„Cierpienia młodego Wertera” - streszczenie - 2l.pl
2l.pl Lektury Motywy literackie
Jesteś w: 2l.pl -> Cierpienia młodego Wertera

2l.pl / „Cierpienia młodego Wertera” - streszczenie

Autor: Redakcja 2l.pl     Data publikacji: 20.01.2006     Serwis chroniony prawem autorskim

Księga pierwsza
Utwór rozpoczyna motto z wiersza Goethego wprowadzające w problematykę utworu.

W pierwszym liście (z 4 maja 1771 roku) Werter informuje, że w miejscu do którego wyjechał czuje się dobrze. Powodem wyjazdu były sprawy spadkowe jego matki, które omawia ze swą ciotką. Wspomina o wcześniejszym nieudanym związku. Pisze, że może zatopić się w swej samotności, która jest balsamem dla jego duszy. Podziwia przyrodę, m. in. ogród hrabiego von M. Natura powoduje, że nie może skupić się na własnej twórczości – rysowaniu.


Natura sprawia, że młodzieniec czuje bliskość Stwórcy. Odnajduje studnię, do której po wodę przychodzą młode dziewczęta. Spędza tam godzinę dziennie. Nie pragnie by przyjaciel przysyłał mu jakieś książki – zadowala się eposami Homera, które uspokajają jego porywczą naturę. Zaprzyjaźnia się z okolicznymi mieszkańcami, cieszy go przede wszystkim kontakt z dziećmi. Czuje się jednak niezrozumiany przez otoczenie. Wspomina swą zmarłą przyjaciółkę.

Werter zaprzyjaźnia się z książęcym komisarzem, który wychowuje samotnie dziewięcioro dzieci. Mężczyzna zaprasza go do siebie. Werter rozmyśla o naturze życia i jego ograniczeniach. Uważa, że szczęśliwe są dzieci, ludzie obowiązkowi, a także ludzie wolni i cisi. Nieopodal miejsca w którym przebywa położone jest Wahlheim. Tam odnajduje swoje miejsce pod lipami, czyta Homera, obserwuje życie prostych ludzi. Maluje portret dzieci, których matkę poznaje. Często odwiedza swe zacisze. Poznaje młodego parobka, który z czułoscią wypowiada się o swej chlebodawczyni – wdowie.

Młodzieniec poznaje urokliwą pannę, z którą wybiera się na bal. Po drodze mają zajechać po Lottę, która jest bardzo piękna i ma narzeczonego. Lotta przeprasza za spóźnienie – musi nakarmić swoje rodzeństwo. Werter zauroczony jest dziewczyną, w drodze na bal patrzy tylko na nią. Podczas balu tańczy i rozmawia z Lottą. Gdy nadchodzi burza dziewczyna, mimo strachu, uspokaja zebranych. Po uroczystości Werter odprowadza Lottę. Kolejnego dnia odwiedza ją.

Rozpoczynają się najszczęśliwsze dni w życiu młodzieńca. Codziennie odwiedza Lottę w leśniczówce. Czas spędza na zabawach z jej rodzeństwem, które rozpieszcza. Widzi w nich zalążki przyszłych cech, uważa że dorośli powinni brać z nich przykład. Pewnego dnia Werter i Lotta odwiedzają proboszcza z St. Staruszek opowiada im o swym życiu, poznają także jego córkę, Fryderykę z narzeczonym. Podczas kolacji Werter wygłasza pochwałę dobra, które Bóg daje każdego dnia. Uważa, że ludzie nie powinni okazywać swych złych nastrojów. Wspomina swą zmarłą przyjaciółkę i wzrusza się. W drodze powrotnej Lotta gani go za impulsywność.

Lotta opiekuje się w mieście chorą damą. Werter zachwyca się jej dobrym sercem. Pewnego dnia odbywa spacer z Lotta i jej siostrami do studni. Jego zachowanie i wiara w zabobony wywołują w małej Amelii strach, jednak uspokaja ją starsza siostra. Znajomy Wertera gani Lottę za wiarę w przesądy. Werter wraz z Lotta chodzą często na spacery. Młodzieniec wspomina o wyjeździe dziewczyny, podczas którego miała spojrzeć właśnie na niego. W towarzystwie innych Werter stara się nie okazywać, jakim uczuciem darzy Lottę.

Werter rzadko spotyka ukochaną, gdyż przyjaciółka – M., która się opiekuje dziewczyna jest coraz bardziej chora. Mąż M. jest skąpcem, żona prosi go, by jeśli ponowie się ożeni był dla swej wybranki łaskawszy. Werter utwierdza się w przekonaniu, że Lotta go kocha. Przejmuje się powrotem jej narzeczonego – Alberta. Przypadkowy dotyk ukochanej budzi w nim silne emocje, poufałość Lotty stanowi dla niego udrękę. Nie odczuwa jednak pociągu fizycznego do kobiety.

Gdy Werter nie może być przy ukochanej pragnie choć być blisko kogoś, kto ją widział. Czas odmierzają mu spotkania z Lottą. Mimo namów przyjaciela Wilhelma i matki do podjęcia pracy u posła młodzieniec pragnie pozostać przy ukochanej. Choć jest szczęśliwy nie może rysować, udaje mu się jedynie naszkicować sylwetkę Lotty. Wykonuje dla niej drobne przysługi całując karteczki z jej pismem.

Nadchodzi dzień przybycia Alberta. Mężczyzna przeciwieństwem Wertera okazuje mu sympatię. Wie, że jest blisko jego narzeczonej, co wzbudza w nim czułość. Werterowi przebywanie w towarzystwie Lotty i Alberta nie sprawia przyjemności, zachowuje się sztucznie. Tylko gdy jest z nią sam na sam stać go na swobodę.

Wilhelm radzi Werterowi podjąć zdecydowane kroki. W swym pamiętniku Werter odkrywa, że świadomie wszedł w relacje z Lottą. Albert darzy go szczerą przyjaźnią. Przed wyjazdem w góry Werter odwiedza Alberta. Rozmawiają o pistoletach i o samobójstwie. Albert potępia je, zaś Werter uważa, że ludzie nie szukają przyczyn takich czynów. Wypowiada się pozytywnie o targnięciu się na swoje życie, wspomina o kobiecie, która utopiła się z powodu zawiedzionej miłości. Przekonuje, że człowiek w życiu kieruje się nie tylko rozumem ale i namiętnościami. Albert uważa takich ludzi za szalonych. Twierdzi, że o wiele łatwiej jest umrzeć niż znosić życie pełne udręki. Werter broni swego stanowiska.

Werter uważa, że Lotta nadal chce go widywać. Odwiedza leśniczówkę, zdobywa zaufanie jej rodzeństwa. Uważa, że wrażliwość, która wcześniej była jego błogosławieństwem – teraz jest przekleństwem. Wciąż czuje niepokój i nic nie potrafi go pocieszyć. Czuje się samotny, pogrąża się w bezczynności. Zaczyna myśleć o podjęciu pracy w poselstwie. Obawia się, że niepokój będzie mu towarzyszył wszędzie. Na urodziny 28 sierpnia otrzymuje od Lotty i Alberta paczkę z książkami przewiązaną kokardą Lotty. Przypomina mu wspólnie spędzone chwile.

Werter nie może przestać myśleć o Lotcie. Ogarnia go szaleństwo miłości. Ma świadomość pustki, czasem płacze na ramieniu ukochanej. Nie potrafi znaleźć dla siebie miejsca. Przyjaciel Wilhelm przekonuje go, by wyjechał. 10 września Werter idzie na ostatni przed wyjazdem spacer z Albertem i Lottą. Rozmawiają o zmarłych i o możliwości spotkania po śmierci. Po pożegnaniu i odejściu narzeczonych Werter płacze.

Księga druga
20 października Werter rozpoczyna pracę u posła. Narażony jest z jego strony na upokorzenia, ponieważ poseł jest pedantyczny i często go poprawia. Poznaje hrabiego C., który jest mu przychylny i krytykuje postępowanie posła. Wertera zżera nuda, drażnią go mieszczańskie zwyczaje i zachowania oraz różnice między stanami. Poznaje pannę B., która urzeka go swą prostotą.

20 stycznia 1772 roku Werter pisze list do Lotty z chłopskiej gospody podczas burzy. Pisze o swych uczuciach, obcości i braku celu w życiu. Wspomina o pannie B., która przypomina mu ukochaną. Układy z posłem są coraz gorsze. Werter dostaje upomnienie od ministra i chce zrezygnować z pracy, jednak powstrzymuje go list hrabiego C.

Werter dowiaduje się o ślubie Alberta i Lotty. 14 marca Werter odwiedza hrabiego C., gdzie zastaje wytworne towarzystwo. Zauważa, że otoczenie traktuje go z dystansem, z mniejszą niż dotychczas życzliwością. Dowiaduje się, że nie chcą jego obecności, więc opuszcza towarzystwo. Plotka o tym wydarzeniu obiega miasto. Od panny B. dowiaduje się, że część pań poprosiła o jego wyproszenie. Werter składa dymisję. Postanawia wyjechać do księcia ***, który polubił jego towarzystwo.

W maju bohater odwiedza swoją rodzinną miejscowość, którą opuścił z matka po śmierci ojca. Odwiedza miejsca, które pamięta z dzieciństwa. Zamieszkuje u księcia, który ceni jego talent. Zastanawia się nad pójściem do wojska, jednak jego gospodarz odradza mu tego. W czerwcu opuszcza zamek księcia. Pragnie znaleźć swoje miejsce w życiu. Udaje się do kopalń w pobliżu miejsca zamieszkania Lotty. Po 10 miesiącach powraca do Wahlheim. Myśli, że Lotta byłaby z nim szczęśliwsza niż z Albertem.

Pod lipą spotyka kobietę poznaną przed laty, jedno z jej dzieci zmarło. Zauważa, że się zmienił. Czuje zazdrość o Lottę. Parobek, którego uczucie podziwiał został wyrzucony ze służby po wyznaniu jej miłości. Wyznając Lotcie, że o niej myśli wprawia ją w zdenerwowanie. Sprawia sobie nowy niebieski frak, który nosił od poznania ukochanej. Ponownie odwiedza Lottę i odczuwa przyjemność dotykania oswojonego kanarka, którego głaskała dziewczyna.

Werter dowiaduje się, że drzewo pod którym siedział wraz z Lottą u proboszcza po jego śmierci zostało wycięte. Uważa, że Albert nie jest szczęśliwy w małżeństwie. Zamiast Homera zaczyna czytać pieśni Osjana. Podczas ponownej wizyty u Lotty odczuwa znikomość swego istnienia. Wszystko oprócz Lotty traci dla niego znaczenie. Czuje cierpienie, za które obwinia siebie. Pragnie cierpieć w samotności. Spotkania z Lottą są dla niego bolesne, dziewczyna zaczyna dostrzegać jego ból.

Pewnego dnia Werter spotyka błąkającego się wśród skał człowieka – szuka kwiatów dla ukochanej. Dowiaduje się, że mężczyzna – Henryk, były służący u komisarza, jest obłąkany z powodu nieszczęśliwej miłości do Lotty. Werter coraz silniej odczuwa swoje cierpienia, prześladują go nawet we śnie. Popada w apatię, traci równowagę wewnętrzną, jest coraz bardziej przygnębiony. Albert unika spotkań Wertera w obecności Lotty. Zaczyna odczuwać niechęć Alberta do swoich spotkań z Lottą.

Cierpiący młodzieniec dowiaduje się, że zwolniony ze służby, zakochany we wdowie parobek zabił swego następcę. Wstawia się za nim u komisarza, tłumacząc, że jego czyn wynika z miłości, jednak komisarz i Albert odrzucają jego argumenty. Albert prosi żonę, by ograniczyła spotkania z Werterem. Ten popada w odrętwienie, rozpamiętuje swoje klęski. Po powodzi w okolicach Wahlheim Werter ogląda zniszczona okolicę. Pragnie rzucić się w przepaść, boi się swych myśli.

W snach Werter pożąda Lotty, chociaż na jawie deklaruje czystość swych uczuć. W liście z 20 grudnia dziękuje Wilhelmowi za przyjaźń. Lotta prosi Wertera, by przed Bożym Narodzeniem jej nie odwiedzał, zaprasza go na wigilię. Wspomina o jego porywczym charakterze, prosi, by wyjechał i zakochał się w innej kobiecie. Młodzieniec jest wzburzony. 21 grudnia pisze pożegnalny list do Lotty. Wspomina, że jedno z ich trojga musi odejść. Następnego dnia karze służącemu spakować swoje rzeczy. Odwiedza rodzeństwo Lotty w leśniczówce. Lotta czuje, że będzie jej brakowało przyjaciela, w związku z którym odnalazła pokrewieństwo dusz. Uświadamia sobie, jak bardzo na nim mu zależy. Wieczorem Werter odwiedza ukochaną. W porywie przytula ją i całuje, a ona ucieka do gabinetu. Bohater w rozpaczy żegna się z wybranką.

Po powrocie do domu kontynuuje pisanie listu do Lotty. Prosi ją o przebaczenie. Jest świadomy jej uczuć, wierzy, że spotkają się w niebie. Około jedenastej wysyła służącego do Alberta z prośbą o pożyczenie pistoletów. Lotta przeczuwa tragedię. Werter cieszy się wiedząc, że broń trzymała jego ukochana. Pisze pożegnalne listy do Wilhelma oraz Alberta. Odnajduje wewnętrzny spokój. Prosi, by pochowano go pod lipami na cmentarzu. O północy strzela sobie w głowę.

Rano nieprzytomnego młodzieńca odnajduje służący. Zawiadamia lekarza i Alberta. Lotta na wiadomość o próbie samobójczej mdleje. Werter umiera w męczarniach w południe. W nocy odbywa się jego pogrzeb bez duchownego w wybranym miejscu. Albert pozostaje w domu z Lottą, bojąc się o jej zdrowie.



  Dowiedz się więcej
Bibliografia „Cierpień młodego Wertera”
Najważniejsze cytaty „Cierpień młodego Wertera”
Bohater werteryczny – charakterystyka
Motyw marzyciela w „Cierpieniach młodego Wertera”
Motyw samotności w „Cierpieniach młodego Wertera”
Motyw szaleństwa w „Cierpieniach młodego Wertera”
Problematyka społeczna w „Cierpieniach młodego Wertera”
Nawiązania do „Cierpień młodego Wertera” w Polsce
Racjonalizm czy marzycielstwo – porównanie postaw Alberta i Wertera
Czy ważniejsze są prawa jednostki czy społeczeństwa? Przeanalizuj na przykładzie „Cierpień młodego Wertera”
Zamiłowania literackie Wertera
Motyw buntu w „Cierpieniach młodego Wertera”
Cierpienie spowodowane miłością i jego konsekwencje na podstawie „Cierpień młodego Wertera”
Czuć, kochać i cierpieć jak Werter
Werter – naiwny kochanek czy bohater tragiczny?
Motyw nieszczęśliwej miłości w „Cierpieniach młodego Wertera”
Motyw cierpienia w „Cierpieniach młodego Wertera”
Motyw samobójczej śmierci w „Cierpieniach młodego Wertera”
Werter jako bohater tragiczny
Romantyczna koncepcja miłości na podstawie „Cierpień młodego Wertera”
„Cierpienia młodego Wertera” jako powieść epistolarna
Znaczenie tytułu „Cierpienia młodego Wertera”
Język „Cierpień młodego Wertera”
Narracja „Cierpień młodego Wertera”
Kompozycja „Cierpień młodego Wertera”
Lotta – charakterystyka
Werter – charakterystyka
Autobiografizm w „Cierpieniach młodego Wertera”
Cechy bohatera werterycznego
„Cierpienia młodego Wertera” – bohaterowie
„Cierpienia młodego Wertera” – czas i miejsce akcji
„Cierpienia młodego Wertera” – główne wątki
„Cierpienia młodego Wertera” – problematyka
Johann Wolfgang Goethe – notatka szkolna
Geneza „Cierpień młodego Wertera”
Kalendarz listów Wertera
„Cierpienia młodego Wertera” – plan wydarzeń
„Cierpienia młodego Wertera” - streszczenie