2l.pl Lektury Motywy literackie
Jesteś w: 2l.pl -> Nad Niemnem

2l.pl / Charakterystyka ziemiaństwa w „Nad Niemnem”

Autor: Jakub Ciczkowski     Data publikacji: 20.01.2006     Serwis chroniony prawem autorskim

Eliza Orzeszkowa podjęła w „Nad Niemnem” próbę całościowego opisu szlacheckiego świata – od zubożałej szlachty poprzez dwór po arystokrację. Czyni to na przestrzeni wielu lat stawiając swych szlacheckich bohaterów w rozmaitych życiowych sytuacjach. Dzięki ich wyborom poznajemy wyznawany przez nich system wartości.

Środowisko ziemiańskie możemy w powieści podzielić na trzy grupy: arystokratów, dwór i zubożałą szlachtę. Do arystokratów należą przede wszystkim Teofil Różyc i Zygmunt Korczyński. Pierwszy z nich czas spędza na zagranicznych podróżach, w ogóle nie interesuje się swym majątkiem – Wołowszczyzną. Przez parę lat przehulał na hazard i kobiety większość odziedziczonego majątku. Ponadto Różyc to morfinista – zaczął przyjmować morfinę lecząc się po ranie zadanej podczas pojedynku i uzależnił się od niej. W powieści równie negatywną postacią jest niespełniony malarz – Zygmunt Korczyński. Został rozpieszczony przez matkę, miał zapewnioną najlepszą edukację. Według słów Benedykta wychowany został na: „francuskiego markiza, nie na polskiego obywatela, na panienkę, nie na mężczyznę”. Miał bardzo dobre wykształcenie, jednak wyrósł na egoistę. Nie potrafił odnaleźć się na wsi, tęskniąc za „wielkim światem”. Szybko znudził się swą młodą żoną Klotyldą i krzywdził ją. Ponadto obcy był mu patriotyzm, o czym świadczy jego stosunek do poległego w powstaniu styczniowym ojca.


Inaczej przedstawia się sytuacja w korczyńskim dworze. Głowa rodu Benedykt stara się za wszelką cenę utrzymać rodzinny majątek. Zobowiązany jest spłacić ojcowiznę siostrze i przebywającemu za granicą bratu. Opiera się sprzedaży ziemi, nie chce także zarządzać cudzymi włościami. Poprzez swój upór popada w konflikt z zaściankiem. Jego żona – Emilia to idealistka, żyje jedynie marzeniami o wielkiej wspaniałej miłości, zupełnie nie odnajduje się jako gospodyni w dworku, dbająca o jego mieszkańców i wspomagająca męża. Jest „salonową damą” żyjącą w zamkniętym kręgu wyobraźni. Inną postawę przyjmuje krewna Benedykta – Marta. Całe swe życie poświęca pracy we dworze, wychowuje dzieci Benedykta, dba o utrzymanie dworu. Nadzieję na rozwój ziemiaństwa reprezentują najmłodsi – Witold Korczyński i Justyna Orzelska. Są dobrze wykształceni i rozumieją ideę pracy dla ludu.

Z kolei zaścianek reprezentuje rodzina Bohatyrowiczów – żyją i pracują jak chłopi, pamiętają jednak o swym pochodzeniu. Szanują narodowe i rodzinne tradycje, co przejawia się w ich stosunku do mogił (Jana i Cecylii oraz powstańców). Są przywiązani do ziemi i nie wyobrażają sobie innego życia niż to w Bohatyrowiczach.




Orzeszkowa w swej trzytomowej powieści stara się jak najdokładniej i najszerzej ukazać życie ziemiańskiej szlachty. Przedstawia wiele procesów, które zachodzą w jej obrębie w II połowie XIX wieku. Pokazuje zarówno degenerację arystokracji, jak i idealizm młodego pokolenia. Mimo uproszczonego obrazu i podziału szlacheckiej społeczności na pracowitych i „darmozjadów” odzwierciedla panujące w ówczesnej Polsce stosunki społeczne na wsi.



  Dowiedz się więcej
Bibliografia – „Nad Niemnem”
Najważniejsze cytaty w „Nad Niemnem”
Opis przyjęcia imieninowego pani Emilii
Motyw arkadii w „Nad Niemnem”
Motyw szczęśliwej pary kochanków w „Nad Niemnem”
Motyw kobiety w „Nad Niemnem”
Motyw wesela w „Nad Niemnem”
Obraz Korczyna w „Nad Niemnem” (motyw dworku)
Idee pozytywistyczne w „Nad Niemnem” (praca u podstaw, praca organiczna)
Apoteoza pracy w „Nad Niemnem”
Symbolika dwóch mogił w „Nad Niemnem”
Motyw dworku w „Nad Niemnem”
Pozytywistyczna koncepcja patriotyzmu w „Nad Niemnem”
„Mała ojczyzna” w powieści Orzeszkowej „Nad Niemnem”
Wieś i dwór w powieści Orzeszkowej „Nad Niemnem”
Obraz Niemna w powieści Orzeszkowej
Rola przyrody w „Nad Niemnem”
Konflikt pokoleniowy między Andrzejową a Zygmuntem Korczyńskim
Echa powstania styczniowego w „Nad Niemnem”
Związek Benedykta i Emilii
Motyw miłości w „Nad Niemnem”
Legenda o Janie i Cecylii
Bohatyrowicze – opis zaścianka
„Nad Niemnem” – charakterystyka bohaterów
Emilia Korczyńska – charakterystyka
Justyna Orzelska – charakterystyka
Jan Bohatyrowicz – charakterystyka
Benedykt Korczyński – charakterystyka
Konflikt Bohatyrowiczów z Korczynem
Konflikt pokoleniowy między Witoldem a Benedyktem
Praca miernikiem wartości człowieka w „Nad Niemnem”
Rola powstania styczniowego w życiu bohaterów „Nad Niemnem”
Model wychowania młodego pokolenia w „Nad Niemnem”
Kontrast jako zasada prezentowania bohaterów w „Nad Niemnem”
Ocena społeczeństwa polskiego w „Nad Niemnem”
Jakie kryteria oceny człowieka proponuje Orzeszkowa w „Nad Niemnem”?
Powieść „Nad Niemnem” żywa czy anachroniczna dla współczesnego czytelnika?
Recenzja filmu „Nad Niemnem”
Tło historyczne „Nad Niemnem”
Charakterystyka ziemiaństwa w „Nad Niemnem”
Eliza Orzeszkowa – notatka szkolna
Interpretacja tytułu powieści „Nad Niemnem”
„Nad Niemnem” jako epopeja
Narracja „Nad Niemnem”
„Nad Niemnem” jako powieść realistyczna
Problematyka „Nad Niemnem”
Kompozycja „Nad Niemnem”
Główne wątki w „Nad Niemnem”
Czas i miejsce akcji w „Nad Niemnem”
Geneza „Nad Niemnem”
Skrócony plan wydarzeń „Nad Niemnem”
Plan wydarzeń „Nad Niemnem”
Streszczenie „Nad Niemnem”