego. Zaprzyjaźnia się także z inspektorem Zabielskim.




Rozdział XII
Poznajemy Andrzeja (Jędrka) Radka – chłopskiego syna z Pajęczyna Dolnego, który dzięki pomocy i zaangażowania korepetytora Antoniego Paluszkiewicza rozpoczyna swą przygodę z edukacją. Jest zdolny, dlatego dostaje się do szkoły Pyrzogłowach. Po pewnym czasie jego mentor zmarł, a młody chłopak zaczął zarabiać na swoje utrzymanie dając korepetycje. Po drodze do klerykowskiego gimnazjum zostaje podwieziony przez szlachcica, który zapewnił stancję u swego kuzyna Płoniewicza w zamian za udzielanie korepetycji dla jego syna Władzia i córki Mici. Jędrek nie ma czasu na własną naukę, gdyż skupia się na dawaniu prywatnych lekcji. W szkole koledzy mu dokuczają i wyśmiewają się z niego. Gdy nie wytrzymuje – wdaje się w bójkę z Tymkiewiczem. Zapada decyzja, by wydalić go ze szkoły, jednak przed powrotem na wieś ratuje go wstawiennictwo Borowicza u inspektora Zabielskiego. Chłopcy zaprzyjaźniają się.

Rozdział XIII
W szkole wciąż postępuje rusyfikacja. Marcin – uczeń szóstej klasy należy wraz z Rosjanami i Żydami do stronnictwa ugodowych literatów (w odróżnieniu od partii wolno-próżniackiej, którzy prowadzili hulaszczy tryb życia), które zbiera się w domu Zabielskiego. Młodzi tworzą referaty krytykujące Polskę i Polaków, a także tworzą hymny na cześć Rosji. Wśród nich są donosiciele i lizusi. Chłopak zaczyna interesować się literaturą i bierze udział w żywych dyskusjach. Pod wpływem książki „Historii cywilizacji w Anglii”, młodzieńcy dzielą się na filozofujące podgrupy: „materialistów”, „metafizyków”, „idealistów”, „pomidorowców” (ortodoksyjnych katolików). Marcin przechodzi na ateizm. Przeprowadza się także na nową stancję do „czarnej pani”, gdzie mieszka z zamożniejszymi kolegami ze starszych klas.

Rozdział XIV
W kolejnej klasie – siódmej – do grupy Borowicza dołącza nowy uczeń – Tomasz Walecki, przezywany „Figą”. Chłopiec wykazując odwagę protestuje w imieniu całej klasy przeciwko krzywdzącej opinii nauczyciela historii Kostriulewa o katolickich siostrach zakonnych. Pedagog wzywa dyrektora i innych nauczycieli. Pyta resztę klasy, czy podzielają zdanie Waleckiego. Tylko jeden z nich popiera sąd Tomasza (Rutecki). Chłopak zostaje skazany na karę chłosty. Z nienawiścią patrzy na ugodowego Marcina.

Rozdział XV
Do klasy Borowicza po Bożym Narodzeniu zostaje przyjęty wyrzucony za nieprawomyslność z warszawskiego gimnazjum osiemnastoletni Bernard Zygier. Koledzy zastanawiają się co było przyczyna jego wydalenia. Trzymają się na dystans, gdyż „nowy” jest bacznie pilnowany przez nauczycieli i często rewidowany. Na lekcji języka polskiego u Szrettera Zygier recytuje „Redutę Ordona” Mickiewicza. Jego wystąpienie wzbudza wśród zebranych wielkie przejęcie. Niektórzy po raz pierwszy zastanawiają się nad tożsamością narodowa. Najbardziej wzruszył się jednak nauczyciel.

Rozdział XVI
W ósmej klasie nastawieni buntowniczo do rusyfikacji gimnazjaliści (m. in. Zygier, Marcin, Walecki, Radek) spotykają się w potajemnie na strychu w mieszkaniu kolegi – Mariana Gontali. Czytają tam polską literaturę, wygłaszają recenzje polskich książek. Dzięki rozmowom o historii z Zygierem oraz lekturze m. in. dzieł Mickiewicza Marcin Borowicz przechodzi przemianę. Gdy pewnego wieczoru zmierza na spotkanie patriotycznej młodzieży dostrzega inspektora Majewskiego. Niezauważony obrzuca go błotem, a następnie uprzedza kolegów przed rewizją. Wykrycie miejsca spotkań konspiratorów nie udaje się.

Rozdział XVII
Podczas przygotowań do egzaminu dojrzałości Borowicz zakochuje się w Annie Stogowskiej - „Birucie”. Poznajemy historię jej rodziny – jej ojcem jest lekarz wojskowy, zaś matką prawosławna Rosjanka, która jednak nauczyła się polskiego i zapałała miłością do Polski. Chłopak pragnie zbliżyć się do dziewczyny. Wciąż wyczekuje pod jej domem. Udają mu się nawet zdobyć kartkę z pamiętnika koleżanki z wpisem wybranki. Następuje spotkanie Anny i Marcina w parku, podczas którego dochodzi prawie do wyznania uczuć. Wkrótce dziewczyna znika, a Borowicz zajmuje się przygotowaniem do matury.

Rozdział XVIII
Marcin Borowicz pomyślnie zdaje egzamin dojrzałości. Planuje wybrać się na studia do Warszawy. Wakacje spędza w Gawronkach, gdzie pomaga przy żniwach. We wrześniu Klerykowie odwiedza stancję pani Przepiórowskiej, gdzie sprzecza się z rozgoryczonym radcą Somonowiczem o rolę internatów. Pod domem Anny dowiaduje się, że jej cała rodzina wyjechała w głąb Rosji, gdzie lekarz otrzymał lepszą posadę. Jest załamany. W parku, gdzie ostatni raz widział ukochaną spotyka ośmioklasistę – Andrzeja Radka – który okazuje mu swą przyjaźń.



  Dowiedz się więcej
Syzyfowe prace - streszczenie
Syzyfowe prace - plan wydarzeń
Syzyfowe prace - znaczenie tytułu
Problematyka Syzyfowych prac Stefana Żeromskiego
Marcin Borowicz - charakterystyka
Elementy autobiograficzne w powieści
Wartość dokumentalna Syzyfowych prac Stefana Żeromskiego
Metody rusyfikacji polskiej młodzieży na podstawie "Syzyfowych prac”
Kompozycja i język Syzyfowych prac
Ekranizacja powieści Syzyfowe prace
Syzyfowe prace - ciekawostki
Syzyfowe prace - wiadomości wstępne, czas i miejsce akcji
Stefan Żeromski - biografia
Szczegółowy plan wydarzeń Syzyfowych prac
Marcin Borowicz - charakterystyka
Andrzej Radek - charakterystyka
Pozostali bohaterowie Syzyfowych prac
Czas i miejsce akcji Syzyfowych prac
Syzyfowe prace jako dokument epoki
Syzyfowe prace - znaczenie tytułu powieści
„Syzyfowe prace” – bibliografia
„Syzyfowe prace” – opis plakatu filmowego
„Syzyfowe prace” – najważniejsze cytaty
Motyw Rosjan w „Syzyfowych pracach”
Charakterystyka pozostałych bohaterów „Syzyfowych prac”
Antoni Paluszkiewicz - charakterystyka
Profesor Sztetter - charakterystyka
Ferdynand Wiechowski - charakterystyka
Anna Stogowska i jej rodzina
Tło historyczne „Syzyfowych prac”
„Masz, psie, masz, draniu! Masz - za teatr, masz za inspektorskie zebranie, masz za literaturę! Tyś mnie chciał do siebie podobnym... - Masz, renegacie, szpiegu, masz, szpiegu!” Jakie przeżycia podyktowały Marcinowi te gorzk
Z którym z bohaterów „Syzyfowych prac” chciałbyś się zaprzyjaźnić i dlaczego?
„Syzyfowe prace” - utwór Stefana Żeromskiego jako powieść o dojrzewaniu, dorastaniu, pierwszych ważnych doświadczeniach młodych ludzi. Uzasadnij stwierdzenie, podając odpowiednie argumenty
Czy działania rusyfikatorów można nazwać „syzyfową pracą”?
„Syzyfowe prace” – recenzja powieści
Czy „Syzyfowe prace” można nazwać radosnym hymnem życia na przekór wszystkiemu?
Czy Andrzej Radek może służyć za dobry przykład przezwyciężania trudności życiowych?
„Przyjaźń przez współczucie i współudział łagodzi nieszczęście” – uzasadnij stwierdzenie na podstawie „Syzyfowych prac”
Życie młodzieży polskiej w latach 70 i 80 XIX wieku na podstawie lektury „Syzyfowe prace”
Droga Marcina Borowicza do patriotyzmu
Gimnazjum klerykowskie różni się od współczesnego – rozprawka
„Ojczyzna to nie tylko miły sercu krajobraz, ale i ciągłe wobec niej obowiązki do spełnienia” – kiedy bohaterowie „Syzyfowych prac” zrozumieli słuszność tego stwierdzenia?
Przeżycia wewnętrzne Marcina Borowicza podczas recytacji „Reduty Ordona”
Przebieg i wpływ lekcji języka polskiego na młodzież w klerykowskim gimnazjum
Charakterystyka porównawcza Andrzeja Radka i Marcina Borowicza
Motyw miłości w „Syzyfowych pracach”
Obraz zaboru rosyjskiego na przykładzie „Syzyfowych prac”
Motyw nauczyciela w „Syzyfowych pracach”
Obraz rusyfikacji w „Syzyfowych pracach”
Losy Andrzeja Radka
Losy Marcina Borowicza
Autobiografizm w „Syzyfowych pracach”
Rusyfikacja w zaborze rosyjskim jako tło „Syzyfowych prac”
Obraz polskiego społeczeństwa w „Syzyfowych pracach”
„Syzyfowe prace” jako dokument epoki
Stefan Żeromski – notatka szkolna
Metody rusyfikacji w „Syzyfowych pracach”
Walka polskiej młodzieży z rusyfikacją w „Syzyfowych pracach”
„Syzyfowe prace” – recenzja filmu
„Syzyfowe prace” na tle prądów epoki
Czy „Syzyfowe prace” Stefana Żeromskiego to powieść mająca wartości dla współczesnych? – rozprawka
Motyw szkoły w „Syzyfowych pracach”
Tragizm młodzieży polskiej w zaborze rosyjskim w świetle powieści Stefana Żeromskiego „Syzyfowe prace”
Główne wątki „Syzyfowych prac”
Charakterystyka Bernarda Zygiera
Charakterystyka Andrzeja Radka
Charakterystyka Marcina Borowicza
Czas i miejsce akcji „Syzyfowych prac”
Język i stylistyka „Syzyfowych prac”
Kompozycja „Syzyfowych prac”
Artyzm „Syzyfowych prac”
„Syzyfowe prace” – interpretacja tytułu
„Syzyfowe prace” jako powieść o dorastaniu
„Syzyfowe prace” - plan wydarzeń
Geneza „Syzyfowych prac”
Syzyfowe prace – streszczenie