2l.pl Lektury Motywy literackie
Jesteś w: 2l.pl -> Potop

2l.pl / Sposób kreowania bohaterów w „Potopie”

Autor: Jakub Ciczkowski     Data publikacji: 20.01.2006     Serwis chroniony prawem autorskim

Jedną z głównych wyróżników sienkiewiczowskiej prozy jest sposób kreowania bohaterów literackich z powieści historycznych. Sam pisarz uważał, że postaci są jednym z najważniejszych składników prozy, że powinny „towarzyszyć” czytelnikom w życiu.

W kreacji bohaterów „Potopu” na uwagę zasługuje wcielenie się pisarza w „mentalność ludzi dawnych”. Dzięki poznaniu licznych źródeł, wierności realizmowi historycznemu pisarz wykreował literackie typy, które do dziś dnia są barwne i żyją w masowej wyobraźni czytelników. Bohaterowie Sienkiewicza łączyli w sobie postaci z awanturniczego romansu z typowymi przedstawicielami epoki pochodzącymi z określonego środowiska. Najlepszym przykładem jest Andrzej Kmicic. Pisarz nie skupia się na ukazaniu głębi psychologicznej tej postaci, ale na plastyczności portretu oraz aktywności bohatera. Dynamiczna fabuła wymagała wprowadzenia do akcji wyrazistych kreacji, jasno zarysowanych sylwtek często ukazanych na zasadzie kontrastu.


Wprowadzając postaci do „Potopu” autor poprzedza ich charakterystykę opisem zewnętrznym związanym z konkretną sytuacją. Prezentacja Kmicica odbywa się w ramach fabularnego wydarzenia, a następnie mamy do czynienia z jej opisem, w tym wypadku „oczami” Oleńki Billewiczówny. Postaci pierwszoplanowe łączy konstrukcja wspólnego losu – współdziałania, walki, miłości czy przyjaźni. Bohaterów pozytywnych wiążą te same wartości – miłość do kraju i króla, wspólny udział w wojennych kampaniach.

Poszczególne postaci charakteryzowane są w zderzeniu z innymi bohaterami, często poprzez odniesienie do ich społecznych powiązań. Sprzyja to typizowaniu i uprawdopodobnieniu wprowadzanych kreacji. Są one związane z epoką – swą mentalnością i zachowaniem oddają jej wyjątkowość. Z drugiej strony posiadają cechy niezmienne, stałe zgodne z dziewiętnastowieczną koncepcją osobowości człowieka. Kreując typy np. awanturnika, barokowego sarmaty, żołnierza-samochwały czy idealnego kochanka często wykorzystywał Sienkiewicz jakości estetyczne komizmu i tragizmu (patetyczna śmierć Radziwiłła, fortele Zagłoby).




Koncepcje postaci wiążą się także z charakterem narodowym i odwołują do zakorzenionych w polskiej tradycji stereotypów. Ich światopogląd kształtuje stosunek do ojczyzny, żołnierskiego powołania czy religii i etyki rycerskiej. W związku z tym postaci negatywne określa zdrada zarówno polityczno-społeczna jak i moralna.



  Dowiedz się więcej
Potop – streszczenie
Okoliczności powstania "Potopu"
Potop - bohaterowie
Czas i miejsce akcji
Materiał źródłowy powieści
Typy narracji w Potopie
Idea „Potopu” – powieść pisana „ku pokrzepieniu serc”
Kompozycja Potopu
Postawa Polaków wobec najazdu Szwedów
„Potop” – szczegółowy plan wydarzeń
Skrócony plan wydarzeń „Potopu”
„Potop” – problematyka
„Potop” – wątki główne i poboczne
Obraz Polaków w XVII wieku na podstawie „Potopu”
Obraz społeczeństwa polskiego w „Potopie”
Henryk Sienkiewicz – notatka szkolna
„Potop” jako powieść historyczna (cechy gatunku)
Andrzej Kmicic – charakterystyka
Aleksandra Billewiczówna – charakterystyka
Michał Wołodyjowski – charakterystyka
Zagłoba – charakterystyka
Janusz Radziwiłł – charakterystyka
Bogusław Radziwiłł – charakterystyka
Wydarzenia historyczne w „Potopie”
Bohaterowie historyczni w „Potopie”
Archaizacja w „Potopie”
„Potop” – znaczenie tytułu
Artyzm powieści „Potop”
Style w „Potopie”
Sposób kreowania bohaterów w „Potopie”
Wątek romansowo-przygodowy w „Potopie”
„Potop” a prawda historyczna
Założenia ideowe w „Potopie”
Motyw władcy w „Potopie” (portret Jana Kazimierza)
Motyw zdrady ojczyzny w „Potopie”
Motyw wojny w „Potopie”
Motyw odkupienia winy w „Potopie”
Motyw sarmaty i sarmatyzmu w „Potopie” Sienkiewicza
Wątek rycerza i rycerstwa w „Potopie”
Andrzej Kmicic - rycerz czy warchoł?
Motyw pojedynku w „Potopie”
Tło historyczne w „Potopie”
Przemiana Andrzeja Kmicica i jej motywy
Motyw przyjaźni w „Potopie”
Losy Andrzeja Kmicica
Andrzej Kmicic jako bohater dynamiczny
Adaptacja „Potopu” Hoffmana
Elementy stylu biblijnego w „Potopie” Henryka Sienkiewicza
Literacka wizja rehabilitacji i przebaczenia w „Potopie”
Miłość Aleksandry Billewiczówny i Andrzeja Kmicica w „Potopie”
Obraz Szwedów w „Potopie”
Geneza „Potopu”
Aluzje Sienkiewicza do współczesności w „Potopie”
Wartości wyznawane przez Andrzeja Kmicica
Krótka charakterystyka Kmicica
Aleksandra Billewiczówna jako kobieta idealna
Obraz Matki Boskiej w „Potopie”
Sąd nad Andrzejem Kmicicem
Realizm i fikcja w „Potopie”
Charakterystyka porównawcza Andrzeja Kmicica i Jacka Soplicy
Uczta w Kiejdanach – opis
Czy twoim zdaniem Kmicic jest bohaterem dla współczesnego, młodego człowieka?
„Kmicicowa kompania” Kossaka – portret awanturników
„Potop” – najważniejsze cytaty
„Potop” – bibliografia