2l.pl Lektury Motywy literackie
Jesteś w: 2l.pl -> Potop

2l.pl / Aluzje Sienkiewicza do współczesności w „Potopie”

Autor: Jakub Ciczkowski     Data publikacji: 20.01.2006     Serwis chroniony prawem autorskim

Poprzez pisanie powieści historycznych aluzję do ówczesności zawarł Henryk Sienkiewicz w „Potopie”. Powieść ta opisuje najazd Szwedów na Polskę, który był trudnym momentem kończącego się już wprawdzie, ale wciąż trwającego okresu świetności Rzeczypospolitej.

Dzieje są przedstawione w taki sposób, by podkreślić bohaterstwo walczących oraz ukazać dobre strony pozostania patriotą w trudnych chwilach. Narrator dużo miejsca poświęca wydarzeniom chwalebnym dla kraju, natomiast o niechlubnych wypowiada się zdawkowo. Ma to na celu podniesienie czytelnika na duchu i wywołanie u niego dumy z własnej historii. Autor zresztą sam mówi o tym, określając cel powieści – „ku pokrzepieniu serc”.


Dodanie otuchy to jednak tylko pierwsze przeznaczenie powieści. Sienkiewicz poprzez sposób przedstawiania zdarzeń zwraca uwagę na problemy społeczne, mające związek z jego ówczesnością. Krytykuje postawę Radziwiłłów, którzy oddali Litwę Szwedom oraz zachowanie szlachty zgromadzonej na pospolitym ruszeniu pod Ujściem za jej brak woli walki i oddanie Wielkopolski najeźdźcom. Sienkiewicz neguje postawę oddawania narodowej ziemi w celu osiągnięcia własnych korzyści. Jest to nawiązanie do ówczesnej polityki władz pruskich i działalności założonej przez nie Komisji Kolonizacyjnej. Autor „Potopu” chciał w ten sposób zwrócić uwagę na problem, jakim była duża skłonność posiadaczy ziemskich do oddawania ziemi zaborcom.

Inną istotną sprawą poruszaną przez Sienkiewicza jest dola chłopów. W walce z najeźdźcą szwedzkim bierze udział także prosty lud. Chłopi organizują oddziały partyzanckie, które w znaczący sposób przyczyniają się do wyparcia wroga z kraju. Autor podkreśla w ten sposób znaczenie ludu jako nieodłącznego elementu narodu, żądając poprawy jego losu. Wiąże się to z pozytywistycznymi ideałami: walka całego narodu to nawiązanie do pracy organicznej. Zarówno szlachta, jak i chłopi tworzą społeczeństwo, więc razem pracują na wspólne dobro.




Autor odnosi się również do pracy u podstaw i wskazuje na jej skuteczność. W wyniku najazdu kraj został bardzo zniszczony, a armia rozbita lub nawet nie zdołała w ogóle się zorganizować, jednak gdy cały naród zabrał się do walki, to udało się od samego początku wszystko odtworzyć i wypędzić Szwedów. Tak samo w czasach Sienkiewicza Polacy mogą pokonać zaborców, jednak wymaga to od nich dużo pracy od samego początku.



  Dowiedz się więcej
Potop – streszczenie
Okoliczności powstania "Potopu"
Potop - bohaterowie
Czas i miejsce akcji
Materiał źródłowy powieści
Typy narracji w Potopie
Idea „Potopu” – powieść pisana „ku pokrzepieniu serc”
Kompozycja Potopu
Postawa Polaków wobec najazdu Szwedów
„Potop” – szczegółowy plan wydarzeń
Skrócony plan wydarzeń „Potopu”
„Potop” – problematyka
„Potop” – wątki główne i poboczne
Obraz Polaków w XVII wieku na podstawie „Potopu”
Obraz społeczeństwa polskiego w „Potopie”
Henryk Sienkiewicz – notatka szkolna
„Potop” jako powieść historyczna (cechy gatunku)
Andrzej Kmicic – charakterystyka
Aleksandra Billewiczówna – charakterystyka
Michał Wołodyjowski – charakterystyka
Zagłoba – charakterystyka
Janusz Radziwiłł – charakterystyka
Bogusław Radziwiłł – charakterystyka
Wydarzenia historyczne w „Potopie”
Bohaterowie historyczni w „Potopie”
Archaizacja w „Potopie”
„Potop” – znaczenie tytułu
Artyzm powieści „Potop”
Style w „Potopie”
Sposób kreowania bohaterów w „Potopie”
Wątek romansowo-przygodowy w „Potopie”
„Potop” a prawda historyczna
Założenia ideowe w „Potopie”
Motyw władcy w „Potopie” (portret Jana Kazimierza)
Motyw zdrady ojczyzny w „Potopie”
Motyw wojny w „Potopie”
Motyw odkupienia winy w „Potopie”
Motyw sarmaty i sarmatyzmu w „Potopie” Sienkiewicza
Wątek rycerza i rycerstwa w „Potopie”
Andrzej Kmicic - rycerz czy warchoł?
Motyw pojedynku w „Potopie”
Tło historyczne w „Potopie”
Przemiana Andrzeja Kmicica i jej motywy
Motyw przyjaźni w „Potopie”
Losy Andrzeja Kmicica
Andrzej Kmicic jako bohater dynamiczny
Adaptacja „Potopu” Hoffmana
Elementy stylu biblijnego w „Potopie” Henryka Sienkiewicza
Literacka wizja rehabilitacji i przebaczenia w „Potopie”
Miłość Aleksandry Billewiczówny i Andrzeja Kmicica w „Potopie”
Obraz Szwedów w „Potopie”
Geneza „Potopu”
Aluzje Sienkiewicza do współczesności w „Potopie”
Wartości wyznawane przez Andrzeja Kmicica
Krótka charakterystyka Kmicica
Aleksandra Billewiczówna jako kobieta idealna
Obraz Matki Boskiej w „Potopie”
Sąd nad Andrzejem Kmicicem
Realizm i fikcja w „Potopie”
Charakterystyka porównawcza Andrzeja Kmicica i Jacka Soplicy
Uczta w Kiejdanach – opis
Czy twoim zdaniem Kmicic jest bohaterem dla współczesnego, młodego człowieka?
„Kmicicowa kompania” Kossaka – portret awanturników
„Potop” – najważniejsze cytaty
„Potop” – bibliografia