2l.pl Lektury Motywy literackie
Jesteś w: 2l.pl -> Dziady

2l.pl / Widzenie księdza Piotra – interpretacja

Autor: Jakub Ciczkowski     Data publikacji: 20.01.2006     Serwis chroniony prawem autorskim

Widzenie Księdza Piotra, stanowiące ważny fragment dramatu Adama Mickiewicza „Dziady. Część III” jest rozbudowanym porównaniem historii polskiego narodu i losów Jezusa Chrystusa.

Obszerna wizja składa się z plastycznych obrazów, będących odpowiedziami na kwestie poruszane przez kleryka. Na początku każdej z trzech grup odsłon Bernardyn formułuje pytania, które potem w logiczny i spójny sposób są rozwijane przez Mickiewicza.


Wstępem do widzenia Księdza Piotra jest krótki czterowiersz, którym leżący pod krzyżem bohater kończy swoją modlitwę. Pokorne stwierdzenie „jestem prochem i niczem” podkreśla świadomość chwilowości istnienia, podniesioną po krótkiej chwili w bezpośrednim zwrocie do Boga:

„Ja, proch, będę z Panem gadał”.




Początkowe wersy widzenia przynoszą zestawienie historii Polski z królem Herodem. Ówczesna sytuacja naszego narodu przypominała czasy Heroda: wraz z narodzinami Jezusa zapanowała wśród ludzi nadzieja na przyjście Zbawiciela.

Pierwsze pytanie księdza Piotra brzmiało: „Co widzę”. Opisał widok dróg, którymi jechały kibitki wypełnione więźniami. Użyty do tego symbol „długie, białe, drogi krzyżowe” przynosił na myśl czystość intencji oraz możliwość niesienia krzyża na miejsce kaźni.
W dalszej części wizji pada stwierdzenie, że śmierć jest warunkiem koniecznym do zmartwychwstania, dlatego należy ją traktować jako nieodłączną część życia.




Zdaniem Księdza Piotra, polscy skazańcy, wszyscy osadzeni w więzieniach byli za bardzo rozproszeni:

„Patrz! Po drogach tłum leci wozów […] to nasze dzieci”.


Autor monologu formułuje pytanie retoryczne do adresata swego tekstu:
„I dasz ich wszystkich wygubić za młodu,
I pokolenie nasze zatracisz do końca?”.

Cytowany dwuwiersz jest gorzką metaforą polskiego męczeństwa, przypominającego cierpienie Chrystusa. Ojczyzna powinna być przygotowana na śmierć i odrodzenie, ksiądz Piotr ofiaruje swój naród Bogu.

W dalszej wizji jego oczom ukazuje się dziecko cudem ocalałe z rąk oprawców (postępujących jak biblijny Herod), rozpoznaje w nim przyszłego obrońcę i wskrzesiciela państwa, zostaje nazwane „geniuszem narodu”. Przekonanie to jest kolejnym nawiązaniem do losów Jezusa.

Trzecie pytanie Księdza Piotra dotyczy ewentualnej możliwości przyspieszenia nadejścia zbawiciela:

„Panie! Czy przyjścia jego nie raczysz przyspieszyć?
Lud mój pocieszyć?”.

Jego imię zostało ukryte pod tajemniczą cyfrą „czterdzieści i cztery”.

W dalszej części padają znamienne słowa o nieuchronności cierpienia w drodze do zbawienia:

„Nie! Lud wycierpi!”.
Księdza Piotra nawiedza kolejna wizja. Złożona z tyranów grupa ludzi rzuca się na naród. Przed trybunałem, złożonym z całej Europy zostaje postawiona Polska. Jest to kolejna analogia do losów Jezusa – on także został postawiony przed Piłatem.

Następnie autor rozpoczyna opowieść o mistycznym męczeństwie Chrystusa i Polski. Ojczyznę czeka los Jezusa, ona także zostanie ukrzyżowana za winy ludzkości, nim to się stanie usłyszy parafrazę słów Piłata („Oto człowiek”):

„Oto naród wolny, niepodległy!”.

W wizji bernardyna po opisie drogi krzyżowej narodu następuje przybicie go do krzyża „z trzech twardych drzew ukutego”. Konstrukcja krzyża z trzech drzew symbolizuje trzy państwa rozbiorowe: Austrię, Rosję i Prusy.

Śmierć narodu przynosi jego zmartwychwstanie. Unosi się wysoko nad ziemią, otaczając podłoże oczyszczającą mocą i miłosierdziem. Aby podkreślić katharsis, Mickiewicz wykorzystał tu symbol białego lnu:

„I od stóp jego wionęła
Biała jak śnieg szata
Spadła, – szeroko – cały świat się nią obwinął”.

Szybujący w niebie naród ukazuje ludziom przebitą pierś, co podkreśla nowy etap historii Polski.

Po wizji ukrzyżowanej ojczyzny pojawia się ponownie dziecię. Udało mu się uciec przed Herodem, teraz jest już dorosłym mężczyzną. Choć Ksiądz Piotr go rozpoznał, nie wyjawił tego bezpośrednio. Przyznał jedynie:

„Znałem go – był dzieckiem, znałem,
Jak urósł duszą i ciałem”.

Kolejna scena przynosi obraz ślepego olbrzyma o trzech czołach, który czyta rozpostartą nad jego głową, na niebie, księgę. Olbrzym został wybrany, tylko on jest w stanie zagłębić się w „Liber Mundi” („Księgę Świata”), w której świat został ukazany jako realizacja boskich praw. Fragment ten ujawnia nową cechę zmartwychwstałego narodu – potrafi widzieć wszystkie zakresy bytu.

Widzenie Księdza Piotra ukazuje drogę odrodzenia narodu polskiego. Jedyną drogą do zrealizowania tego celu jest męczeńska śmierć, po której przyjdzie zmartwychwstanie.



  Dowiedz się więcej
Dziady cz. II - streszczenie
Geneza II cz. Dziadów
Wątki sakralne i ludyczne w II części Dziadów
Trzy rodzaje duchów w II części Dziadów
Związki II części Dziadów z dramatem antycznym
Funkcja obrzędu dziadów w II części Dziadów
Dziady cz. IV - streszczenie
Trzy godziny: rozpaczy, miłości i przestrogi w IV części Dziadów
Znaczenie monologu Pustelnika – Gustawa w IV części Dziadów
Portret tragicznego kochanka romantycznego w IV części Dziadów
IV część Dziadów jako wielkie romantyczne studium miłości
„Dziady” – bibliografia
„Kobieto! Puchu marny! Ty wietrzna istoto” – motyw kobiety w IV cz. „Dziadów”
Konflikt uczucia i rozumu w IV cz. „Dziadów”
Miłość jako cierpienie – „Dziady” cz. IV
Istota miłości romantycznej na przykładzie IV cz. „Dziadów”
„Dziady” cz. IV jako dramat romantyczny
Gustaw z IV cz. „Dziadów” jako bohater werteryczny
Pustelnik/Gustaw – charakterystyka postaci
„Dziady” cz. IV – najważniejsze cytaty
„Dziady” cz. IV – plan wydarzeń
„Dziady” cz. IV – streszczenie
„Dziady. Część III” - cytaty
Historyczne pierwowzory postaci w III cz. „Dziadów”
Tło historyczne III cz. „Dziadów”
Związek III cz. „Dziadów” z powstaniem listopadowym
Konrad a ojczyzna w III cz. „Dziadów”
Konrad z III cz. Dziadów – charakterystyka
Motyw buntu w III cz. „Dziadów”
Motyw patriotyzmu w III cz. „Dziadów”
Realizm i fantastyka w III cz. „Dziadów”
Charakterystyka Nowosilcowa
Znaczenie „Ustępu” w III cz. „Dziadów”
Motyw despotyzmu i tyranii w III cz. „Dziadów”
Motyw Rosjan w III cz. „Dziadów”
Represje wobec młodych Polaków w III cz. „Dziadów”
Młodzież w III cz. „Dziadów”
Jak rozumiesz słowa Wysockiego: „Nasz naród jak lawa/Z wierzchu zimna i twarda, sucha i plugawa/Lecz wewnętrznego ognia sto lat nie wyziębi/Plwajmy na tę skorupę i zstąpmy do głębi...”.
Ocena polskiego społeczeństwa w III cz. „Dziadów”
„Polska Chrystusem narodów” – wyjaśnij koncepcję Mickiewicza
Wpływ III cz. „Dziadów” na kształtowanie się postawy patriotycznej
Martyrologia narodu polskiego w III cz. „Dziadów”
Mesjanizm narodowy w III cz. „Dziadów”
„Dziady” cz. III jako arcydramat polski
„Dziady” cz. III jako dramat narodowo-rewolucyjny
Zadania poezji według „Wielkiej Improwizacji”
„Wielka Improwizacja” – interpretacja
Rollisonowa jak przykład matki cierpiącej
Widzenie Senatora - interpretacja
Widzenie Ewy – interpretacja
Widzenie księdza Piotra – interpretacja
„Mała improwizacja” – interpretacja
Scena więzienna – opis
Salon warszawski – opis
Bal u Senatora – opis
Czas i miejsce akcji III cz. „Dziadów”
Struktura III cz. „Dziadów”
Dziady cz. III – plan wydarzeń
„Dziady cz. III” – streszczenie
„Dziady” cz. II jako dramat społeczny
Obrzęd Dziadów i jego rola w dramacie
„Dziady” cz. II – przesłanie moralne
Duchy w „Dziadach” cz. II – znaczenie
„Dziady” – geneza
Ludowość w „Dziadach cz. II”
„Dziady” cz. II – najważniejsze cytaty
Czas i miejsce akcji w „Dziadach” cz. II
„Dziady” cz. II – plan wydarzeń
„Dziady” cz. II - streszczenie