2l.pl Lektury Motywy literackie
Jesteś w: 2l.pl -> Balladyna

2l.pl / Balladyna – streszczenie

Autor: Jakub Ciczkowski     Data publikacji: 20.01.2006     Serwis chroniony prawem autorskim

Tekst dramatu Słowackiego „Balladyna” poprzedza list dedykacyjny z d. 9 lipca 1839 r. Pisarz swój utwór dedykuje autorowi „Irydiona” czyli Zygmuntowi Krasińskiemu. Wyraża w nim obawy, że jego dramat może być niezrozumiany. Porównuje siebie do Homera śpiewającego swoje rycerskie pieśni obojętnym falom Morza Egejskiego. Konstrukcję dramatu tłumaczy powołując się na przykład włoskiego poety – Lodovico Ariosto. Jest on twórcą epopei „Orland Szalony”. Słowacki w „Balladynie” wzorem Ariosta chce przedstawić świat będący tworem poetyckiej fantazji, gdzie patos miesza się z ironią i karykaturą. Ma być to gra z konwencjami literackimi, z legendarną przeszłością, moralnością, historią i tradycją.


Akcja dramatu zaczyna się nad jeziorem Gopło. Znajduje się tam chatka Pustelnika. Przybywa do niej bogaty pan zamku Kirkor. Kirkor chce zasięgnąć rady w sprawie swojego małżeństwa. Pustelnik poucza go, by szukał prostej dziewczyny na przyszłą żonę. Przy tej okazji Kirkor dowiaduje się, że Pustelnik jest zdetronizowanym władcą, Popielem III i posiada cudowną koronę Lecha. Zdetronizował go brat, Popiel IV. Z koroną Lecha wiąże się legenda o mitycznym założycielu państwa polskiego. Pustelnik uważa, że insygnium królewskie powinno znajdować się w rękach panującego władcy. Popiel IV zasiada jednak na tronie bezprawnie a jego rządy są krwawe.

Po odejściu Kirkora pojawia się u Pustelnika pasterz Filon. Narzeka on, że nie może znaleźć odpowiedniej wybranki, która przypominałaby antyczną boginię. Starzec gani go za płaczliwość i wygórowane wymagania.

W tym czasie nad jeziorem Gopło budzi się nimfa wodna – Goplana. Usługują jej dwa diabliki – Chochlik i Skierka. Goplana zakochana jest w zwykłym człowieku. Jej wybrankiem jest Grabiec. Grabiec to prostak, który lubi alkohol i dobre jedzenie. Kocha się w córce Wdowy – Balladynie. Od Goplany ucieka. Zazdrosna Goplana postanawia wtrącić się w życie ludzi i pokrzyżować im plany. Posyła Chochlika i Skierkę, by duszki złamały koło w karecie Kirkora tak, aby ten zatrzymał się przed chatą Wdowy i zainteresował się jej córkami.




Rzecz dzieje się zgodnie z planem Goplany. Kirkor trafia do domu wdowy i poznaje tu dwie piękne dziewczyny – Alinę i Balladynę. Postanawia ożenić się z jedną z nich ale nie wie którą wybrać. Wdowa decyduje, by rozstrzygnął za niego los – Alina i Balladyna pójdą rankiem zbierać maliny. Która pierwsza zbierze dzban malin, ta zostanie żoną Kirkora.

Tym czasem Chochlik nie stara się zbytnio i dopuszcza do spotkania Balladyny z Grabcem.

Rozzłoszczona Goplana zamienia Grabca za karę w płaczącą wierzbę. W tym samym lesie Alina i Balladyna zbierają maliny. Alinie dzbanek szybko napełnia się. Balladyna nie nadąża za siostrą. Widząc, że przegra ten wyścig w zbieraniu, zabija siostrę. Zbrodnia pozostawia na jej czole krwawą plamę. Świadkami morderstwa są płacząca wierzba, Goplana i Skierka. Goplana posyła po Pustelnika, który leczy ziołami. Chce ratować Alinę.




Martwą dziewczynę w lesie znajduje Filon. Podziwia jej urodę i ubolewa nad śmiercią dziewczyny. Obok leży nóż, którym Alina została zabita. Zastaje go na tym Pustelnik. Sądzi on, że Filon jest mordercą. Każe zabrać ciało Aliny do swojej chaty.

Na miejsce zbrodni wraca Balladyna. Goplana przemawia do Balladyny głosem zabitej siostry. Balladyna jednak już zaakceptowała swoją zbrodnię. Nie chce, by Alina wróciła do życia. Zabiera jej dzbanek malin i wraca do domu. Tam tłumaczy, że siostra uciekła z nieznanym mężczyzną.
W tej sytuacji odbywa się ślub Balladyny z Kirkorem.




Gdy Grabiec odzyskuje swoją ludzką postać, powraca pod dom Balladyny. Domu jednak już nie ma. Chata została spalona a matka i córka przeniosły się na zamek Kirkora. Kirkor musi jednak nagle wyjechać i pozostawia młodą żonę pod opieką sługi – rycerza Fon Kostryna. Jedzie najpierw
do Pustelnika, aby obejrzeć koronę Lecha.

Nie tylko on odwiedza Pustelnika. Pojawia się tutaj również Filon w nadziei, że Alina wróciła do życia. Przybywa tu też Balladyna, by prosić zielarza o przepis na usunięcie z czoła krwawej plamy. Pustelnik poznaje jej tajemnicę. Przyrzeka, że Alina ożyje, gdy siostra wezwie ją po imieniu.

Balladyna nie chce tego. Ucieka do zamku. Żałuje, że ujawniła swoją tajemnicę. Jej sekret poznaje też Kostryn / podsłuchał jej rozmowę z Pustelnikiem /. Zamierza on wykorzystać swoją wiedzę w odpowiedniej chwili.

Skierka i Chochlik znajdują na kamieniu pozostawioną przez Pustelnika koronę Lecha. Dostaje się ona w ręce Grabca. Goplana chce spełnić każde życzenie ukochanego. Grabiec życzy sobie zostać królem dzwonkowym / karo /. Goplana zmienia go zgodnie z życzeniem. Ma on teraz panować nad światem przyrody. Chochlik zostaje jego ministrem a Skierka błaznem.

Na zamku Kirkora pojawia się w tym czasie jego posłaniec Gralon. Przywozi on podarek od Kirkora w zapieczętowanej skrzyni. Balladyna nie może tego otwierać dopóki mąż nie wróci.

Balladynę gniewa to, że mąż nie ma do niej zaufania. Wypytuje posłańca o Kirkora. Dowiaduje się, że był on u Pustelnika, i że w pobliżu chaty Gralon natknął się na trupa. Gralon wyjaśnia, że była to padlina tura. Kostryn i Balladyna podejrzewają, że posłaniec co innego miał na myśli. Obydwoje zabijają rycerza. Teraz łączy ich wspólna zbrodnia.

Na zamku Kirkora trwa uczta. Jest również na niej Grabiec jako król dzwonkowy. Biesiadnicy przechwalają się swoimi rodami. Balladyna wstydzi się swojej prostej matki. Wypędza ją z zamku chociaż na zewnątrz szaleje burza. Przybywa książęcy goniec. Zawiadamia, że Kirkor pokonał Popiela IV. Gdy okrzyknięto go królem, zrzekł się tego tytułu na rzecz starego króla, Popiela III. W czasie uczty Balladyna słyszy głosy śpiewające o jej zbrodni. Widzi też ducha Aliny a w sali rozpływa się woń malin. Balladyna mdleje.

Tym czasem, do chatki Pustelnika przybywa Kirkor. Obaj zastanawiają się, co począć w sytuacji, gdy korona Popiela zaginęła. Podejrzewają, że w Gnieźnie pojawi się fałszywy monarcha z koroną. Kirkor nie może doczekać się już powrotu na swój zamek, do młodej żony. Pustelnik znając tajemnicę Balladyny, uważa, że lepiej byłoby, gdyby Kirkor został wdowcem.

W chatce Pustelnika pojawia się matka Balladyny. Okazuje się, że piorun wypalił jej oczy. Opowiada Pustelnikowi o swoim losie, o tym, że chciała powiesić się ale gałąź złamała się pod jej ciężarem. Mówi o swojej niedobrej, bogatej córce, która wypędziła ją. Gdy odchodzi, Pustelnik postanawia ukarać wyrodną córkę, gdy tylko odzyska tron monarchy. Na razie nie wie czyją matką jest ta oślepiona kobieta?

W nocy, w zamku Kirkora Balladyna decyduje się zabić Grabca i odebrać mu koronę. Z tym samym zamiarem pojawia się w wieży Kostryn. Grabiec już w tym momencie nie żyje. Zginął z rąk Balladyny. Kirkor odnajduje koronę. Balladyna postanawia pieniędzmi męża przekupić lud i wstąpić na tron. W tych okolicznościach okazuje się, że jest ona brzemienna a ojcem dziecka jest Kostryn.

Nimfa wodna, Goplana przestraszona biegiem zdarzeń odfruwa z kluczem żurawi wraz ze swoimi sługami – Chochlikiem i Skierką. Tym czasem, toczą się walki o Gniezno. Kirkor nie wie kto jest jego przeciwnikiem. Wiadomo tylko, że pojawił się jakiś samozwaniec i intrygant. Przekupione wojsko przechodzi na jego stronę. Kirkor ginie podczas walki. Na tronie zasiada Balladyna, która wystąpiła przeciwko swojemu mężowi.

W czasie uroczystego powitania królowej posłowie podają jej chleb i sól. Balladyna wykorzystuje tę sytuację do pozbycia się Kostryna. Dzieli się z nim chlebem, który kroi zatrutym nożem. Kostryn umiera.

Przed koronacją, zgodnie ze zwyczajem, przyszła królowa musi rozstrzygnąć sprawy sądowe. Pojawia się przed nią trzech oskarżycieli. Pierwszym z nich jest lekarz wnoszący sprawę zatrucia Kostryna; drugi to Filon z zarzutem morderstwa popełnionego na jego ukochanej; trzecią osobą jest wdowa oskarżająca niegodziwą córkę, która pozbawiła ją dachu nad głową. We wszystkich tych sprawach Balladyna wydaje wyrok śmierci. Są to wyroki na siebie samą, ponieważ to ona otruła Kostryna, zamordowała Alinę i wypędziła własną matkę. Wydany wyrok zostaje wyegzekwowany przez naturę – Balladyna ginie rażona piorunem.

Dramat kończy Epilog. Pojawia się w nim dziejopis narodowy, Wawel. Rozmawia on o Balladynie z Publicznością. Tłumaczy niejasne pochodzenie bohaterki / miała wywodzić się ze słowiańskiego szczepu Obotrytów lub też żyć w mitycznym kraju Amazonek, gdzieś na wybrzeżach Morza Czarnego /. Jej rządy historyk uznaje za sprawiedliwe, z czym nie zgadzają się widzowie. Zarzucają oni historykowi pochopność oceny. Nagły zgon Balladyny wiążą nie tyle z wyegzekwowaniem wyroku sądowego, lecz raczej z koniecznością bicia w dzwony w czasie burzy. Wskazują na autora sztuki, którego żadna błyskawica nie ugodziła, zarzucają kronikarzowi nadmierne pochlebstwo i z ironią żegnają go.



  Dowiedz się więcej
„Balladyna” - najważniejsze cytaty
„Balladyna” dramatem namiętności i zbrodni
„Balladyna” jako antybaśń i antydramat
Najważniejsze inscenizacje „Balladyny”
Artyzm „Balladyny”
„Balladyna” jako tragedia o władzy, etyce i ludzkiej naturze
Elementy powieści gotyckiej w „Balladynie”
Motyw sądu w „Balladynie”
Motywy literackie i nawiązania w „Balladynie”
Motyw cierpienia w „Balladynie”
Motyw fantastyki w „Balladynie”
Język „Balladyny”
Ironiczny obraz historii w „Balladynie”
Problematyka władzy w „Balladynie”
„Balladyna” - budowa dramatu
Motyw miłości w „Balladynie”
Balladyna – motyw śmierci
„Balladyna” - komizm i ironia w tragedii
Co łączy Balladynę z Lady Makbet?
Interpretacja zakończenia „Balladyny”
Charakterystyka Balladyny jako postaci dramatu
„Balladyna” - wątek polityczny
Symbolika w „Balladynie”
„Balladyna” - charakterystyka postaci dramatu
Konflikty moralne w „Balladynie”
Elementy baśniowe w „Balladynie”
Motyw władzy w „Balladynie”
Motyw zbrodni w „Balladynie”
Motyw matki w „Balladynie”
Związek „Balladyny” z dramatem szekspirowskim
Charakterystyka postaci fantastycznych w „Balladynie” – Goplana, Skierka i Chochlik
Alina i Balladyna – charakterystyka porównawcza
Świat rzeczywisty i świat fantastyczny w „Balladynie”
„Balladyna” - znaczenie tytułu
„Balladyna” - czas i geneza powstania utworu
Budowa dramatu romantycznego na przykładzie „Balladyny”
Juliusz Słowacki – ogólne uwagi o twórczości
Juliusz Słowacki – notatka szkolna
Czas i miejsce akcji „Balladyny”
„Balladyna” - plan wydarzeń
Balladyna – postacie dramatu
Balladyna – streszczenie