2l.pl Lektury Motywy literackie
Jesteś w: 2l.pl -> Nad Niemnem

2l.pl / Ocena społeczeństwa polskiego w „Nad Niemnem”

Autor: Jakub Ciczkowski     Data publikacji: 20.01.2006     Serwis chroniony prawem autorskim

W powieści Emilii Orzeszkowej „Nad Niemnem” odnajdziemy mieszkańców polskich dworków i wsi po upadku powstania styczniowego. W wyniku represji popowstaniowych wielu Polaków straciło swoje majątki, dlatego tak ważne było utrzymanie tego, co zostało. Polacy zrezygnowali wtedy z bezpośredniej walki z bronią, ich patriotyzm przejawiał się w miłości do ziemi i staraniach, aby utrzymać ją w polskich rękach. Naród składa broń i koncentruje się na odbudowie i wzmocnieniu państwa. Praca staje się wartością najbardziej pożądaną.

Na kartach powieści poznajemy losy dwóch rodów: Korczyńskich i Bohatyrowiczów. Na losach ich wszystkich zaważyło powstanie styczniowe. Jego echa wracają we wspomnieniach bohaterów - Janek Bohatyrowicz w walkach stracił ojca. Klęskę powstania silnie przeżył Anzelm, który nigdy nie doszedł do równowagi po niej – stąd jego „choroba duszy”. Dla Andrzejowej Korczyńskiej, dom w Osowcach jest miejscem kultu, pamiątką po zmarłym mężu. Andrzej poległy w walce jest dla niej bohaterem, a pamiątki po nim stanowiły małe muzeum o które dbała z niezmierną troskliwością.


Powstanie styczniowe jest cały czas żywe w pamięci Benedykta, który w walkach stracił dwóch braci. Jeden z nich zginął, a drugi wzięty do niewoli uległ zruszczeniu. Świadectwem dawnej solidarności obu rodów jest mogiła powstańców, będąca jedynym grobowcem najstarszego z braci Korczyńskich. Mogiła, zarówno dla Korczyńskich jak i Bohatyrowiczów nie jest zwykłym zbiorowym grobem ale miejscem spoczynku tych, którzy dobrowolnie złożyli życie ojczyźnie. Jednoczy zwaśnione rody, bo leżą w niej obok siebie Andrzej i ojciec Janka – Jerzy. Świadczy to o niezwykłym patriotyzmie i przywiązaniu do Polski.

W powieści bohaterowie są dzieleni na dobrych i złych właśnie ze względu na ich stosunek do pracy. Arystokracja, która trwoni pieniądze zarobione rękami innych jest oceniana przez autorkę bardzo negatywnie. Brak pracy jest ukazany jak choroba, niszcząca ciało, duszę i umysł, degradująca osobowość, obserwujemy to na przykładzie sporej grupy powieściowych postaci - Emilii, Teresy, Różyca i Zygmunta.




Orzeszkowa swój stosunek do takich ludzi ukazuje w słowach Benedykta: „Człowiek, który na świecie jedząc chleb nie pracuje, czy tam w nim błękitna krew płynie, czy popielata, czy czerwona jest darmozjadem i niczym więcej...”. Postacie pozytywne zachowują się zupełnie inaczej, nie odczuwają ciężaru pracy, śpiewają i bawią się - są idealizowani. Opinie autorki o niej uwidaczniają się w postawach bohaterów, w ich działaniach, czy samych komentarzach narratorki. W ocenie Polaków dla Orzeszkowej ważne są głównie dwie kwestie. Są nimi patriotyzm i praca. Obok postaci negatywnych, odnajdujemy postawy i zachowania, które w pozytywnym świetle przedstawiają polskość i chęć pracy dla dobra ojczyzny.



  Dowiedz się więcej
Bibliografia – „Nad Niemnem”
Najważniejsze cytaty w „Nad Niemnem”
Opis przyjęcia imieninowego pani Emilii
Motyw arkadii w „Nad Niemnem”
Motyw szczęśliwej pary kochanków w „Nad Niemnem”
Motyw kobiety w „Nad Niemnem”
Motyw wesela w „Nad Niemnem”
Obraz Korczyna w „Nad Niemnem” (motyw dworku)
Idee pozytywistyczne w „Nad Niemnem” (praca u podstaw, praca organiczna)
Apoteoza pracy w „Nad Niemnem”
Symbolika dwóch mogił w „Nad Niemnem”
Motyw dworku w „Nad Niemnem”
Pozytywistyczna koncepcja patriotyzmu w „Nad Niemnem”
„Mała ojczyzna” w powieści Orzeszkowej „Nad Niemnem”
Wieś i dwór w powieści Orzeszkowej „Nad Niemnem”
Obraz Niemna w powieści Orzeszkowej
Rola przyrody w „Nad Niemnem”
Konflikt pokoleniowy między Andrzejową a Zygmuntem Korczyńskim
Echa powstania styczniowego w „Nad Niemnem”
Związek Benedykta i Emilii
Motyw miłości w „Nad Niemnem”
Legenda o Janie i Cecylii
Bohatyrowicze – opis zaścianka
„Nad Niemnem” – charakterystyka bohaterów
Emilia Korczyńska – charakterystyka
Justyna Orzelska – charakterystyka
Jan Bohatyrowicz – charakterystyka
Benedykt Korczyński – charakterystyka
Konflikt Bohatyrowiczów z Korczynem
Konflikt pokoleniowy między Witoldem a Benedyktem
Praca miernikiem wartości człowieka w „Nad Niemnem”
Rola powstania styczniowego w życiu bohaterów „Nad Niemnem”
Model wychowania młodego pokolenia w „Nad Niemnem”
Kontrast jako zasada prezentowania bohaterów w „Nad Niemnem”
Ocena społeczeństwa polskiego w „Nad Niemnem”
Jakie kryteria oceny człowieka proponuje Orzeszkowa w „Nad Niemnem”?
Powieść „Nad Niemnem” żywa czy anachroniczna dla współczesnego czytelnika?
Recenzja filmu „Nad Niemnem”
Tło historyczne „Nad Niemnem”
Charakterystyka ziemiaństwa w „Nad Niemnem”
Eliza Orzeszkowa – notatka szkolna
Interpretacja tytułu powieści „Nad Niemnem”
„Nad Niemnem” jako epopeja
Narracja „Nad Niemnem”
„Nad Niemnem” jako powieść realistyczna
Problematyka „Nad Niemnem”
Kompozycja „Nad Niemnem”
Główne wątki w „Nad Niemnem”
Czas i miejsce akcji w „Nad Niemnem”
Geneza „Nad Niemnem”
Skrócony plan wydarzeń „Nad Niemnem”
Plan wydarzeń „Nad Niemnem”
Streszczenie „Nad Niemnem”