2l.pl Lektury Motywy literackie
Jesteś w: 2l.pl -> Biblia

2l.pl / Portrety kobiety w Biblii

Autor: Jakub Ciczkowski     Data publikacji: 20.01.2006     Serwis chroniony prawem autorskim

Rozważania nad wizerunkiem kobiety w Biblii należy rozpocząć od samego momentu stworzenia kobiety. Bóg ulepił kobietę z żebra mężczyzny. Z żebra, ponieważ leży ono blisko serca. Miało to ukazać nierozerwalny związek kobiety z mężczyzną. I tak kobieta została „wzięta” z mężczyzny, a więc od niego pochodzi. Pochodzi od mężczyzny, jednak na zasadzie kogoś, kto z natury musi być mu równy. Żydzi interpretowali to w taki sposób, że jeżeli kobieta pochodzi od mężczyzny, to musi być jego własnością. Obydwoje jednak zostali stworzeni na obraz i podobieństwo Boga. Obydwoje także otrzymali od Boga te same zadania: rozmnażać się i uczynić sobie ziemię poddaną. Oczywiście rola mężczyzny i kobiety w dokonywaniu tych zadań jest różna, gdyż mężczyzna, według zamysłu Bożego, powinien zapewnić byt rodzinie, a kobieta powinna rodzić, wychowywać potomstwo i pielęgnować zdobycze swojego męża. Przecież właśnie po to Bóg stworzył ich oboje. Żadne z nich nie może wypełnić zadania bez pomocy drugiego. Los kobiet został jednak przypieczętowany, gdy Bóg dowiedział się, że ta podała swemu współmałżonkowi zakazany owoc. Przez swój czyn stała się pierwszą grzesznicą.


W końcu Bóg wypowiedział w gniewie słowa, które jednoznacznie określiły rolę kobiety w małżeństwie: Do niewiasty powiedział: „Obarczę cię niezmiernie wielkim trudem twej brzemienności, w bólu będziesz rodziła dzieci, ku twemu mężowi będziesz kierowała swe pragnienia, on zaś będzie panował nad tobą”. (Ks. Rodzaju 3, 16)

W Księdze Rodzaju znajdujemy jeszcze jeden może mniej wyrazisty, lecz bardzo symptomatyczny obraz pewnej kobiety. W 19 rozdziale tej księgi ukazana jest historia zniszczenia Sodomy i Gomory. Do Lota – bratanka biblijnego patriarchy Abrahama – przybywają dwaj aniołowie w męskiej postaci, by ostrzec go o zbliżającym się nieszczęściu. Gdy dom otaczają Sodomici, chcąc, by Lot pozwolił im obcować z przybyłymi do niego mężczyznami, ten nie zgadza się na to i wypowiada następujące słowa: „Bracia moi, proszę was, nie dopuszczajcie się tego występku! Mam dwie córki, które jeszcze nie żyły z mężczyzną, pozwólcie, że je wyprowadzę do was; postąpicie z nimi, jak się wam podoba, bylebyście tym ludziom niczego nie czynili, bo przecież są oni pod moim dachem!” (Rdz 19,7)

Lot w zamian oferuje koczującym przed domem mężczyznom swoją żonę i dwie córki. Szczególnie ostatnia część jego wypowiedzi wydaje się wielkim paradoksem. Nie chce pozwolić na zniewagę swoich gości, bo przecież są JEGO gośćmi i znajdują się w jego domostwie. Fakt, że żona i córki Lota są mieszkankami tego domu wydaje się w tym momencie mało istotny, gdyż gość mógłby poczuć się urażony. Członkinie rodziny mogą zginąć, ponieważ prawo gościnności stawia wyżej dobro przybysza. Aniołowie ratują Lota i kobiety, lecz nie przedłuża to zbytnio życia żony Lota. Zostaje ona ukarana zamianą w słup soli podczas ucieczki z Sodomy. Mimo że jej nieposłuszeństwo zostaje napiętnowane, ukazano ją w świetle negatywnym, jaką nieposłuszną Słowu Boga. Jest ona jedynym człowiekiem w tej historii, który nie stosuje przemocy. Choćby dlatego, według mnie, zasługuje na szacunek.




Obraz kobiety w Nowym Testamencie różni się nieco od jej wizerunku w Starym Testamencie. Chrystus zmienił, a przynajmniej starał się zmienić, stosunek mężczyzn do kobiety. Jak już wspomniałem, kobieta nie mogła rozmawiać z rabbim. Jezus natomiast rozmawiał z kobietami. Stosunek Jezusa do kobiet był, zatem rewolucyjny.

Jedną z najbardziej znanych i najbardziej docenianych kobiet Nowego Testamentu jest Maryja. Znajdujemy tam dziewięć krótkich, ale za to pięknych opisów Maryi: osiem w Ewangelii, oraz jeden w Dziejach Apostolskich. Można Ją nazwać bohaterką wiary. Zachowała się o wiele lepiej niż sam Mojżesz, gdyż nie wymawiała się. Mówiąc słowa: „Oto ja służebnica Pańska, niech mi się stanie według słowa twego” (Łk 1, 38) wykazała się niezwykłą odwagą. Posłusznie przyjęła wolę Boga. Niewątpliwie została ona wyróżniona przez Stwórcę. Jednak zadanie, jakie On jej powierzył wcale nie było łatwe. W tamtych czasach nieślubna ciąża groziła ukamienowaniem. Mimo tego Maryja może być dziś obrazem radosnej i szczęśliwej kobiety. Sama przecież powiedziała: „Wielbi dusza moja Pana, i rozradował się duch mój w Bogu, Zbawicielu moim, bo wejrzał na uniżoność służebnicy swojej. Oto bowiem odtąd błogosławioną zwać mnie będą wszystkie pokolenia”. (Łk. 1,46-48) Fragment ten jest zlepkiem innych fragmentów ze Starego Testamentu. Maryja cytowała je z pamięci, co świadczy o jej świetnej znajomości Pisma Świętego.

Poza tym według Biblii pierwszą i najważniejszą rolą Maryi jest bycie matką. Została wybrana spośród wielu kobiet, a zatem jej fundamentalną tożsamością jest macierzyństwo. Fragmenty, które dotyczą Maryi w Nowym Testamencie jednoznacznie wskazują na jej bardzo dużą rolę w życiu Jezusa. Jest ona obecna przy wszystkich ważnych chwilach w Jego życiu. To ona jest świadkiem przemienienia wody w wino w Kanie Galilejskiej. To ona stoi pod Krzyżem i cierpi razem ze swym Synem. To w końcu ona jako jedna z pierwszych osób dowiaduje się o zmartwychwstaniu Chrystusa... jest świadkiem odkupienia świata. Jest to przykład na to, że kobiety w Nowym Testamencie bywają bardziej uprzywilejowane, niż mężczyźni. Kobiety przybyłe do grobu Jezusa, zastając go pustym, niemal od razu domyślają się, co się wydarzyło. Mężczyźni natomiast nie dowierzali temu. Ten przykład pokazuje, że kobiety były wierniejszymi uczennicami Jezusa niż sami Apostołowie. Dlatego też były stawiane przez Niego nierzadko wyżej od uczniów.




Inną kobietą, o której warto wspomnieć, jest Maria Magdalena. Nie wiemy o niej jednak zbyt wiele. W Piśmie Świętym wspomina się o niej dwanaście razy. Wiadomo, że pochodziła z wioski Magdal, należała do uczniów Chrystusa. Z Ewangelii według św. św. Łukasza, oraz Marka możemy dowiedzieć się, że Jezus wypędził z niej siedem złych duchów. Zapewne po tym zdarzeniu dołączyła ona do Jego uczniów. Była wdzięczna Jezusowi za uratowanie życia. Wszyscy Ewangeliści zgodnie twierdzą, że ona jako jedna z pierwszych dowiedziała się o zmartwychwstaniu Chrystusa. I to właśnie ona wezwała Apostołów. Jako pierwsza spotkała osobiście Zmartwychwstałego. On nakazał jej oznajmiać Dobrą Nowinę, dlatego też uważa się ją za pierwszą głosicielkę zbawienia. Oto fragment z Ewangelii według św. Marka potwierdzający to, o czym powiedziałem przed chwilą: „Po swym zmartwychwstaniu, wczesnym rankiem w pierwszy dzień tygodnia, Jezus ukazał się najpierw Marii Magdalenie, z której wyrzucił siedem złych duchów. Ona poszła i oznajmiła to tym, którzy byli z Nim, pogrążonym w smutku i płaczącym. Ci jednak słysząc, że żyje i że ona Go widziała, nie chcieli wierzyć”. (Mk 16,9-11)

Maria Magdalena jest przykładem kobiecej wdzięczności za niesłychany dar, jakim było uwolnienie z opętania. Podobnie jak Maryja, towarzyszyła Jezusowi praktycznie w każdej chwili jego życia. Maria Magdalena była prawdziwą uczennicą Pańską. Zachowywała się jak inni uczniowie, siedziała u stóp Pana, kiedy On przemawiał. Zapewne wielu ludzi w tamtych czasach dziwił stosunek Jezusa do kobiet. Nieraz przecież spotykał się z krytyką. Sami Apostołowie byli tym faktem zaskoczeni, nikt jednak nie śmiał Go o nic zapytać.




Negatywny obraz biblijnej kobiety reprezentuje Salome. Była ona córką Heroda Boethosa i jego żony Herodiady. To z jej winy został ścięty Jan Chrzciciel. Oczarowała swym tańcem Heroda Antypasa do tego stopnia, że obiecał spełnić jej prośbę, niezależnie od tego, jak byłaby ogromna. Jest jedyną kobietą zmysłową w Nowym Testamencie. Taniec Salome, jaki wykonała ona na przyjęciu u Heroda Antypasa, był bardzo uwodzicielski. Wykorzystana została przez matkę, gdyż ona sama była dość naiwną dziewczyną. Nie wiedziała, czego zażądać od Heroda. Poprosiła, więc swą matkę o radę. Stała się narzędziem śmierci w jej rękach.

Stary Testament zawiera głównie historię judaizmu. Kobieta w judaizmie nie miała wielu praw. Jej głównym zadaniem było wychowywanie dzieci. Kobiety nie mogły zawierać przymierza z Bogiem, gdyż nie były tego godne. Uważano je za źródło nieczystości. Po urodzeniu syna nie mogły przekraczać progu świątyni przez 40 dni, po urodzeniu córki – przez 80 dni. Kobieta miała prawa równe niewolnikom i dzieciom. Gdy wstępowała w związek małżeński, stawała się własnością męża, musiała być mu wierna, nie mogła rozmawiać z innymi mężczyznami, a po jego śmierci nie miała prawa do spadku. Mężczyźni natomiast mieli pełną swobodę odejścia od żony. Okazując jej list rozwodowy, mogli wypędzić ją z domu, nie troszcząc się o jej przyszłość.



  Dowiedz się więcej
Biblia – bibliografia
Motyw syna marnotrawnego w Biblii
Motyw apokalipsy w Biblii
Portrety kobiety w Biblii
Motyw Hioba w literaturze staropolskiej
Stylizacja biblijna
Nawiązania do Nowego Testamentu
Znaczenie Starego Testamentu
Biblijny obraz Boga
Biblia jako źródło inspiracji dla artystów
Stworzenie świata i człowieka według Biblii
Ewangelia jako gatunek literacki
Bohaterowie Nowego Testamentu
Bohaterowie Starego Testamentu
Biblia jako dzieło literackie
Symbolika biblijna – opracowanie
Biblia – różnorodność gatunkowa
Zwroty frazeologiczne w Biblii
Biblia jako źródło wartości dla współczesnego człowieka
Czy człowiek współczesny powinien znać Biblię nie tylko ze względów religijnych?
Hymn o miłości św. Pawła – opracowanie
Biblia jako źródło kultury europejskiej
Psalm jako gatunek
Podział ksiąg biblijnych
Przekłady Biblii
Przypowieść o zaginionej owcy
Przypowieść o talentach
Przypowieść o robotnikach w winnicy
Przypowieść o synu marnotrawnym
Przypowieść o miłosiernym Samarytaninie
Przypowieść jako gatunek
Przypowieść o siewcy
Apokalipsa św. Jana – opracowanie
Kazanie na Górze – opracowanie
„Lamentacje” w Biblii
Pieśń nad Pieśniami – opracowanie
Księga Psalmów – opracowanie
Księga Izajasza – opracowanie
Księga Koheleta – opracowanie
Księga Hioba – opracowanie
Ofiara Abrahama – opracowanie
Księga Rodzaju – opracowanie
Biblia – historia powstania
Biblia – wprowadzenie