2l.pl Lektury Motywy literackie
Jesteś w: 2l.pl -> Nad Niemnem

2l.pl / Problematyka „Nad Niemnem”

Autor: Jakub Ciczkowski     Data publikacji: 20.01.2006     Serwis chroniony prawem autorskim

„Nad Niemnem” Orzeszkowej przedstawia panoramiczny obraz życia społeczeństwa polskiego na Litwie, zagrożonego przez popowstaniową politykę caratu, a mocno trzymającego się ziemi. Głównym problemem są warunki utrzymania ziemi w polskich rękach po upadku powstania styczniowego i w ramach postępującej rusyfikacji. Główny bohater – Benedykt Korczyński zarządza dziedzicznym dworem w Korczynie. Aby spłacić ojcowiznę musiał zaciągnąć długi. Jego brat, który sprawuje urząd w carskiej Rosji namawia go do sprzedaży majątku i przeniesienia się na wschód. Z kolei szwagier – Darzecki – przekonuje, że warto sprzedać część ziem. Benedykt pozostaje jednak nieugięty – pragnie przekazać całe gospodarstwo synowi – Witoldowi.

Problemami zaznaczonymi w powieści są konflikty pokoleniowe. Jeden z nich dotyczy Benedykta i jego syna Witolda. Młody dziedzic krytykuje zachowanie ojca wobec parobków, nie zgadza się na uleganie namowom Darzeckiego, wspomina om złym wychowaniu swej siostry Leonii. Różnice zdań prowadzą do sporu, jednak okazuje się, że obaj wyznają te same zasady, jedynie nadmiar pracy i obowiązków sprawił, że Benedykt zapomniał o swych ideałach. Korczyńscy godzą się. Inny konflikt zachodzi pomiędzy Andrzejową Korczyńską a jej synem Zygmuntem. Matka starała się jak najlepiej wychować potomka, uwierzyła też w jego geniusz, jednak młodzieniec okazał się egoistą, niespełnionym artystą i kosmopolitą nieszanującym ojczyzny i pamięci o ojcu. Konflikty powyższe wiążą się z problemem wychowania młodego pokolenia w Polsce pod zaborami.


Istotnym zagadnieniem jest także spór dworu z zaściankiem. Benedykt po upadku powstania styczniowego porzucił młodzieńcze ideały i skupił się na utrzymaniu swej ziemi za wszelką cenę. Popsuły się wówczas pozytywne wcześniej kontakty dworu z zaściankiem. Przez lata Bohatyrowicze i Korczyńscy często wadzili się z sobą. Doszło nawet do sądowego sporu, który wygrał dziedzic z Korczyna. Dzięki mediacji Witolda niesnaski między dworem a zaściankiem przestały dzielić nadniemeńską społeczność.

Orzeszkowa porusza także zagadnienie miłości, przekonując, że jedynie szczere, płynące z serca uczucie może dać dwojgu kochających się osób szczęście. Związek Benedykta i Emilii nie jest udany, ponieważ różnią ich wyznawane systemy wartości. Justyna odrzuca uczucia dwóch adoratorów – Zygmunta i Różyca, którzy chcieli się z nią związać z nudów. Wybiera szczerą miłość pochodzącego ze zubożałej szlachty Janka Bohatyrowicza. Problem pochodzenia staje na przeszkodzie szczęściu Marty i Anzelma, jednak oni nie potrafią go przezwyciężyć.




Ponadto autorka porusza problematykę rodziny i wzajemnych relacji między jej członkami. Istotną wartością jest dla niej także praca – to ta wartość pozwala dzielić ludzi na pożytecznych oraz „darmozjadów”.



  Dowiedz się więcej
Bibliografia – „Nad Niemnem”
Najważniejsze cytaty w „Nad Niemnem”
Opis przyjęcia imieninowego pani Emilii
Motyw arkadii w „Nad Niemnem”
Motyw szczęśliwej pary kochanków w „Nad Niemnem”
Motyw kobiety w „Nad Niemnem”
Motyw wesela w „Nad Niemnem”
Obraz Korczyna w „Nad Niemnem” (motyw dworku)
Idee pozytywistyczne w „Nad Niemnem” (praca u podstaw, praca organiczna)
Apoteoza pracy w „Nad Niemnem”
Symbolika dwóch mogił w „Nad Niemnem”
Motyw dworku w „Nad Niemnem”
Pozytywistyczna koncepcja patriotyzmu w „Nad Niemnem”
„Mała ojczyzna” w powieści Orzeszkowej „Nad Niemnem”
Wieś i dwór w powieści Orzeszkowej „Nad Niemnem”
Obraz Niemna w powieści Orzeszkowej
Rola przyrody w „Nad Niemnem”
Konflikt pokoleniowy między Andrzejową a Zygmuntem Korczyńskim
Echa powstania styczniowego w „Nad Niemnem”
Związek Benedykta i Emilii
Motyw miłości w „Nad Niemnem”
Legenda o Janie i Cecylii
Bohatyrowicze – opis zaścianka
„Nad Niemnem” – charakterystyka bohaterów
Emilia Korczyńska – charakterystyka
Justyna Orzelska – charakterystyka
Jan Bohatyrowicz – charakterystyka
Benedykt Korczyński – charakterystyka
Konflikt Bohatyrowiczów z Korczynem
Konflikt pokoleniowy między Witoldem a Benedyktem
Praca miernikiem wartości człowieka w „Nad Niemnem”
Rola powstania styczniowego w życiu bohaterów „Nad Niemnem”
Model wychowania młodego pokolenia w „Nad Niemnem”
Kontrast jako zasada prezentowania bohaterów w „Nad Niemnem”
Ocena społeczeństwa polskiego w „Nad Niemnem”
Jakie kryteria oceny człowieka proponuje Orzeszkowa w „Nad Niemnem”?
Powieść „Nad Niemnem” żywa czy anachroniczna dla współczesnego czytelnika?
Recenzja filmu „Nad Niemnem”
Tło historyczne „Nad Niemnem”
Charakterystyka ziemiaństwa w „Nad Niemnem”
Eliza Orzeszkowa – notatka szkolna
Interpretacja tytułu powieści „Nad Niemnem”
„Nad Niemnem” jako epopeja
Narracja „Nad Niemnem”
„Nad Niemnem” jako powieść realistyczna
Problematyka „Nad Niemnem”
Kompozycja „Nad Niemnem”
Główne wątki w „Nad Niemnem”
Czas i miejsce akcji w „Nad Niemnem”
Geneza „Nad Niemnem”
Skrócony plan wydarzeń „Nad Niemnem”
Plan wydarzeń „Nad Niemnem”
Streszczenie „Nad Niemnem”