2l.pl Lektury Motywy literackie
Jesteś w: 2l.pl -> Nad Niemnem

2l.pl / Tło historyczne „Nad Niemnem”

Autor: Jakub Ciczkowski     Data publikacji: 20.01.2006     Serwis chroniony prawem autorskim

Orzeszkowa w swym dziele „Nad Niemnem” wielokrotnie odwołuje się do historii, przywołuje nawet konkretne daty. Główną płaszczyzną czasową jest okres około dwudziestu lat po powstaniu styczniowym. Ze względu na cenzurę autorka nie może pisać o polskim zrywie narodowym wprost, używa więc języka ezopowego (stosuje niedomówienia, przemilcza pewne kwestie, stosuje aluzje). To czas narastającej rusyfikacji. Polskie urzędy praktycznie nie istnieją, a zaborcy za wszelką cenę starają się pozbawić polskie ziemiaństwo ziemi, zniszczyć ich ekonomicznie. W takich warunkach walkę o zachowanie swego majątku toczy Benedykt Korczyński. Niektórzy, jak jego brat Dominik ulegli rusyfikacji i pełnią służbę w carskich urzędach w Rosji. Inni, jak Różyc czy Zygmunt nie czyją związku z ojczystą ziemią, ulegają wynarodowieniu. Wierni powstańczej legendzie i tradycjom narodowym pozostają zubożali chłopi (w powieści Bohatyrowicze).


Pamięć o powstaniu styczniowym jest żywa. Głównie kultywują ją zamieszkujący zaścianek Bohatyrowicze. O zmarłym podczas powstania mężu wciąż pamięta Andrzejowa Korczyńska, o czym świadczy noszony przez nią żałobny strój. Powstanie wspomina Jan Bohatyrowicz – najsilniej zapamiętał pożegnanie z ojcem, a także Anzelm – jedyny uczestnik powstańczej bitwy, który przeżył. Z kolei Zygmunt podchodzi do powstania z rezerwą i uważa je za niepotrzebny zryw idealistów.

W powieści mamy także odwołanie do czasów panowania Jagiellonów. Jan i Cecylia przybyli w litewskie ostępy na przełomie XV i XVI wieku. Zaczęli wspólnie gospodarować, wydzierać puszczy miejsce na pola uprawne. Sława o ich dobrym gospodarowaniu dotarła nawet do polskiego króla, który polując nieopodal odwiedził osadę Jana i Cecylii i nadał im szlachecki tytuł. Na grobie dwojga kochanków widnieje data 1549 rok.




Orzeszkowa przywołuje również pamięć o szwedzkich okopach, w miejscu których Zygmunt prowadzi archeologiczne wykopaliska. Ponadto dowiadujemy się z opowieści starego Jakuba, dziadka Jadwigi Domuntówny o czasach kampanii napoleońskiej. Mężczyzna przywołuje wspomnienie kampanii zimowej w Rosji i odwrotu wielkiej armii Napoleona w 1813 roku.



  Dowiedz się więcej
Bibliografia – „Nad Niemnem”
Najważniejsze cytaty w „Nad Niemnem”
Opis przyjęcia imieninowego pani Emilii
Motyw arkadii w „Nad Niemnem”
Motyw szczęśliwej pary kochanków w „Nad Niemnem”
Motyw kobiety w „Nad Niemnem”
Motyw wesela w „Nad Niemnem”
Obraz Korczyna w „Nad Niemnem” (motyw dworku)
Idee pozytywistyczne w „Nad Niemnem” (praca u podstaw, praca organiczna)
Apoteoza pracy w „Nad Niemnem”
Symbolika dwóch mogił w „Nad Niemnem”
Motyw dworku w „Nad Niemnem”
Pozytywistyczna koncepcja patriotyzmu w „Nad Niemnem”
„Mała ojczyzna” w powieści Orzeszkowej „Nad Niemnem”
Wieś i dwór w powieści Orzeszkowej „Nad Niemnem”
Obraz Niemna w powieści Orzeszkowej
Rola przyrody w „Nad Niemnem”
Konflikt pokoleniowy między Andrzejową a Zygmuntem Korczyńskim
Echa powstania styczniowego w „Nad Niemnem”
Związek Benedykta i Emilii
Motyw miłości w „Nad Niemnem”
Legenda o Janie i Cecylii
Bohatyrowicze – opis zaścianka
„Nad Niemnem” – charakterystyka bohaterów
Emilia Korczyńska – charakterystyka
Justyna Orzelska – charakterystyka
Jan Bohatyrowicz – charakterystyka
Benedykt Korczyński – charakterystyka
Konflikt Bohatyrowiczów z Korczynem
Konflikt pokoleniowy między Witoldem a Benedyktem
Praca miernikiem wartości człowieka w „Nad Niemnem”
Rola powstania styczniowego w życiu bohaterów „Nad Niemnem”
Model wychowania młodego pokolenia w „Nad Niemnem”
Kontrast jako zasada prezentowania bohaterów w „Nad Niemnem”
Ocena społeczeństwa polskiego w „Nad Niemnem”
Jakie kryteria oceny człowieka proponuje Orzeszkowa w „Nad Niemnem”?
Powieść „Nad Niemnem” żywa czy anachroniczna dla współczesnego czytelnika?
Recenzja filmu „Nad Niemnem”
Tło historyczne „Nad Niemnem”
Charakterystyka ziemiaństwa w „Nad Niemnem”
Eliza Orzeszkowa – notatka szkolna
Interpretacja tytułu powieści „Nad Niemnem”
„Nad Niemnem” jako epopeja
Narracja „Nad Niemnem”
„Nad Niemnem” jako powieść realistyczna
Problematyka „Nad Niemnem”
Kompozycja „Nad Niemnem”
Główne wątki w „Nad Niemnem”
Czas i miejsce akcji w „Nad Niemnem”
Geneza „Nad Niemnem”
Skrócony plan wydarzeń „Nad Niemnem”
Plan wydarzeń „Nad Niemnem”
Streszczenie „Nad Niemnem”