2l.pl Lektury Motywy literackie
Jesteś w: 2l.pl -> Dziady

2l.pl / „Dziady” cz. II – przesłanie moralne

Autor: Jakub Ciczkowski     Data publikacji: 20.01.2006     Serwis chroniony prawem autorskim

Mickiewicz w drugiej części „Dziadów” w bardzo oryginalny sposób dokonał prezentacji zasad moralnych kształtujących świat prostego ludu. Uczynił to za pomocą zderzenia świata rzeczywistego i nadprzyrodzonego, do którego dochodzi raz do roku w Noc Zaduszkową. Od setek lat w tą właśnie noc kresowi wieśniacy odprawiali obrzęd Dziadów, czyli przywoływania dusz zmarłych. To właśnie zaświaty stały na straży przestrzegania odwiecznych wartości moralnych wsi.

Utwór pokazuje bezwzględność i bezwarunkowość praw uniwersalnych, jakiej poddani są absolutnie wszyscy, nawet niewinne dzieci oraz piękne nastolatki, które nikomu nie wyrządziły krzywdy. W myśl moralności ludowej Józio i Rózia – kilkuletnie szkraby, które wiodły dostatni i bezpieczny żywot – za sprawą zaradnej i opiekuńczej matki – po śmierci nie mogły dostać się od razu do nieba. Przez fakt, że nie zaznały cierpienia, trosk, nieszczęścia ich życie było postrzegane jako niepełne, niewart ościowe. W myśl ludowej moralności negatywne aspekty bytu są równie ważne jak te pozytywne, a może nawet ważniejsze, ponieważ kształtują nasze człowieczeństwo i pozwalają na docenienie wartości najwyższych. Dlatego też aniołki musiały odcierpieć swoje w czyśćcu:


„Bo słuchajcie i zważcie u siebie,
Że według Bożego rozkazu:
Kto nie doznał goryczy ni razu
Ten nie dozna słodyczy w niebie”.

„Dziady” cz. II dowodzą, że w oczach ludu nie ma większej zbrodni niż znęcanie się nad chłopami i traktowaniem ich z pogardą. Takich właśnie czynów za życia dopuścił się Zły Pan. Jego kara jest najdotkliwsza, o czym najlepiej świadczy fakt, iż duch marzy o pójściu do piekła, gdzie mógłby zaznać odrobiny spokoju. Nie wiadomo jak długo trwa już jego cierpienie, ale łatwo przypuszczać, że szybko się ono nie skończy. Sprawiedliwość Złemu Panu wymierzają duchy jego dawnych poddanych, które za życia doznały cierpienia z jego strony.




Warto zauważyć, że ludzie zgromadzeni w kaplicy gotowi byli do przebaczenia wszystkim zjawom, nawet Złemu Panu, jednak to inne duchy decydowały tak naprawdę kto już odpokutował swoje w czyśćcu, a kto jeszcze musi cierpieć:

„Sprawiedliwe zrządzenie Boże!
Bo kto nie był ni razu człowiekiem,
Temu człowiek nic nie pomoże”.

W ten sposób Mickiewicz wskazał, że moralność ludowa ma charakter pozaziemski i uniwersalny, a nie jest jedynie efektem zbiorowych decyzji. Żywi jej nie kształtują, ona została ukształtowana setki, a może nawet tysiące lat przed nimi.



  Dowiedz się więcej
Dziady cz. II - streszczenie
Geneza II cz. Dziadów
Wątki sakralne i ludyczne w II części Dziadów
Trzy rodzaje duchów w II części Dziadów
Związki II części Dziadów z dramatem antycznym
Funkcja obrzędu dziadów w II części Dziadów
Dziady cz. IV - streszczenie
Trzy godziny: rozpaczy, miłości i przestrogi w IV części Dziadów
Znaczenie monologu Pustelnika – Gustawa w IV części Dziadów
Portret tragicznego kochanka romantycznego w IV części Dziadów
IV część Dziadów jako wielkie romantyczne studium miłości
„Dziady” – bibliografia
„Kobieto! Puchu marny! Ty wietrzna istoto” – motyw kobiety w IV cz. „Dziadów”
Konflikt uczucia i rozumu w IV cz. „Dziadów”
Miłość jako cierpienie – „Dziady” cz. IV
Istota miłości romantycznej na przykładzie IV cz. „Dziadów”
„Dziady” cz. IV jako dramat romantyczny
Gustaw z IV cz. „Dziadów” jako bohater werteryczny
Pustelnik/Gustaw – charakterystyka postaci
„Dziady” cz. IV – najważniejsze cytaty
„Dziady” cz. IV – plan wydarzeń
„Dziady” cz. IV – streszczenie
„Dziady. Część III” - cytaty
Historyczne pierwowzory postaci w III cz. „Dziadów”
Tło historyczne III cz. „Dziadów”
Związek III cz. „Dziadów” z powstaniem listopadowym
Konrad a ojczyzna w III cz. „Dziadów”
Konrad z III cz. Dziadów – charakterystyka
Motyw buntu w III cz. „Dziadów”
Motyw patriotyzmu w III cz. „Dziadów”
Realizm i fantastyka w III cz. „Dziadów”
Charakterystyka Nowosilcowa
Znaczenie „Ustępu” w III cz. „Dziadów”
Motyw despotyzmu i tyranii w III cz. „Dziadów”
Motyw Rosjan w III cz. „Dziadów”
Represje wobec młodych Polaków w III cz. „Dziadów”
Młodzież w III cz. „Dziadów”
Jak rozumiesz słowa Wysockiego: „Nasz naród jak lawa/Z wierzchu zimna i twarda, sucha i plugawa/Lecz wewnętrznego ognia sto lat nie wyziębi/Plwajmy na tę skorupę i zstąpmy do głębi...”.
Ocena polskiego społeczeństwa w III cz. „Dziadów”
„Polska Chrystusem narodów” – wyjaśnij koncepcję Mickiewicza
Wpływ III cz. „Dziadów” na kształtowanie się postawy patriotycznej
Martyrologia narodu polskiego w III cz. „Dziadów”
Mesjanizm narodowy w III cz. „Dziadów”
„Dziady” cz. III jako arcydramat polski
„Dziady” cz. III jako dramat narodowo-rewolucyjny
Zadania poezji według „Wielkiej Improwizacji”
„Wielka Improwizacja” – interpretacja
Rollisonowa jak przykład matki cierpiącej
Widzenie Senatora - interpretacja
Widzenie Ewy – interpretacja
Widzenie księdza Piotra – interpretacja
„Mała improwizacja” – interpretacja
Scena więzienna – opis
Salon warszawski – opis
Bal u Senatora – opis
Czas i miejsce akcji III cz. „Dziadów”
Struktura III cz. „Dziadów”
Dziady cz. III – plan wydarzeń
„Dziady cz. III” – streszczenie
„Dziady” cz. II jako dramat społeczny
Obrzęd Dziadów i jego rola w dramacie
„Dziady” cz. II – przesłanie moralne
Duchy w „Dziadach” cz. II – znaczenie
„Dziady” – geneza
Ludowość w „Dziadach cz. II”
„Dziady” cz. II – najważniejsze cytaty
Czas i miejsce akcji w „Dziadach” cz. II
„Dziady” cz. II – plan wydarzeń
„Dziady” cz. II - streszczenie