Streszczenie „Nad Niemnem” - 2l.pl
2l.pl Lektury Motywy literackie
Jesteś w: 2l.pl -> Nad Niemnem

2l.pl / Streszczenie „Nad Niemnem”

Autor: Redakcja 2l.pl     Data publikacji: 20.01.2006     Serwis chroniony prawem autorskim

TOM I
Podczas powrotu z kościoła Marty Korczyńskiej i jej siostrzenicy Justyny Orzelskiej kobiety rozmawiają o pochodzeniu młodej panny. Marta, wspomniawszy swą młodość, ostrzega dziewczynę przed błędami. Kobiety mija powóz z Teofilem Różycem i Bolesławem Kirłą. Następnie drogą przejeżdża drabiniasty wóz Jana Bohatyrowicza. Marta wspomina, że przed laty rodzina Bohatyrowiczów często gościła w Korczynie.

W korczyńskim dworze spotkali się pani domu Emilia z opiekunką Teresą, Różyc i Kirło. Gdy dołączył do nich Benedykt Korczyński zaczęto dyskutować o pracy. Wspomniano o przyjeździe dzieci państwa domu na wakacje. Kirło stroi sobie żarty z ojca Justyny Orzelskiej, jednak dziewczyna odwraca jego uwagę. Rozmowę przerywa informacja o przyjeździe dzieci państwa Korczyńskich.


Dowiadujemy się o historii rodu Korczyńskich, pochodzeniu ojca Benedykta – Stanisława, podziale jego majątku między dzieci, a przede wszystkim udziale Benedykta i Andrzeja w powstaniu styczniowym. W tamtych czasach między Bohatyrowiczamni a Korczynem panowała zgoda, co zmieniło się diametralnie po upadku powstania. Benedykt musiał zadłużyć majątek by spłacić rodzeństwu ojcowiznę. Po jego ślubie z Emilią poróżnił młodych wyznawany system wartości, dlatego odsunęli się od siebie.

W korczyńskim dworze odbywa się przyjęcie z okazji imienin pani Emilii. Bogaci młodzieńcy, bywalcy europejskich stolic dziwili się, że przyszło im przebywać na wsi. Jedynie Witold interesował się pracą na roli. Jednym z gości jest Zygmunt Korczyński, który niegdyś romansował z panna Orzelską. Mimo iż przybył w towarzystwie żony Klotyldy wciąż adoruje Justynę. Dziewczyną zainteresowany jest także Różyc, jednak ją nudzi przyjęcie, dlatego wymyka się z dworku na spacer po okolicznych polach. Dziewczyna rozmyśla o swojej przeszłości, m. in. o romansie z Zygmuntem Korczyńskim. Przez przypadek trafia do bohatyrowieckiego zaścianka, gdzie spotyka pracującego Jana oraz zazdrosną o niego Jadwigę Domuntównę. Młodzieniec opowiada jej o swojej rodzinie, a następnie zaprasza do domu. Tam Orzelska poznaje Anzelma, Antolkę, Elżunię i Fabiana, który żali się na rodzinę Korczyńskich.

Justyna, Jan i Anzelm udają się na symboliczny grób Jana i Cecylii, gdzie mężczyźni mieli dokończyć naprawę krzyża. W drodze spotykają Domóntównę wraz z „Dziaduniem”, który uparcie poszukuje Pacenki – uwodziciela jego żony. Na miejscu Justyna przyglada się mogile, na której widnieje napis: „Jan i Cecylia, rok 1549, memento mori”. Anzelm przywołuje historię rodu Bohatyrowiczów.

TOM II
Dowiadujemy się jak wygląda praca w gospodarstwie Kirłów – Olszynce. Do Olszynki przybywa Teofil Różyc z prośbą do Kirłowej. Pragnie by jego kuzynka zorganizowała spotkanie z Justyną. Pragnął dla zabicia nudy poflirtować z dziewczyną, nie myślał o ożenku, gdyż Orzelska była niższego stanu. Kirłowa jednak odmawia spełnienia zachcianki młodego dziedzica. Różyc przeszkadza jej w codziennych obowiązkach, szczególnie że przyjeżdżają kupcy po wełnę. Teofil sugeruje, że mógłby zatrudnić męża Kirłowej jako zarządcę Wołowszczyzny, jednak kuzynka stanowczo mu tego odradza, wiedząc że jej mąż nie potrafi i nie lubi pracować. Teofil zobowiązuje się płacić za naukę synów Kirłowej. Kobieta zastanawia się jakie relacje łączą jej córkę Marynię z Witoldem Korczyńskim.

Leonia i Witold namawiają ciotkę Martę, by się leczyła (wciąż pokasłuje) jednak kobieta odmawia. Panna Korczyńska wyśmiewa wizytę Justyny w Bohatyrowiczach, co jest spowodowane zranionymi w młodości uczuciami. Do chorej Emilii przyjeżdża lekarz. Do Korczyna przybywa Darzecki i nalega na spłatę długu przez Benedykta (ojcowizna jego żony). Namawia szwagra na sprzedaż lasu z mogiłą. Po wizycie Witold kłóci się z ojcem. Kolejnym gościem jest Kirło, który najpierw naigrawa się z Teresy, a następnie informuje o coraz poważniejszych zamiarach Różyca wobec Justyny. Panna Orzelska otrzymuje list od Zygmunta Korczyńskiego, w którym prosi o utrzymanie przyjaźni.

Justyna bierze udział w żniwach w Bohatyrowiczach. Rozmawia z matką Jana Bohatyrowicza – panią Starzyńską o jej trzech małżeństwach. Kobieta mówi o zmartwieniu Jana, które według niej wynika z braku partnerki. Ma nadzieję na jego szybki ślub z Domuntówną. Orzelska przysłuchuje się kłótni Ładysia i Fabiana. Do żniwiarzy przychodzi także Witold, który następnie odwiedza Anzelma Bohatyrowicza. Mężczyzna pokazał młodemu swoje obejście, wspominał też dawne czasy przyjaźni między Korczynem a Bohatyrowiczami.

Justyna wraz z Janem przeprawia się na drugi brzeg Niemna i odwiedza powstańczą Mogiłę. W miejscu tym pochowanych zostało czterdziestu powstańców, wśród których byli Andrzej Korczyński, brat Benedykta, a także ojciec Janka – Jerzy. Młodzieniec wspomina dzieje powstania oraz swoje pożegnanie z ojcem. Justyna zwierza się, że w Korczynie czuje się niepotrzebna, że nie ma celu w życiu. Podczas drogi powrotnej zrywa się burza. Jan i Justyna odwiedzają osłabionego „duszną chorobą” Anzelma. Ten, słysząc głos panny wstaje jednak z łóżka. Justyna dostaje zaproszenie na ślub Elżuni. Anzelm opowiada o swej młodzieńczej miłości do Marty Korczyńskiej. Dom odwiedza wraz z „dziaduniem” Domuntówna. Staruszek wspomina napoleońskie czasy. Bohatyrowicze wraz z Justyną udają się nad Niemen by oglądać połów jacicy. Po powrocie do Korczyna Justyna rozmawia z Marta o jej przeszłości. Dowiaduje się, że Kirłowa zapowiedziała oświadczyny Różyca.

TOM III
Poznajemy historię Andrzejowej Korczyńskiej, która wciąż wspomina zmarłego męża. Ma świadomość, że źle wychowała syna. Nie wie czym jest patriotyzm, nie umie znaleźć sobie miejsca w rodzinnych Osowcach, a na dodatek krzywdzi swą młodą małżonkę. Wciąż liczy na odnowienie związku z Justyną, co Klotyldzie sprawia ból i prowadzi do konfliktu.

Justyna dzieli z Witoldem zamiłowanie do wiejskiego życia i zaścianka. Wraz z krewnym jest świadkiem gniewu Benedykta na parobka, który popsuł żniwiarkę. Młody Korczyński wstawia się za chłopem, co gniewa ojca. Podczas obiadu Benedykt nazywa Różyca starającego się o rękę Justyny darmozjadem. Justyna uczestniczy w „miodowym” przyjęciu w Bohatyrowiczach u Fabiana. Do eskalacji konfliktu między Witoldem a Benedyktem przyczynia się fakt, że Witold nie popiera stanowiska ojca wobec Darzeckiego, a także prosi go, by zezwolił Leoni na udział w ślubie Elżuni. Zygmunt proponuje jej udział w trójkącie miłosnym, jednak dziewczyna stanowczo odmawia. Podczas rozmowy z synem Andrzejowa Korczyńska uświadamia sobie, że źle wychowała syna.

W Bohatyrowiczach ślub biorą Franciszek Jaśmont i Elżunia (córka Fabiana). Justyna jako pierwsza dróżka uczestniczy w przyjęciu weselnym i tańcach w stodole. Marta i Anzelm spotykają się po latach. Domuntówna, widząc stosunek Jana do Justyny, rzuca w nich kamieniami. Jan jednak broni zazdrosnej adoratorki. Wraz z Julkiem goście udają się na wyprawę czółnami po Niemnie. Na wodzie rozlegają się patriotyczne pieśni. Fabian z poszkodowanymi chłopami proszą Witolda o wstawienie się za nimi u Benedykta.

Witold w trakcie rozmowy z ojcem wyjednuje zwolnienie chłopów z opłaty pieniężnego długu. Między ojcem i synem następuje pojednanie, wspólnie wybierają się na powstańczą Mogiłę. Bohatyrowiczowie są wdzięczni za wstawiennictwo młodego panicza. Elżunia przeprowadza się do swego nowoposlubionego małżonka. Domuntówna i Jan godzą się. Justyna wraz z Janem Bohatyrowiczem wyznają sobie miłość.

Benedykt odmawia Zygmuntowi wstawienia się u jego matki za sprzedażą Osowiec. Do Korczyna przyjeżdża Kirłowa z informacją o tym, że Różyc pragnie poślubić pannę Orzelską. Wszyscy podziwiają wspaniałomyślność panicza. Atmosferę tę przerywa wypowiedź Justyny o zaręczynach z Jankiem. Zebrani muszą pogodzić się z jej decyzją, w końcu przekonuje się także jej ojciec. Jedynie Zygmunt nie potrafi pojąć decyzji dziewczyny. Marta postanawia przenieść się wraz z Justyną do zaścianka, jednak stanowczo sprzeciwia się temu Benedykt, mówiąc jak bardzo w Korczynie jest potrzebna. Justyna wraz z Benedyktem wybierają się do Bohatyrowicz, a wita ich wzruszony Jan i Anzelm.



  Dowiedz się więcej
Bibliografia – „Nad Niemnem”
Najważniejsze cytaty w „Nad Niemnem”
Opis przyjęcia imieninowego pani Emilii
Motyw arkadii w „Nad Niemnem”
Motyw szczęśliwej pary kochanków w „Nad Niemnem”
Motyw kobiety w „Nad Niemnem”
Motyw wesela w „Nad Niemnem”
Obraz Korczyna w „Nad Niemnem” (motyw dworku)
Idee pozytywistyczne w „Nad Niemnem” (praca u podstaw, praca organiczna)
Apoteoza pracy w „Nad Niemnem”
Symbolika dwóch mogił w „Nad Niemnem”
Motyw dworku w „Nad Niemnem”
Pozytywistyczna koncepcja patriotyzmu w „Nad Niemnem”
„Mała ojczyzna” w powieści Orzeszkowej „Nad Niemnem”
Wieś i dwór w powieści Orzeszkowej „Nad Niemnem”
Obraz Niemna w powieści Orzeszkowej
Rola przyrody w „Nad Niemnem”
Konflikt pokoleniowy między Andrzejową a Zygmuntem Korczyńskim
Echa powstania styczniowego w „Nad Niemnem”
Związek Benedykta i Emilii
Motyw miłości w „Nad Niemnem”
Legenda o Janie i Cecylii
Bohatyrowicze – opis zaścianka
„Nad Niemnem” – charakterystyka bohaterów
Emilia Korczyńska – charakterystyka
Justyna Orzelska – charakterystyka
Jan Bohatyrowicz – charakterystyka
Benedykt Korczyński – charakterystyka
Konflikt Bohatyrowiczów z Korczynem
Konflikt pokoleniowy między Witoldem a Benedyktem
Praca miernikiem wartości człowieka w „Nad Niemnem”
Rola powstania styczniowego w życiu bohaterów „Nad Niemnem”
Model wychowania młodego pokolenia w „Nad Niemnem”
Kontrast jako zasada prezentowania bohaterów w „Nad Niemnem”
Ocena społeczeństwa polskiego w „Nad Niemnem”
Jakie kryteria oceny człowieka proponuje Orzeszkowa w „Nad Niemnem”?
Powieść „Nad Niemnem” żywa czy anachroniczna dla współczesnego czytelnika?
Recenzja filmu „Nad Niemnem”
Tło historyczne „Nad Niemnem”
Charakterystyka ziemiaństwa w „Nad Niemnem”
Eliza Orzeszkowa – notatka szkolna
Interpretacja tytułu powieści „Nad Niemnem”
„Nad Niemnem” jako epopeja
Narracja „Nad Niemnem”
„Nad Niemnem” jako powieść realistyczna
Problematyka „Nad Niemnem”
Kompozycja „Nad Niemnem”
Główne wątki w „Nad Niemnem”
Czas i miejsce akcji w „Nad Niemnem”
Geneza „Nad Niemnem”
Skrócony plan wydarzeń „Nad Niemnem”
Plan wydarzeń „Nad Niemnem”
Streszczenie „Nad Niemnem”