2l.pl Lektury Motywy literackie
Jesteś w: 2l.pl -> Król Edyp

2l.pl / Funkcja katharsis w „Królu Edypie”

Autor: Jakub Ciczkowski     Data publikacji: 20.01.2006     Serwis chroniony prawem autorskim

Greckie słowo katharsis oznacza oczyszczenie. Dotyczy ono odczuć psychicznych – odreagowania zablokowanego napięcia, tłumionych emocji, skrępowanych myśli i wyobrażeń. Taką funkcję spełniały doznania artystyczne. Tragedia pokazana w teatrze budziła silne emocje, ponieważ przedstawiała sytuacje skrajne i drastyczne. Pokazywała widzom to, co mogło niepokoić ich świadomość. Przywracała im równowagę psychiczną, jeżeli dramat był prawidłowo skonstruowany.

Za twórcę kategorii katharsis uważa się Arystotelesa. Sofokles również przestrzegał tej zasady. Sztuka nie mogła być zakończona w momencie, gdy widownia trwała jeszcze w napięciu. W „Królu Edypie” wyciszenie emocji po burzliwych wydarzeniach zawiera Exodos. Widz dowiaduje się w tej ostatniej scenie, że bohaterowie sami sobie wymierzyli karę i tym sposobem został przywrócony ład, który naruszyli. Sztukę kończą pełne refleksji nad ludzkim losem słowa:
„A więc bacząc na ostatni bytu ludzi kres i dolę,
Śmiertelnika tu żadnego zwać szczęśliwym nie należy,
Aż bez cierpień i bez klęski krańców życia nie przebieży.”


Przy okazji warto wspomnieć o takim pojęciu w teatrze greckim, jak deus ex machina / bóg z maszyny /. Zastosował ten sposób dopiero Eurypides. Było to urządzenie mechaniczne, dzięki któremu bóg mógł pojawić się na scenie / spuszczano go z góry na linach / i interweniować w sprawy ludzkie.

Potocznie pojęcie to oznacza wszystkie nagłe zmiany sytuacji, które nie dają wyjaśnić się rozwojem wydarzeń. Jeśli chodzi o Sofoklesa, to posłużył się on, jak określił to tłumacz i autor wstępu do „Króla Edypa” Kazimierz Morawski, sposobem „mors ex machina”. W przypadku Jokasty dramat życiowy przecina samobójcza śmierć. Sofokles zastosował ten sposób rozwiązania problemów nie tylko w tej tragedii.



  Dowiedz się więcej
„Król Edyp” Sofoklesa – najważniejsze cytaty
Najważniejsze inscenizacje tragedii Sofoklesa „Król Edyp”
Grecki teatr antyczny – słowniczek terminów
„Król Edyp” tragedią o ludzkich losach i postawach wobec życia
Chór w starożytnej tragedii greckiej
Konflikt tragiczny w „Królu Edypie”
Koncepcja ludzkiego losu według Sofoklesa
Funkcja katharsis w „Królu Edypie”
Motyw winy i kary w „Królu Edypie”
Znaczenie terminów: tragedia, tragizm, perypetia, decorum
Problem cierpienia w „Królu Edypie”
Motyw Boga w „Królu Edypie” Sofoklesa
Problematyka tragedii Sofoklesa „Król Edyp”
„Król Edyp” - czas i miejsce akcji
Motyw przepowiedni w „Królu Edypie”
Motyw przeznaczenia w „Królu Edypie”
Motyw władzy w „Królu Edypie”
Charakterystyka Jokasty
„Król Edyp” jako tragedia przeznaczenia
Charakterystyka Edypa
„Król Edyp” - charakterystyka postaci tragedii
„Król Edyp” jako przykład tragedii greckiej
Budowa tragedii greckiej
Teatr antyczny - charakterystyka
Sofokles – notatka szkolna
Mit o rodzie Labdakidów
„Król Edyp” - plan wydarzeń
„Król Edyp” - streszczenie