2l.pl Lektury Motywy literackie
Jesteś w: 2l.pl -> Potop

2l.pl / Artyzm powieści „Potop”

Autor: Jakub Ciczkowski     Data publikacji: 20.01.2006     Serwis chroniony prawem autorskim

Twórczość Henryka Sienkiewicza obok utworów polskich romantyków była i jest bardzo ważna dla budowania polskiej świadomości narodowej. Autor nazywany był „hetmanem dusz polskich” lub „piewcą potęgi Polski nieujarzmionej”; krzewił nadzieję i wiarę w odrodzenie Rzeczypospolitej przywołując świetlane lata polskiego oręża, odwołując się do tradycji rycerskich i „ducha narodu”. „Potop” podobnie jak inne części „Trylogii” wywołał wielką narodową dyskusję i wciąż jest przedmiotem sporów historyków i literaturoznawców.

Przede wszystkim „Potop” to dzieło budujące patriotyzm i świadczące o wielkiej miłości do ojczyzny samego pisarza. Bohaterem tego dzieła jest Polska „od Dniepru po Odrę i od religii tatrzańskich po piaszczyste ławy nadbałtyckie”. Inną wartością podkreślaną na kartach powieści jest potęga wiary. Widać to zarówno w trakcie przebudzenia polskiej szlachty, przemiany szlachciców takich jak Kmicic, a przede wszystkim mistycznej postawy księdza Kordeckiego.


„Potop” wychowywał i krzepił naród. Jego autor zdawał sobie sprawę, że literatura jest ważnym czynnikiem wychowania narodowego, dlatego często piętnował polskie wady, a gloryfikował to, co jest w polskiej duszy cenne. Był piewcą narodowej mocy, dlatego w czasach ucisku i niewoli budził nadzieję, walczył z narodowym pesymizmem, podtrzymywał idee buntu przeciw niewoli. Utwierdzał przekonanie, że polski naród przetrwa nawet najtragiczniejsze momenty. Ponadto „Potop” w bezkrytycznym uznaniu przeszłości i cech polskiej mentalności leczył naród z kompleksów. Było to dzieło oparte na „micie kompensacyjnym”.

Dzieło Sienkiewicza stanowiło odpowiedź na pragnienie polskości, pobudzenie wspomnień, marzeń, entuzjazmu. Istotne jest wierne odwołanie do polskiej historii i skrupulatnie wykorzystanie źródeł. „Potop” jak i cała „Trylogia” stanowi dlatego swoisty barwny podręcznik do historii Polski XVII wieku. Zawiera także wzory bohaterów heroicznych, rycerzy i prawych Polaków, którzy są nośnikami najlepszych polskich cech. Ponadto ma charakter dydaktyczny, gdyż podkreśla rolę takich wartości, jak: prawość, szlachetność, silna wola, odwaga, męstwo, niezłomność, sprawiedliwość, przyjaźń, a także heroizm.




Sienkiewicz w „Potopie” pokazał cały artyzm swego pisarstwa, który doceni każdy, niezależnie od płci czy narodowości. Stworzył utwór krzepiący, ujmujący, pogodny, pełen humoru, szacunku dla przyrody i człowieka, przepojony miłością do życia, realizmem, spokojną uczuciowością, umiarkowaniem, prostotą oraz barwnością i plastycznością języka. Utwór czarujący wyobraźnię tysiącem charakterów ludzkich i scen pełnych dynamiki, a nawet brawury. Dzięki swemu kunsztowi „otworzył przed nami skarbiec siedemnastego wieku i dał literaturze polskiej arcydzieło stylu”.



  Dowiedz się więcej
Potop – streszczenie
Okoliczności powstania "Potopu"
Potop - bohaterowie
Czas i miejsce akcji
Materiał źródłowy powieści
Typy narracji w Potopie
Idea „Potopu” – powieść pisana „ku pokrzepieniu serc”
Kompozycja Potopu
Postawa Polaków wobec najazdu Szwedów
„Potop” – szczegółowy plan wydarzeń
Skrócony plan wydarzeń „Potopu”
„Potop” – problematyka
„Potop” – wątki główne i poboczne
Obraz Polaków w XVII wieku na podstawie „Potopu”
Obraz społeczeństwa polskiego w „Potopie”
Henryk Sienkiewicz – notatka szkolna
„Potop” jako powieść historyczna (cechy gatunku)
Andrzej Kmicic – charakterystyka
Aleksandra Billewiczówna – charakterystyka
Michał Wołodyjowski – charakterystyka
Zagłoba – charakterystyka
Janusz Radziwiłł – charakterystyka
Bogusław Radziwiłł – charakterystyka
Wydarzenia historyczne w „Potopie”
Bohaterowie historyczni w „Potopie”
Archaizacja w „Potopie”
„Potop” – znaczenie tytułu
Artyzm powieści „Potop”
Style w „Potopie”
Sposób kreowania bohaterów w „Potopie”
Wątek romansowo-przygodowy w „Potopie”
„Potop” a prawda historyczna
Założenia ideowe w „Potopie”
Motyw władcy w „Potopie” (portret Jana Kazimierza)
Motyw zdrady ojczyzny w „Potopie”
Motyw wojny w „Potopie”
Motyw odkupienia winy w „Potopie”
Motyw sarmaty i sarmatyzmu w „Potopie” Sienkiewicza
Wątek rycerza i rycerstwa w „Potopie”
Andrzej Kmicic - rycerz czy warchoł?
Motyw pojedynku w „Potopie”
Tło historyczne w „Potopie”
Przemiana Andrzeja Kmicica i jej motywy
Motyw przyjaźni w „Potopie”
Losy Andrzeja Kmicica
Andrzej Kmicic jako bohater dynamiczny
Adaptacja „Potopu” Hoffmana
Elementy stylu biblijnego w „Potopie” Henryka Sienkiewicza
Literacka wizja rehabilitacji i przebaczenia w „Potopie”
Miłość Aleksandry Billewiczówny i Andrzeja Kmicica w „Potopie”
Obraz Szwedów w „Potopie”
Geneza „Potopu”
Aluzje Sienkiewicza do współczesności w „Potopie”
Wartości wyznawane przez Andrzeja Kmicica
Krótka charakterystyka Kmicica
Aleksandra Billewiczówna jako kobieta idealna
Obraz Matki Boskiej w „Potopie”
Sąd nad Andrzejem Kmicicem
Realizm i fikcja w „Potopie”
Charakterystyka porównawcza Andrzeja Kmicica i Jacka Soplicy
Uczta w Kiejdanach – opis
Czy twoim zdaniem Kmicic jest bohaterem dla współczesnego, młodego człowieka?
„Kmicicowa kompania” Kossaka – portret awanturników
„Potop” – najważniejsze cytaty
„Potop” – bibliografia