2l.pl Lektury Motywy literackie
Jesteś w: 2l.pl -> Potop

2l.pl / Materiał źródłowy powieści

Autor: Jakub Ciczkowski     Data publikacji: 20.01.2006     Serwis chroniony prawem autorskim

Sienkiewicz zajmował się badaniem epoki, którą opisywał w dziełach. Czytelników interesowało odniesienie się pisarza do źródeł historycznych. Konieczny podkreślenia jest fakt, że twórca Trylogii nie był historykiem, jego dzieła sięgają zazwyczaj do takich źródeł, które są wartościowsze raczej dla pisarza niż historyka. Podstawę stanowią bowiem współczesna kroniki i pamiętniki szlacheckie. Pozwalały one na oddanie charakteru epoki, w której były pisane. Przekazywały one nie to, co stanowiło przeszłość, lecz raczej to, co o przeszłości zachowało się w ludzkiej pamięci. Sienkiewicz pisząc „Potop” korzystał z dzieł takich autorów jak: Jan Chryzostom Pasek, Augustyn Kordecki, Stanisław Radziwiłł, Bogusław Radziwiłł, Jakub Łoś, Jan Stefan Wydżga, Wespazjan Kochanowski, Samuel Twardowskiego itd. Szczególne znaczenie wywarły trzy pozycje:

„Pamiętniki” Paska
„Nowa Gigantomachia” ks. Augustyna Koreckiego
„Klimaktery” Wespazjana Kochanowskiego


Jeśli chodzi o „Pamiętniki” Paska, to wartość ich nie leżała w wiarygodności ich historycznego przekazu, lecz w rekonstrukcji obyczajowości tamtych czasów i mentalności ludzi ówcześnie żyjących. Dzięki Paskowi powstała taka postać jak Kmicic. W „Pamiętnikach” bowiem Sienkiewicz przeczytał o jego historycznym pierwowzorze Samuelu. „Najobficiej jednak – jak pisze Józef Osmoła – „ reprezentowane były „Pamiętnik” przy odtwarzaniu tzw. „kolorytu językowego” i formowaniu kształtu stylistyczno-językowej narracji”.

„Nowa Gigantomachia” Augustyna Koreckiego nie była pamiętnikiem, uważano ja za autentyczny opis walki o jasnogórski klasztor. To o ten tekst Sienkiewicz oparł opowieść o oblężeniu Jasnej Góry. Jest to „literacka transpozycja tego dzieła”.




Trzecim tekstem nie mnie ważnym są „Klimaktery” Wespazjana Kochanowskiego. Miały one charakter kroniki. Ich znaczenie było analogiczne do „Pamiętników” Paska. Były one przede wszystkim źródłem informacji, które wykorzystał pisarz do opisu scen batalistycznych, oraz postaci uwikłanych w dramat dziejowy.

Trzeba również wspomnień o tym, że na konstrukcje „Potopu” wywarła wpływ polska i obca tradycja literacka. Chodzi tu o dzieła takie jak: „Pan Tadeusz” A. Mickiewicz, „Maria” A. Malczewskiego, „Anuncjata” Z. Kacykowskiego, oraz powieści W. Łozińskiego, W. Scotta, J. Kraszewskiego i eposów homeryckich.



  Dowiedz się więcej
Potop – streszczenie
Okoliczności powstania "Potopu"
Potop - bohaterowie
Czas i miejsce akcji
Materiał źródłowy powieści
Typy narracji w Potopie
Idea „Potopu” – powieść pisana „ku pokrzepieniu serc”
Kompozycja Potopu
Postawa Polaków wobec najazdu Szwedów
„Potop” – szczegółowy plan wydarzeń
Skrócony plan wydarzeń „Potopu”
„Potop” – problematyka
„Potop” – wątki główne i poboczne
Obraz Polaków w XVII wieku na podstawie „Potopu”
Obraz społeczeństwa polskiego w „Potopie”
Henryk Sienkiewicz – notatka szkolna
„Potop” jako powieść historyczna (cechy gatunku)
Andrzej Kmicic – charakterystyka
Aleksandra Billewiczówna – charakterystyka
Michał Wołodyjowski – charakterystyka
Zagłoba – charakterystyka
Janusz Radziwiłł – charakterystyka
Bogusław Radziwiłł – charakterystyka
Wydarzenia historyczne w „Potopie”
Bohaterowie historyczni w „Potopie”
Archaizacja w „Potopie”
„Potop” – znaczenie tytułu
Artyzm powieści „Potop”
Style w „Potopie”
Sposób kreowania bohaterów w „Potopie”
Wątek romansowo-przygodowy w „Potopie”
„Potop” a prawda historyczna
Założenia ideowe w „Potopie”
Motyw władcy w „Potopie” (portret Jana Kazimierza)
Motyw zdrady ojczyzny w „Potopie”
Motyw wojny w „Potopie”
Motyw odkupienia winy w „Potopie”
Motyw sarmaty i sarmatyzmu w „Potopie” Sienkiewicza
Wątek rycerza i rycerstwa w „Potopie”
Andrzej Kmicic - rycerz czy warchoł?
Motyw pojedynku w „Potopie”
Tło historyczne w „Potopie”
Przemiana Andrzeja Kmicica i jej motywy
Motyw przyjaźni w „Potopie”
Losy Andrzeja Kmicica
Andrzej Kmicic jako bohater dynamiczny
Adaptacja „Potopu” Hoffmana
Elementy stylu biblijnego w „Potopie” Henryka Sienkiewicza
Literacka wizja rehabilitacji i przebaczenia w „Potopie”
Miłość Aleksandry Billewiczówny i Andrzeja Kmicica w „Potopie”
Obraz Szwedów w „Potopie”
Geneza „Potopu”
Aluzje Sienkiewicza do współczesności w „Potopie”
Wartości wyznawane przez Andrzeja Kmicica
Krótka charakterystyka Kmicica
Aleksandra Billewiczówna jako kobieta idealna
Obraz Matki Boskiej w „Potopie”
Sąd nad Andrzejem Kmicicem
Realizm i fikcja w „Potopie”
Charakterystyka porównawcza Andrzeja Kmicica i Jacka Soplicy
Uczta w Kiejdanach – opis
Czy twoim zdaniem Kmicic jest bohaterem dla współczesnego, młodego człowieka?
„Kmicicowa kompania” Kossaka – portret awanturników
„Potop” – najważniejsze cytaty
„Potop” – bibliografia