2l.pl Lektury Motywy literackie
Jesteś w: 2l.pl -> Gloria victis

2l.pl / „Gloria victis” – narracja i język

Autor: Jakub Ciczkowski     Data publikacji: 20.01.2006     Serwis chroniony prawem autorskim

Mimo iż nowela „Gloria victis” ukazała się w 1910 roku, czyli w dobie Młodej Polski, wiele jej cech odzwierciedla pozytywistyczne założenia, którym Orzeszkowa pozostała wierna do śmierci. Realistyczny świat przedstawiony w pozytywistycznych utworach oparty był przede wszystkim na wprowadzeniu wszechwiedzącego i wszechobecnego narratora, co w noweli zastosowała autorka.


Już początkowy fragment utworu potwierdza użycie takiego zabiegu: „Leciał wiatr światem ciekawy, niespokojny, słuchał gwarzeń, opowiadań wód, zbóż, kwiatów polnych, drzew przydrożnych i — szumiał. Szumiał o wszystkim, co widział, co słyszał na szerokim, wielkim, na przedziwnym świecie i leciał, aż przyleciał do krainy, w wody, trawy i drzewa bogatej, która nazywa się Polesie litewskie.” Jednak w utworze nie występuje pojedyncza forma narracji. Poszczególne wydarzenia i wspomnienia relacjonują przedstawiciele upersonifikowanej przyrody – drzewa i kwiaty (dąb, brzoza świerk, dzwonki). Wprowadza to do narracji konwencję baśni. Z kolei słuchaczem nie jest człowiek, a wiatr, któremu zostały nadane ludzkie cechy.

Narrator w noweli to wszechobecna i wszechwiedząca natura, będąca świadkiem wydarzeń z 1963 roku oraz strażnikiem pamięci o poświęceniu powstańców styczniowych. Przypisane są jej ludzkie cechy. Drzewa i kwiaty widzą, słyszą, czują oraz potrafią mówić. Targają nimi ludzkie uczucia takie jak gniew, litość, wzruszenie. Także ich wygląd jest upersonifikowany o czym świadczy m. in. cytat: „Wtedy dąb wyniosły i silny, któremu kępa zwisających w dół gałęzi czyniła brodę długą, brzoza wysmukła i cała w długich, ku ziemi opadających warkoczach, świerk wyprostowany w hełmie z iglicą strzelistą na szczycie, odpowiedzieli chórem.” Ponadto opisy bogate są w środki poetyckie: metafory („Słońce kładło na trawy szerokie płachty złote”), epitety („głębokie jesienie”, „nieskończone deszcze”, „śnieżyste, szkliste zimy”) oraz porównania. Przyroda przedstawiona zostaje w impresjonistycznej scenerii. Buduje tło zdarzeń, tworzy nastrój, ale także jest narratorem zdarzeń.




W „Glorii victis” ze względu na wciąż obecną, choć złagodzoną po 1905 roku cenzurę, Orzeszkowa użyła omówień. Nie służą one jednaj, jak to bywało wcześniej ukryciu niedozwolonych treści, ale wprowadzenia patosu – wzniosłego, górnolotnego i poważnego tonu. Wskazuje on na ważną, trudną i tragiczną tematykę. Powstanie według Orzeszkowej było czasem wielkiej próby dla Polaków, który wyzwalał wielkie uczucia, namiętności, świadczył o bohaterstwie i heroizmie tych, którzy zdecydowali się walczyć o ojczyznę.



  Dowiedz się więcej
„Gloria victis” – bibliografia
„Gloria victis” – najważniejsze cytaty
Wartości w noweli Elizy Orzeszkowej „Gloria victis”
Obraz Rosjan w noweli „Gloria victis”
Przyroda jako narrator noweli Orzeszkowej „Gloria victis”
Obraz powstania styczniowego w noweli „Gloria victis”
Motyw heroicznej śmierci w noweli „Gloria victis”
Motyw mogiły w noweli „Gloria victis”
Motyw patriotyzmu w noweli „Gloria victis”
Aniela Tarłowska – charakterystyka
Jagmin – charakterystyka
Romuald Traugutt – charakterystyka
Maryś Tarłowski – charakterystyka
„Gloria victis” – rola natury
„Gloria victis” – interpretacja tytułu
„Gloria victis” – tło historyczne
Patos, baśniowość i poetyckość w „Glorii victis”
„Gloria victis” – narracja i język
„Gloria victis” – kompozycja
„Gloria victis” – charakterystyka bohaterów
„Gloria victis” na tle prądów literackich epoki
„Gloria victis” – geneza
„Gloria victis” – plan wydarzeń
„Gloria victis” – streszczenie
Biogram Elizy Orzeszkowej