2l.pl Lektury Motywy literackie
Jesteś w: 2l.pl -> Gloria victis

2l.pl / „Gloria victis” na tle prądów literackich epoki

Autor: Jakub Ciczkowski     Data publikacji: 20.01.2006     Serwis chroniony prawem autorskim

Mimo że nowela „Gloria victis” ukazała się w 1910 roku w epoce Młodej Polski wykazuje silne związki z ideami pozytywistycznymi, którym wierna pozostawała Orzeszkowa. Mimo to można wyróżnić cechy, które odbiegały od założeń pozytywizmu.


Główne nurty, jakim w utworze hołduje autorka to realizm i naturalizm. Autorka za główny cel utworu uznaje walor poznawczy – przekazanie historii o starciach powstańców na Polesiu. Szczegółowo opisuje postaci, charakteryzuje ich strój i sposób walki, przedstawia nawet autentyczną postać historyczną – Romualda Traugutta. Narrator jest wszechwiedzący, dlatego ukazuje pełnię cech i zachowań bohaterów powstańczych walk. Orzeszkowa nie ucieka od szczegółowego przedstawiania nawet drastycznych scen, takich jak rzeź rannych powstańców czy męczeńska śmierć Tarłowskiego rozrywanego na pikach Rosjan.

Wśród innych kierunków w noweli można dostrzec elementy impresjonistyczne. To przede wszystkim barwne i nastrojowe opisy przyrody. Uwaga skupiona zostaje na chwilowych, ulotnych wrażeniach, określonych momentach, w których istotna role odgrywa gra światła. Istotnym elementem impresjonistycznych opisów były wschody i zachody słońca. Orzeszkowa także zamieszcza szczegółowy, zmienny i dynamiczny opis zachodu słońca: „Leciał tedy wiatr nad Polesiem, gdy letnie słońce miało się ku zachodowi i w blasku jego smółki na łąkach stały zarumienione jak zorze, a wody oblekały się w barwy tęczowe. Na wodach w szyby wieloramienne, w strugi leniwe rozlanych jaśniały fiolet, purpura i złoto, a nad nimi, w powietrzu, rozpościerała się cisza błękitna, głęboka.”




„Gloria victis” to także utwór odwołujący się do symboliki. Widać to przede wszystkim w scenie śmierci rannych powstańców, gdzie biel (lekarskie kitle, kolor namiotu, twarz Tarłowskiego) została skontrastowana z czerwienią (krew rannych i zabitych). Te dwa kolory widoczne są na polskiej fladze narodowej i symbolizują męstwo oraz krew przelaną za ojczyznę. Tarłowski umiera jak męczennik, jak Chrystus nabity na piki nieprzyjaciół. Powstańcza mogiła, o której zdaje się pamiętać jedynie przyroda symbolizuje wszystkich, także bezimiennych poległych w walce o niepodległość Polski.



  Dowiedz się więcej
„Gloria victis” – bibliografia
„Gloria victis” – najważniejsze cytaty
Wartości w noweli Elizy Orzeszkowej „Gloria victis”
Obraz Rosjan w noweli „Gloria victis”
Przyroda jako narrator noweli Orzeszkowej „Gloria victis”
Obraz powstania styczniowego w noweli „Gloria victis”
Motyw heroicznej śmierci w noweli „Gloria victis”
Motyw mogiły w noweli „Gloria victis”
Motyw patriotyzmu w noweli „Gloria victis”
Aniela Tarłowska – charakterystyka
Jagmin – charakterystyka
Romuald Traugutt – charakterystyka
Maryś Tarłowski – charakterystyka
„Gloria victis” – rola natury
„Gloria victis” – interpretacja tytułu
„Gloria victis” – tło historyczne
Patos, baśniowość i poetyckość w „Glorii victis”
„Gloria victis” – narracja i język
„Gloria victis” – kompozycja
„Gloria victis” – charakterystyka bohaterów
„Gloria victis” na tle prądów literackich epoki
„Gloria victis” – geneza
„Gloria victis” – plan wydarzeń
„Gloria victis” – streszczenie
Biogram Elizy Orzeszkowej