2l.pl Lektury Motywy literackie
Jesteś w: 2l.pl -> Biblia

2l.pl / Motyw apokalipsy w Biblii

Autor: Jakub Ciczkowski     Data publikacji: 20.01.2006     Serwis chroniony prawem autorskim

Aby zrozumieć co determinuje człowieka do myśli o końcu świata przenieśmy się do czasów, w których powstał gatunek literacki, oscylujący wokół tematyki finału, zwany apokaliptyką (od greckiego apokalyptein czyli odkrywania, odsłaniania tego co zakryte). Narodził się on w okresie między testamentalnym w środowisku żydowskim. Naród wybrany był przekonany, że kiedyś zapanuje nad światem, dlatego oczekiwał na wielkiego Króla z dynastii Dawidowej, który poprowadziłby ich do zwycięstwa. Jednak Izraelici napotykali na swojej drodze głównie przeszkody. Ich królestwo rozpadło się na dwie części: północna (Królestwo Izraelskie) przeżywała brak stabilizacji, najazd i zabór Asyryjczyków, a południowa (Juda) wygnanie zwane niewolą Babilońską. Przyszłość też nie okazała się przyjazna i chociaż otrzymali pozwolenie na powrót do Palestyny to ciągle byli nękani przez Persów, Greków, w końcu przez Rzymian. Żydzi potrzebowali otuchy, mocy, nadziei.


Z pomocą przychodzą pisma, które przedstawiają koniec tego świata wyrażony przez boską interwencję w ich opłakaną sytuację oraz sprawiedliwość wymierzoną na oprawcach. Zwycięstwo ich miało się rozpocząć od Dnia Gniewu Jahwe. Cechą charakterystyczną gatunku jest determinizm: podkreślano przeznaczanie , konieczność, nieodwołalność wydarzeń. A mnogość symboli, przenośni, szyfrów miała być gwarancją bezpieczeństwa. Gdyby wrogowie odczytali te teksty ze zrozumieniem prześladowania wzmogłyby się. Do pism apokaliptycznych należą np. księga Daniela (pierwsza powstała), a także Izajasza, Ezechiela, Joela, Zachariasza, Malachiasza, Hioba oraz apokryficzne Proroctwa Sybilli, Psalmy Salomona, Wniebowzięcie Mojżesza, qumrańska Wojna synów światłości z synami ciemności i inne.

Modlitwy Narodu Wybranego realizują się: rodzi się Jezus Chrystus. Żyje wnosząc nową interpretację Prawa Mojżeszowego, łamiąc faryzejską obłudę i manipulację. Dokonuje cudów mocą Bożą w imię miłości, chrzci „ogniem”, ale przede wszystkim niesie ludziom zbawienie jako Syn Boży. Zyskuje licznych zwolenników, ale jednocześnie dezaprobatę Judaistów. Jak zapowiedzieli prorocy np. Izajasz składa ofiarę doskonałą Bogu Ojcu poprzez śmierć na krzyżu, na którą został skazany przez Żydów. Wyrok wypisany na tabliczce przybitej do drzewa to : „Jezus Chrystus Król Żydowski”. Izrael nie rozpoznał Mesjasza, którego wyczekiwał cierpiąc.

Jednak chrześcijaństwo zdobyło serca wielu ludzi, niektórych Żydów ale i pogan. Wyznawcy nowej religii byli silnie prześladowani także przez Rzym. Jedne z najboleśniejszych prześladowań przypadają na czas panowania Nerona (54-68). Jednak co sprawiło, że Cesarstwo, które najpierw pomagało chrześcijanom zaczęło ich krzywdzić? Kult bogów-cesarzy spowodował że monoteistyczni wyznawcy zbuntowali się przed paleniem kadzidła na cześć ludzi. Cesarz Domicjan zsyła apostoła Jana na wyspę Patmos, gdzie święty otrzymuje wizje przyszłych losów kościoła. Powstaje księga pocieszenia-Apokalipsa. Jednak jej przesłanie jest ponadczasowe.




Pierwszą część tekstów stanowią listy do siedmiu kościołów (symbolizujących cały Kościół chrześcijański wszech czasów). Drugą jest wizją czasów ostatecznych przed rozstrzygnięciem, czyli przed dźwiękiem ostatniej trąby. Trzecia to zwycięstwo Chrystusa nad złem i triumf Kościoła.

Preludium do Dnia Bożego Gniewu jest otwarcie 5 pieczęci: po pierwszych czterech przychodzą Czterej Jeźdźcy Apokalipsy. Pierwsza postać na białym koniu symbolizują Jezusa Chrystusa i jego zwycięstwo nad złem. Kolejna na ognistym rumaku to uosobienie wojny. Następna na czarnym to głód i żałoba po zmarłych taką śmiercią. A na samym końcu postać na sinym koniu czyli sama Śmierć pociągającą świat do Szeolu. Oto znaki zwiastujące koniec. Piąta pieczęć to wizja męczenników. Szósta nadszedł Dzień Gniewu. A konsekwencją siódmej są trąby powodujące kataklizmy: trzecia część ziemi płonie, trzecia część morza zamienia się w krew, trzecia część rzek staje się gorzka, trzecia część Słońca zaćmiła się, przybywa demoniczna szarańcza, trzecia część ludzi umiera od ognia, dymu, siarki. Jednak te wszystkie katastrofy nie są karą wymierzoną w ludzi za ich grzechy. Stają się one motywacją do zmiany złego postępowania, do pokuty i żalu za grzechy. Ale reszta ocalałych nie wyrzekła się sowich czynów. Słyszymy głos siódmej trąby ogłaszające bliskie zwycięstwo Chrystusa.

Na scenie pojawiają się kolejne postacie uosabiające zło i konsekwentnie parodiującej porządek boski: Smok, chcący pożreć dziecko (Chrystusa gdy był na ziemi) strącony przez anielskie wojsko z nieba na ziemie, Bestia z morza, której pokłon oddaje cały świat oraz Bestia z ziemi, czyniąc wielkie znaki i pieczętująca swoich wyznawców. Demoniczna trójca zostanie oczywiście pokonana przez Boga.




Kluczowym momentem dla potrzebującego pocieszenia Kościoła będzie sprawiedliwy Boży sąd nad światem. Zapowiadany przez dwie wizje. Przedstawiają one ewangeliczne porównania do żniw i winobrania. W obu przypadkach Jezus jest postacią na której skupia się uwaga. On rzuca sierp otrzymawszy rozkaz Ojca i On udeptuje grona w tłoczni Bożego gniewu. Następnie aniołowie otrzymują misy napełnione gniewem Bożym i wylewają je na ziemie. Pojawia się Wielka Nierządnica przypominająca sobą Rzym, gdyż „upiła się krwią świętych i świadków Chrystusa” i podporządkowała sobie królów. Jednak jej zagłada jest nieodwołalna. Upada świat rządzony przez szatana, czyli Wielki Babilon. Bóg zwycięża! Wierni Bogu triumfują!

Nadchodzi upragniona nagroda. Wieczne „mieszkanie Boga z ludźmi” bez cierpienia, bólu, śmierci, zła na „nowym” niebie, „nowej” ziemi, w „nowym” Jeruzalem. Jednak jak wykazuje źródłosłów „nowy” nie jako greckie neos (w sensie inny) tylko kainos czyli „przeobrażony”, „odnowiony”. Rozlega się głos Boga „Ja jestem Pierwszy i Ostatni, Alfa i Omega, Początek i Koniec”.



  Dowiedz się więcej
Biblia – bibliografia
Motyw syna marnotrawnego w Biblii
Motyw apokalipsy w Biblii
Portrety kobiety w Biblii
Motyw Hioba w literaturze staropolskiej
Stylizacja biblijna
Nawiązania do Nowego Testamentu
Znaczenie Starego Testamentu
Biblijny obraz Boga
Biblia jako źródło inspiracji dla artystów
Stworzenie świata i człowieka według Biblii
Ewangelia jako gatunek literacki
Bohaterowie Nowego Testamentu
Bohaterowie Starego Testamentu
Biblia jako dzieło literackie
Symbolika biblijna – opracowanie
Biblia – różnorodność gatunkowa
Zwroty frazeologiczne w Biblii
Biblia jako źródło wartości dla współczesnego człowieka
Czy człowiek współczesny powinien znać Biblię nie tylko ze względów religijnych?
Hymn o miłości św. Pawła – opracowanie
Biblia jako źródło kultury europejskiej
Psalm jako gatunek
Podział ksiąg biblijnych
Przekłady Biblii
Przypowieść o zaginionej owcy
Przypowieść o talentach
Przypowieść o robotnikach w winnicy
Przypowieść o synu marnotrawnym
Przypowieść o miłosiernym Samarytaninie
Przypowieść jako gatunek
Przypowieść o siewcy
Apokalipsa św. Jana – opracowanie
Kazanie na Górze – opracowanie
„Lamentacje” w Biblii
Pieśń nad Pieśniami – opracowanie
Księga Psalmów – opracowanie
Księga Izajasza – opracowanie
Księga Koheleta – opracowanie
Księga Hioba – opracowanie
Ofiara Abrahama – opracowanie
Księga Rodzaju – opracowanie
Biblia – historia powstania
Biblia – wprowadzenie