Jesteś w: Syzyfowe prace

Syzyfowe prace

Autor: Karolina Marlęga     Serwis chroniony prawem autorskim


Geneza „Syzyfowych prac”



Wpływ na napisanie utworu o rusyfikacji, opisującego przede wszystkim losy polskiego szkolnictwa pod rosyjskim zaborem, miało przede wszystkim wychowanie i obserwacja rzeczywistości „Przywiślańskiego Kraju” przez Żeromskiego. Obserwował on wzmożony ruch służący wynaradawianiu Polaków, ale także rozwój kapitalizmu na ziemiach polskich. Stanowi ona wyraz rzetelnego spojrzenia na epokę, jest świadectwem patriotyzmu autora i skrupulatnym podsumowaniem okresu dorastania pisarza.



Na powieść złożyły się przede wszystkim składniki autobiograficzne. Pisarz od najmłodszych lat wychowywał się w tradycji starań narodowowyzwoleńczych (rejon Gór Świętokrzyskich był świadkiem najdłużej trwających walk podczas powstania styczniowego, a okoliczna ludność chętnie pomagała walczącym), a także zainteresowań sprawami społecznymi. W jego domu panowała intelektualna i patriotyczna atmosfera. Matka była wielbicielką narodowej poezji, która zaszczepiła synowi. Jej obraz także odnajdziemy na kartach „Syzyfowych prac”. Umiłowanie tradycji wolnościowych podsycane było przez romantyczne dzieła, a także własne doświadczenia Żeromskiego.



Pisarz uczęszczając najpierw do szkoły elementarnej w Psarach, a od 1874 roku do kieleckiego gimnazjum na własne oczy przekonał się na czym polegała rusyfikacja. Miał świadomość działań Rosjan zmierzających do zruszczenia młodzieży. Odczuwał także coraz silniejszy ucisk polityczny w kraju. Należał do patriotycznej młodzieży, która zbierała się potajemnie by pielęgnować narodowe tradycje i poznawać polska literaturę. Nie był zamożny, dodatkowo doskwierała mu odziedziczona po matce choroba. Studia porzuca z powodu niedostatku. Zatrudnia się jako nauczyciel w szlacheckich dworach, zaczyna publikować pierwsze artykuły, nowele i opowiadania.



Po wyjeździe na studia weterynaryjne do Warszawy Żeromskiego wciąż zajmują sprawy polityczno-społeczne. Krytycznie odnosi się zarówno do przeszłości, jak i teraźniejszości. Podobnie jak w gimnazjum wciąż cierpi na niedostatek, a nawet doskwiera mu głód. Porzuca studia i pracuje jako nauczyciel w dworach szlacheckich, co pozwala mu poznać sposób życia i myślenia szlachty. W tym okresie powstają pierwsze artykuły oraz nowele i opowiadania autora (m. in. „Siłaczka”, „Zmierzch”), odzwierciedlające jego społeczną pasję. Nieobce były mu także kwestie oświatowe – na własnym przykładzie obserwował pogłębiającą się rusyfikację, a także stan polskiej oświaty i metody nauczania pod zaborami. Osobiście jako nauczyciel dzieci szlacheckich swój czas bezinteresownie poświęcał dzieciom chłopskim przygotowując ich do nauki w szkole (wątek Antoniego Paluszkiewicza w „Syzyfowych pracach”).




Na genezę „Syzyfowych prac” złożyły się także lektury Żeromskiego, w których w dobie pozytywizmu wiele miejsca poświęcano edukacji, także dzieci wiejskich (Orzeszkowa, Prus, Sienkiewicz, Dygasiński). Ponadto na kształt utworu wpłynęła chęć artystycznego utrwalenia „pamięć rzeczy przeżytych osobiście”, autor pragnął utrwalić cierpienia rusyfikowanego narodu i obraz walki polskiej młodzieży o zachowanie tożsamości. Dodatkowo na kształt relacji o stanie polskiego szkolnictwa piętno odcisnęła znana Żeromskiemu broszura Romana Dmowskiego „Gimnazja rosyjskie w Polsce. Szkic wychowawczy”.



Przyjmuje się, że Stefan Żeromski wstępne prace nad „Syzyfowymi pracami” rozpoczął w latach 1890-1891, zaś ukończył w Szwajcarii w 1892 roku. Pierwsza wersja utworu z 1892 roku miała nosić tytuł „Wybawiciel”. Jednak autor ostatecznie zrezygnował z tego zamiaru. Ostateczny kształt zyskała zaś pod koniec pobytu autora w Szwajcarii i po powrocie do kraju w 1896 roku (pobyt na Kielecczyźnie). Pierwodruk powieści ukazał się w odcinkach w galicyjskim piśmie „Nowa Reforma” (VII-IX 1897). Drukiem ukazała się w 1898 roku we Lwowie pod pseudonimem Maurycy Zych. W latach następnych ukazywały się kolejne jej wydania (niektóre okrojone przez cenzurę). W 1909 roku, kiedy możliwe było wydanie powieści w okrojonym przez cenzurę kształcie w Warszawie autor nadał jej tytuł: „Andrzej Radek – czyli Syzyfowe prace”. Książka została także przetłumaczona na kilka języków (głównie po II wojnie światowej).



Syzyfowe prace - znaczenie tytułu



Tytuł utworu jest aluzją do mitologicznej historii króla Syzyfa. „Przyjęła się więc dość powszechnie obiegowa opinia, że tytuł powieści ma oznaczać najoczywiściej daremność rusyfikacyjnych usiłowań caratu”. (Hutnikiewicz, op. cit.) Owszem, daremną pracą jest praca rusyfikatorów nad wynaradawianiem polskiej młodzieży i w taki sposób też można interpretować tytuł dzieła. Były to bowiem starania bezcelowe, bezowocne, nie dające oczekiwanych efektów.



Jednak nie carat i zabiegi rusyfikatorów stanowią główny temat utworu, tylko polska młodzież – jej klęski i zwycięstwa. „Trud Syzyfa to tragiczna, a zarazem pełna pogardy uporczywa niezłomność i wytrwałość w zmaganiu się ciągle na nowo z własnym losem”. (Hutnikiewicz, op. cit.) Pisarz wyeksponował zatem w tytułowej metaforze nie tyle motyw daremności, ile znak odwagi, siły i uporu młodego pokolenia. Zmagania młodzieży przypominają wielkość, tragizm i upór pracy Syzyfa. Jest to ogromny trud, trud ponad siły i zdawałoby się, że daremny. Za to jednak tym bardziej godny podziwu.




Pierwotny tytuł powieści brzmiał „Andrzej Radek, czyli Syzyfowe prace”. W kontekście przedstawionej w utworze historii życia Jędrzeja Radka można wysnuć jeszcze jedno znaczenie tytułu powieści. Radek, na wzór Syzyfa toczy upartą walkę z losem. Cierpliwie i wytrwale (tak, jak mitologiczny Syzyf) dąży do celu.



Krótkie streszczenie „Syzyfowych prac” (główne wątki)



Walka polskiej młodzieży z rusyfikacją (główny wątek)

Żeromski podporządkował fabułę utworu przewodniemu tematowi – sytuacji polskiej młodzieży pod zaborami w Królestwie Kongresowym oraz naczelnej idei, symbolicznie wyrażonej w tytule, która mówiła, iż niemożliwe jest zatracenie polskiej tożsamości wobec młodych i, wcześniej czy później, dojrzeją oni do polskości.



Ukazane losy głównych bohaterów, choć w odmienny sposób, dowodzą tezy, że dorastająca młodzież, mimo wszechobecnej rusyfikacji i zabiegów władz carskich nie podda się im, zbuntuje się i da świadectwo swej prawdziwej tożsamości narodowej.



Edukacja Marcina Borowicza

Główną osią fabularną jest edukacja Borowicza. Rozpoczyna ją w szkole przygotowawczej w Owczarach jako ośmioletni chłopak. Po roku udaje mu się dostać do wstępnej klasy gimnazjum w Klerykowie, gdzie uczy się do klasy ósmej i zdania egzaminu dojrzałości. Widzimy więc lata nauki, wagary, mierne sukcesy i opuszczenie się w nauce, utratę matki, które wywołują dziecięce doświadczenie religijne, a także pierwszą miłość bohatera. Przechodzi on metamorfozę i z oddanego rusyfikatorom ucznia, staje się piewcą polskości. Określa się wobec takich wartości, jak: ojczyzna, naród, społeczeństwo, moralność, sprawiedliwość oraz sens istnienia. Dzięki ukazaniu kolejnych etapów nauki poznajemy zarówno obraz ówczesnej szkoły, metody nauczania, sylwetki nauczycieli, a także szersze przemiany podyktowane odgórnymi decyzjami.




Losy Andrzeja Radka

Obok Borowicza szczegółowego opisu i przedstawienia doczekał się Andrzej (Jędrek) Radek. Pochodził z chłopskiej rodziny z Pajęczyna Dolnego. Zainteresował się nauką wyłącznie dzięki zaangażowaniu Antoniego Paluszkiewicza – korepetytora szlacheckich dzieci. „Kawka” nauczył go pisać i czytać, a także pomógł w dalszej edukacji. Po jego śmierci, dzięki udzielaniu korepetycji, Radek kontynuował edukację, aż trafił do klerykowskiego gimnazjum. Mimo szykan ze strony kolegów uczył się pilnie. Zaangażował się także w działalność patriotyczną.



Losy Bernarda Zygiera

Przeszłość Bernarda Zygiera owiana jest tajemnicą. Został wydalony z warszawskiego gimnazjum za nieprawomyślność i „zesłany” do Klerykowa. To jednak bardzo ważna postać, ponieważ dzięki jego postawie (recytacja „Reduty Ordona”) i świadomości narodowej budzą się umysły młodych Polaków, którzy zaczynają stawiać czynny opór rusyfikacji.



Historia rodziny Stogowskich

Jednym z pobocznych wątków są losy rodziny Anny Stogowskiej, zwanej „Birutą”. Jej ojciec – Polak – służy w wojsku i godzi się na rusyfikację. Matka zaś, Rosjanka, z własnej woli nauczyła się języka polskiego i pokochała polską tradycję i kulturę. Ostro sprzeciwia się rusyfikacji. Ich córka Anna uczęszcza do żeńskiej pensji. Gdy zakochuje się w Marcinie Borowiczu, zmuszona jest wraz z rodzicami opuścić Kleryków, ponieważ jej ojciec dostaje awans i musi przenieść się w głąb Rosji.




Wśród motywów, jakie poruszają „Syzyfowe prace” możemy mówić o motywach: dojrzewania, szkoły, nauczyciela, miłości, wsi, Rosjan.



Problematyka Syzyfowych prac Stefana Żeromskiego



"Syzyfowe prace" to swoistego rodzaju "powieść edukacyjna" o dorastaniu, od dzieciństwa aż po próg dojrzałości, a jednocześnie osadzona w nurcie historii.

(Hutnikiewicz A., Młoda Polska, PWN, Warszawa 2001.)



Przewodnim tematem książki jest życie młodzieży polskiej poddawanej uciskowi narodowemu.



Jest to też powieść o samej szkole, gdzie brutalnie rozprzestrzenia się rusyfikacja. Taka szkoła odbierała młodym ludziom radość życia, uczyła donosicielstwa. Autor ukazuje wysiłki rosyjskich władz nad całkowitym wynarodowieniem Polaków oraz opór polskiej młodzieży wobec tychże zabiegów. Nie wszyscy jednak potrafią przeciwstawić się manipulacjom rusyfikatorów. Pisarz przedstawia dzieje młodego chłopca, Marcina Borowicza, który z biegiem lat dojrzewa emocjonalnie, aby zobaczyć, jak wielki popełnił błąd, poddając się chytrym zabiegom rosyjskich władz.



Żeromski (na podstawie postaci Jędrzeja Radka) pokazuje też los ubogiego chłopca, który za wszelką cenę pragnie zdobyć wykształcenie. Jego determinacja i upór pomagają mu w osiągnięciu wymarzonego celu.



Ważną rolę w utworze pełni także ukazana przez autora miłość. Są tu przedstawione dwa rodzaje miłości: miłość Marcina do matki oraz do „Biruty”. Uczucia te w dużym stopniu wpływają na życie Borowicza.



Plan wydarzeń Syzyfowych prac



1. Przywiezienie Marcinka Borowicza do szkoły wiejskiej w Owczarach.

2. Trudności w nauce i radzeniu sobie w nowej rzeczywistości w domu pana Wiechowskiego.

3. Wizytacja dyrektora Jaczmieniewa w Owczarach.

4. Starania pani Borowiczowej o przyjęcie syna do gimnazjum w Klerykowie.

5. Pierwsze kroki Marcina w nowej rzeczywistości szkolnej.

6. Ostatnie święta spędzone z matką przed jej śmiercią.

7. Opuszczenie się Marcina w nauce w klasie drugiej.

8. Strzelanie z pistoletu wraz z kolegami ze stancji i poprawa zachowania Marcina po zdemaskowaniu zajęcia chłopców przez policję.

9. Spędzanie wakacji na polowaniach w rodzinnych stronach Marcina.



10. Zaostrzenie rusyfikacji w gimnazjum w Klerykowie.

11. Obecność Marcina na przedstawieniu teatru rosyjskiego i początek zaangażowania w kole rusofilskim.

12. Historia Andrzeja Radka – dziecko chłopskie w rosyjskiej szkole.

13. Podział klasy na „literatów” (grupa rusofilska pod opieką Zabielskiego) oraz „wolnopróżniaków”.

14. Buntownicza obrona katolicyzmu przez Tomasza Waleckiego „Figę” na lekcji historii.

15. Rozpoczynająca patriotyczny ferment recytacja Reduty Ordona przez nowego ucznia, Bernarda Zygiera.

16. Spotkania zbuntowanych przeciw rusyfikacji gimnazjalistów „na górce”.

17. Zemsta Marcina Borowicza na inspektorze Majewskim za wszystkie lata kłamstw i krzywd w szkole.

18. Miłość Marcina Borowicza i Anny Stogowskiej podczas nauki do egzaminu maturalnego.

19. Powrót Marcina do Klerykowa po pomyślnym ukończeniu gimnazjum i z wieścią o rozpoczęciu studiów w Warszawie.

>20. Rozpacz Marcina z powodu zsyłki Stogowskich do Rosji i pomocna dłoń Andrzeja Radka.



Czas i miejsce akcji „Syzyfowych prac”



Akcja powieści toczy się po zakończeniu powstania styczniowego. Czas akcji właściwej obejmuje dziewięć lat. Historia rozpoczyna się w styczniu 1872, a kończy we wrześniu roku 1883. Cezurę tworzą wydarzenia związane ze szkolnymi latami głównego bohatera, który na początku utworu jako ośmiolatek rozpoczyna swą edukacyjną drogę w szkółce przygotowawczej w Owczarach, a na końcu, mając siedemnaście lat – zdaje egzamin dojrzałości i wybiera się na studia. Czas powieściowy łączy się z autentycznymi przemianami w carskiej polityce rusyfikacyjnej wobec Polski. Ponadto we wspomnieniach Nogi pojawiają się wydarzenia z czasów powstania styczniowego, a więc z 1863 i 1864 roku.



Miejsce akcji to Kielecczyzna. Przede wszystkim to miejscowości, gdzie Marcin Borowicz odbywał edukację. Początkowo są to Owczary i elementarna szkoła – Naczalnoje Owczarskoje Ucziliszcze, a następnie Kleryków i gimnazjum klasyczne. Wspomniane jest także progimnazjum w Pyrzogłowach, do którego uczęszczał Andrzej Radek.



Poza tym przenosimy się do domów rodzinnych bohaterów – wsi Gawronki, gdzie mieszkają rodzice Borowicza, a po śmierci matki ojciec prowadzi podupadające gospodarstwo. We fragmentach poświęconych wakacjom głównego bohatera obserwujemy wieś i jej okolice. Drugą wsią jest Pajęczyn Dolny, gdzie w czworakach wychowywał się Andrzej Radek. Obok szkół miejscem wydarzeń są stancje bohaterów m. in. u „Przepiórzycy” czy u państwa Płoniewiczów. Istotnym miejscem jest „Górka” – strych, który zamieszkiwał młody Gontala, na którym odbywały się zebrania patriotycznej młodzieży. Mamy więc oddany w powieści zarówno obraz miasta, jak i wsi.



Kompozycja i język Syzyfowych prac



„Syzyfowe prace” są powieścią społeczno – obyczajową, a dokładniej środowiskową (charakteryzuje się ona osadzeniem fabuły w konkretnym środowisku regionalnym lub zawodowym). „Syzyfowe prace” są wybitną powieścią obyczajową: nie tylko w tych częściach, które mówią o szkole, ale (nade wszystko) w tych, które mówią o życiu na wsi. Żeromski sam, jak wiadomo, w tym życiu się wychował i środowisko wiejskie, szlachecko – chłopskie, było tym, w którego przedstawieniu dawał najwięcej wrażenia artystycznej pełności.” (Borowy, op. cit.).



Każdy z osiemnastu rozdziałów książki można odczytywać jako zamkniętą całość, która przypomina samodzielny utwór literacki.. Budowa „Syzyfowych prac” jest zatem luźna, fragmentaryczna. Można jednak zauważyć w powieści wyraźne ślady klasycznego podziału na trzy podstawowe elementy budowy (wstęp, rozwinięcie i zakończenie). Wprowadzenie w problematykę powieści stanowi rozdział I i II. Rozdział XVIII, czyli pożegnanie Borowicza z dzieciństwem i młodością, to wyraźne zakończenie utworu. „Żeromski okazał się zatem w tej młodzieńczej, pierwszej powieści tęgim majstrem w literackim rzemiośle, dał opowiadaniu budowę jasną, klarowną, porządkującą materiał fabularny w naturalnej sekwencji chronologicznej, co w efekcie stwarza wrażenie niesłychanej prostoty, uroczej i ujmującej.” (Hutnikiewicz, op. cit.)



Utwór jest pisany językiem rzeczowym. Narrację, nie tylko w partiach dialogowych, nasyca żargon uczniowski. W swojej narracji autor stosuje też słownictwo i frazeologię obcą. Są to przede wszystkim rusycyzmy. Sporą część stanowią też wyrazy wzięte z łaciny. W utworze Żeromskiego dużą rolę pełni też gwara. Wszystko to służy do jak najbardziej realistycznego odtwarzania rzeczywistości.



W dziele Żeromskiego mamy również do czynienia z humorem i komizmem językowym (np. przedrzeźnianie Paluszkiewicza). Czasem jest to humor ironiczny.



Problematyka Syzyfowych prac Stefana Żeromskiego



"Syzyfowe prace" to swoistego rodzaju "powieść edukacyjna" o dorastaniu, od dzieciństwa aż po próg dojrzałości, a jednocześnie osadzona w nurcie historii.

(Hutnikiewicz A., Młoda Polska, PWN, Warszawa 2001.)



Przewodnim tematem książki jest życie młodzieży polskiej poddawanej uciskowi narodowemu.



Jest to też powieść o samej szkole, gdzie brutalnie rozprzestrzenia się rusyfikacja. Taka szkoła odbierała młodym ludziom radość życia, uczyła donosicielstwa. Autor ukazuje wysiłki rosyjskich władz nad całkowitym wynarodowieniem Polaków oraz opór polskiej młodzieży wobec tychże zabiegów. Nie wszyscy jednak potrafią przeciwstawić się manipulacjom rusyfikatorów. Pisarz przedstawia dzieje młodego chłopca, Marcina Borowicza, który z biegiem lat dojrzewa emocjonalnie, aby zobaczyć, jak wielki popełnił błąd, poddając się chytrym zabiegom rosyjskich władz.



Żeromski (na podstawie postaci Jędrzeja Radka) pokazuje też los ubogiego chłopca, który za wszelką cenę pragnie zdobyć wykształcenie. Jego determinacja i upór pomagają mu w osiągnięciu wymarzonego celu.



Ważną rolę w utworze pełni także ukazana przez autora miłość. Są tu przedstawione dwa rodzaje miłości: miłość Marcina do matki oraz do „Biruty”. Uczucia te w dużym stopniu wpływają na życie Borowicza.



Metody rusyfikacji polskiej młodzieży na podstawie "Syzyfowych prac”



„Wartość wiarygodnego dokumentu posiada również to, co w tej powieści jest najistotniejsze, obraz dzieła rusyfikacji i odporu młodzieży na tle ogólnej i politycznej bierności, bezczynności społeczeństwa.” (Hutnikiewicz, op. cit.)



Metody rusyfikacji w Królestwie Polskim na podstawie „Syzyfowych prac”:



- zakaz posługiwania się językiem polskim na terenie szkoły,

- nieobowiązkowe uczestniczenie w lekcjach języka polskiego,

- nakaz wykonywania nudnych zajęć na języku polskim w celu zniechęcenia uczniów do tego przedmiotu,

- umieszczanie w planie lekcji języka polskiego w godzinach najbardziej niedogodnych dla uczniów,

- nauczanie historii Polski ukazujące jedynie wady Polaków,

- wyróżnianie uczniów ulegających rusyfikacji,

- stosowanie metody pamięciowej, zabijającej zdolność myślenia,

- kontrolowanie poczynań i lektury uczniów na stancjach.



Wartość dokumentalna Syzyfowych prac Stefana Żeromskiego



Bez wątpienia powieść „Syzyfowe prace” jest literackim dokumentem. „Powieść ta jest wiarygodnym świadectwem i dokumentem czasów, a zarazem liryczną, bardzo własną „spowiedzią dziecięcia wieku”. (...) Powieść utkana jest z niepoliczonych szczegółów, z których każdy nieomal miał swój rzeczywisty pierwowzór”. (Hutnikiewicz, op. cit.). Na przykład:



- Owczary odpowiadają niemal w każdym szczególe Psarom, gdzie pobierał pierwsze nauki Stefan Żeromski,

- przedstawiony w utworze krajobraz gór dobrze znany pisarzowi z lat młodości,

- topografia Klerykowa odpowiada wyglądowi ówczesnych Kielc,

- stancje, w których zatrzymuje się Borowicz odpowiadają rzeczywistym postojom kieleckim Żeromskiego,

- wspomniana już głęboka, uczuciowa więź matki z synem oraz osamotnienie po jej śmierci (Żeromski był bardzo przywiązany do swojej matki),

- formowanie się wśród młodzieży różnych grup na ogół wiernie odpowiada rzeczywistej sytuacji tamtego czasu (czytanie zakazanej lektury, posługiwanie się językiem polskim, ale też uleganie rusyfikacji).



Ekranizacja powieści Syzyfowe prace



Powieść Stefana Żeromskiego „Syzyfowe prace” doczekała się swojej ekranizacji. Film powstał w dwóch wersjach. Pierwsza to serial telewizyjny, druga – wersja kinowa. Wersja kinowa nie obejmuje całości dzieła. Twórcy filmu pominęli dzieciństwo Marcina Borowicza. Przedstawili tylko drugą część powieści, czyli ostatnie cztery lata pobytu w kieleckim (w filmie, to Kielce są miejscem akcji) gimnazjum głównego bohatera utworu.



Reżyserem filmu jest Paweł Komorowski. W rolę Marcina Borowicza wcielił się Łukasz Garlicki, Andrzeja Radka zagrał Bartosz Kasprzykowski, Zygiera – Tomasz Piątkowski. Annę Stogowską, czyli „Birutę” zagrała znana, młoda aktorka – Alicja Bachleda – Curuś.

Akcja filmu toczy się w XIX wieku. Tak, jak w powieści, przedstawione są tu zmagania polskiej młodzieży z rosyjską okupacją. Możemy więc śledzić skomplikowane losy uczniów gimnazjum. Widzimy dorastającego przede wszystkim emocjonalnie Marcina Borowicza, jego miłość do „Biruty”, śledzimy historię Andrzeja Radka i innych uczniów borykających się z otaczającą ich rzeczywistością. Reżyser najbardziej uwidocznił jednak w swoim filmie wszelkie metody rusyfikacji młodego pokolenia.



Liczni recenzenci nie wypowiadają się pozytywnie na temat tejże ekranizacji. Krytykują niedoskonałą grę młodych aktorów oraz to, że twórcy filmu skupili się niemal wyłącznie na głównym wątku fabularnym. Zarzucano też, że film nie przedstawia należycie kształtowania się osobowości bohaterów utworu.



Rzecz jasna, film nie zastąpi lektury Stefana Żeromskiego, jednak warto zobaczyć ekranizację tak ważnej dla narodu powieści.



„Syzyfowe prace” jako dokument epoki



„Syzyfowe prace” zdecydowanie traktować należy jako dokument epoki. Żeromski w swej pracy twórczej dużą wagę przywiązywał do swoich własnych przeżyć, do otaczającej go społeczno-politycznej i ekonomicznej rzeczywistości. Pragnął w „Syzyfowych pracach” oddać czasy mu współczesne.



Materiał dokumentalny powieści jest bardzo bogaty i różnorodny. Odnosi się do takich problemów, jak: ucisk polityczny i rusyfikacja, założenia edukacyjne rosyjskiego zaborcy, postawy polskiego społeczeństwa wobec ucisku i zniewolenia.



Żeromski na podstawie własnej biografii i lat szkolnej edukacji opisuje narastające zabiegi Rosjan, służące zniszczeniu polskiej świadomości narodowej. Nauka w języku rosyjskim, zakaz mówienia po polsku, pochodząca z Rosji kadra nauczycielska, rewizje uczniów, szerzenie się donosicielstwa i szpiegostwa to tylko niektóre zabiegi zaborcy służące zniewoleniu Polaków. Na przykładzie drogi szkolnej Borowicza autor pokazał szczegóły perfidnej akcji wymierzonej przeciw Polakom, zachowując w pełni realia historyczne (okres kolejnych represji i ograniczenia swobód).



Ponadto oddał autor „Siłaczki” założenia rosyjskiego systemu edukacyjnego przeszczepionego na polski grunt. Nauczanie oparte było na biernym i bezmyślnym wkuwaniu na pamięć terminów, co odbierało uczniom zdolność samodzielnego myślenia i czyniło z nich układnych poddanych. Autentyczność tych zabiegów potwierdzają historyczne źródła.



Powieść Żeromskiego cechuje autobiografizm. Autor wielokrotnie odwołuje się do swej pamięci, zarówno ukazując topografię i społeczności poszczególnych miejsc (Kleryków-Kielce, Gawronki-Ciekoty, Owczary-Psary). Autentyzm widać w kreacjach poszczególnych postaci, a także w całokształcie atmosfery tamtych lat, zapamiętanych przez pisarza. Nawet drobne szczegóły istniały rzeczywiście, o czym możemy się przekonać, dzięki lekturze „Dzienników” Żeromskiego.



Dzieje Marcina Borowicza i jego kolegów dają wielopłaszczyznowy i dokumentalny obraz epoki zaboru rosyjskiego w II połowie XIX wieku. Porównując je z dokumentami i przekazami historycznymi z tamtych lat możemy „Syzyfowe prace” nazwać literackim dokumentem.



Syzyfowe prace - ciekawostki



Przez twórczość Żeromskiego bardzo często przewija się motyw miłości. Jest to zawsze miłość pełna ekstaz i zamierania serca. Niestety miłość ta zawsze kończy się rozstaniem na zawsze.



Lubował się też pisarz w zamieszczaniu w utworach wątków przypadkowych spotkań bohaterów oraz nagłych wyjazdów bez pozostawienia adresu.

Żeromski nie „krzepił pięknymi obrazami ludzkich serc” tak, jak np. Sienkiewicz. Przedstawiał w swoich utworach obrazy cierpiących bohaterów, odsłaniał całą nędzę i tragizm opisywanej rzeczywistości. Za te zabiegi był mocno krytykowany. Bardzo przeżywał wszystkie ataki krytyków. Mało brakowało, a zrezygnowałby z pisarstwa.



Żeromski był powieściopisarzem, nowelistą, dramaturgiem, publicystą, ale nade wszystko lirykiem. Potrafił w swoich utworach doskonale malować różne poetyckie obrazy.



Żeromski, tak jak sam siebie nazwał w jednym z ostatnich swoich pism, był „bibliotekarzem i bibliofilem” (miłośnikiem, zbieraczem książek). Uwielbiał gromadzić i czytać książki.



Najbardziej lubił cytować Szekspira i Mickiewicza.



Stefan Żeromski – notatka szkolna



Stefan Żeromski przyszedł na świat 14 października 1864 roku. Jego rodzicami byli Wincenty i Józefa z Kartelów. W rejon Gór Świętokrzyskich przybyli oni w połowie XVIII wieku. Jego przodkowie walczyli w polskim wojsku. Starannie wykształcony ojciec nie mając własnego majątku utrzymywał się z dzierżawy. Podczas powstania styczniowego majątek doznał wielu strat. Ojciec Stefana postanowił przenieść się do Ciekot – to ich obraz odnajdziemy w większości powieści autora „Przedwiośnia”. W roku 1876 na gruźlicę zmarła matka przyszłego pisarza, jej portret także odnajdziemy w wielu dziełach. Żeromscy popadli w majątkowe kłopoty, zaś w 1883 roku zmarł Wincenty, co spowodowało opuszczenie Ciekot.



Pisarz uczęszczając najpierw do szkoły elementarnej w Psarach, a od 1874 roku do kieleckiego gimnazjum na własne oczy przekonał się na czym polegała rusyfikacja. Miał świadomość działań Rosjan zmierzających do zruszczenia młodzieży. Odczuwał także coraz silniejszy ucisk polityczny w kraju. Należał do patriotycznej młodzieży, która zbierała się potajemnie by pielęgnować narodowe tradycje i poznawać polska literaturę. Nie był zamożny, dodatkowo doskwierała mu odziedziczona po matce choroba. Studia porzuca z powodu niedostatku. Zatrudnia się jako nauczyciel w szlacheckich dworach, zaczyna publikować pierwsze artykuły, nowele i opowiadania.



Po wyjeździe na studia weterynaryjne do Warszawy Żeromskiego wciąż zajmują sprawy polityczno-społeczne. Krytycznie odnosi się zarówno do przeszłości, jak i teraźniejszości. Podobnie jak w gimnazjum wciąż cierpi na niedostatek, a nawet doskwiera mu głód. Porzuca studia i pracuje jako nauczyciel w dworach szlacheckich, co pozwala mu poznać sposób życia i myślenia szlachty. W tym okresie powstają pierwsze artykuły oraz nowele (debiut w 1889 na łamach „Tygodnika Powszechnego”) i opowiadania autora (m. in. „Siłaczka”, „Zmierzch”), odzwierciedlające jego społeczną pasję.



Dzięki zarobionym pieniądzom autor odbywa podróż po Europie. Po ślubie z Oktawią Rodkiewiczową przenosi się do Szwajcarii, gdzie obejmuje posadę bibliotekarza w Muzeum Narodowym Polskim w Raperswilu. Dzięki pracy Żeromski poznaje charakter polskiej emigracji. Na obczyźnie tworzy „Syzyfowe prace”. Do kraju powraca w 1897 roku i zostaje bibliotekarzem w Bibliotece Ordynacji Zamoyskich w Warszawie. We Lwowie pod pseudonimem Maurycy Zych ukazują się wówczas „Syzyfowe prace”.



Największy sukces literacki przynoszą pisarzowi wydanie w 1899 roku „Ludzie bezdomnych”. Od 1904 roku może sobie pozwolić na utrzymywanie się z pisarstwa. W kolejnych latach ukazują się „Popioły” i kontrowersyjne „Dzieje grzechu”. Poprzez zaangażowanie społeczne, którego wyraz można odnaleźć w literaturze autor „Syzyfowych prac zyskuje miano „sumienia polskiej literatury”, a przez społeczeństwo uważany jest za autorytet moralny.



W latach 1909-1912 pisarz przebywa w Paryżu. Żeni się ponownie z malarką Anną Zawadzką. Podczas pierwszej wojny światowej przebywa w Zakopanem, prowadząc działalność niepodległościową. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości zamieszkał w Warszawie na Zamku Królewskim. W latach dwudziestych pisarz angażuje się w działalność patriotyczną i społeczną. Wydana w 1922 roku powieść „Wiatr od morza” (o antyniemieckim charakterze) pozbawia go możliwości uzyskania Nagrody Nobla.



Ostatnią wielką powieścią Żeromskiego było „Przedwiośnie (1924). Pisarz zmarł 20 listopada 1925 roku w Warszawie. Pochowany został na Cmentarzu Ewangelicko-Reformowanym. Pisarza żegnały tłumy.



„Syzyfowe prace” – bibliografia



1. Adamczewski S., Stefan Żeromski „Syzyfowe prace” – objaśnienia i przypisy, Warszawa 1930.

2. Adamczyk Z. J., O „Syzyfowych pracach” trochę inaczej, „Przegląd Humanistyczny”, 1995, nr 6.

3. Hutnikiewicz A., Wstęp, w: Stefan Żeromski, Syzyfowe prace, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław-Warszawa 1984, s. III-XCII.

4. Hutnikiewicz A., Stefan Żeromski, Warszawa 1960.

5. Jakubowski J. Z., Wczesna twórczość Żeromskiego w: Nowe spotkanie z Żeromskim, Warszawa 1967.



6. Kądziela J., O genezie „Syzyfowych prac” Stefana Żeromskiego, Pamiętnik Literacki, 1965, z.1, s. 1-4.

7. Słodkowski W., „Syzyfowe prace” Stefana Żeromskiego, Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych, Warszawa 1972, ISBN 83-86581-36-0.

8. Słodkowski W., „Syzyfowe prace” Stefana Żeromskiego. Studium monograficzne, Wrocław 1966, [brak ISBN].

9. Wilhelmi J., Posłowie, [w:] S. Żeromski. Syzyfowe prace, Warszawa 1953, s. 251-284 [brak ISBN]

10. Włodarczyk B., Opracowanie, [w:] S. Żeromski, Syzyfowe prace, Wydawnictwo Greg, Kraków 2012, ISBN: 978-83-7327-188-3.




Syzyfowe prace – streszczenie

Rozdział I
Ośmioletni Marcin Borowicz w styczniu zostaje odwieziony przez rodziców z dworku w Gawronkach do szkoły początkowej w Owczarach. Chłopak jest zlękniony. Poznaje nauczycieli Wiechowskich (Ferdynanda i Marcjannę) i swoją nową szkołę. Matka – Helena Borowiczowa – ustala z żoną nauczyciela warunki nauk... wiecej



„Syzyfowe prace” - plan wydarzeń

1. Przyjazd Marcina Borowicza do szkoły początkowej w Owczarach.
2. Tęsknota chłopca za domem rodzinnym.
3. Nauka u nauczycieli Wiechowskich.
4. Trudności z przyswojeniem języka rosyjskiego.
5. Kontrola placówki przez naczelnika Jaczmieniewa.
6. Egzaminy wstępne do gimnazjum w Klerykowie.
7. Korepetycje... wiecej



„Syzyfowe prace” jako powieść o dorastaniu

„Syzyfowe prace”, to powieść o dorastaniu , o niepokojach światopoglądowych młodości, o rodzeniu się buntu narodowego i świadomości społecznej w młodym pokoleniu, ukazanych na realistycznym tle życia szkoły w zaborze rosyjskim. Dorastania nie można zawęzić jedynie do naturalnego wzrostu człowieka, ale odnieść także ... wiecej



Artyzm „Syzyfowych prac”

Krytyk – Włodzimierz Jampolski – uważał, że „Syzyfowe prace”, to „powieść ogromnej wartości, powieść-dokument i dzieło sztuki, przy czym obie te wartości przenikają się w sposób nierozerwalny”. W zdaniu tym podkreślona została zarówno wartość dokumentalna – zapisanie dziejów rusyfikacji... wiecej



Kompozycja „Syzyfowych prac”

Konstrukcja „Syzyfowych prac” cechuje się przejrzystością. Kolejne rozdziały w naturalny sposób dzielą następujące po sobie etapy edukacji Marcina Borowicza począwszy od przyjazdu do szkoły elementarnej w Owczarach, aż do ukończenia gimnazjum i zdania egzaminu dojrzałości. Budowa powieści jest luźna, fragmentaryczna. Sk... wiecej



Język i stylistyka „Syzyfowych prac”

W powieści Żeromskiego dominuje mowa potoczna podporządkowana swej podstawowej funkcji wiernego, ścisłego nazywania i odtwarzania rzeczy. Występują także elementy gwary oraz języka środowiskowego (młodzież gimnazjalna). Dodatkowo wiele jest obcych zapożyczeń, głównie, co zrozumiałe, z języka rosyjskiego. Gwara występuje między ... wiecej



Charakterystyka Marcina Borowicza

Marcin Borowicz urodził się w szlacheckim folwarku w Gawronkach. Jego rodzicami byli Walenty i Halina Borowiczowie. Poznajemy go, gdy przybywa do szkoły elementarnej w Owczarach przygotowującej do egzaminów do gimnazjum. Bohater jak na swój wiek jest duży i tęgi. Ma miłą twarz, czarne oczy, gęste brwi, a na jego głowie spoczywa barank... wiecej



Andrzej Radek - charakterystyka, losy

Charakterystyka Andrzeja Radka
Andrzej Radek urodził się we wsi Pajęczyn Dolny jako syn chłopskiego fornala (robotnika rolnego w pańskim majątku). Wychowywał się w czworakach. Jego rodzice byli analfabetami. Wszyscy żyli w skrajnej nędzy, zajmując jedną izbę z dwoma innymi rodzinami. O jego wyglądzie zewnętrznym dowiadujemy... wiecej



Charakterystyka Bernarda Zygiera

O Bernardzie Zygierze, w porównaniu z Borowiczem i Radkiem, wiemy z powieści najmniej. Pochodzi z rodziny o niemieckich korzeniach. Gdy go poznajemy ma osiemnaście, dziewiętnaście lat, średni wzrost, krępą budowę ciała i ślady po ospie. „Rysy twarzy miał wyraziste, nos duży, oczy barwy nieokreślonej jak woda”. Nigdy nie z... wiecej



Tragizm młodzieży polskiej w zaborze rosyjskim w świetle powieści Stefana Żeromskiego „Syzyfowe prace”

Stefan Żeromski w „Syzyfowych pracach” za główny temat obrał charakterystykę postaw i zachowań polskiej młodzież wieku. W pozostającym pod protektoratem cesarstwa rosyjskiego Królestwie Polskim był to okres największych represji. Po upadku powstania styczniowego wzmogły się organizowane odgórnie wszelkie formy rusyfikacj... wiecej



Syzyfowe prace - motywy literackie

Motyw szkoły w „Syzyfowych pracach”
Głównym miejscem akcji „Syzyfowych prac” jest szkoła. W pierwszych rozdziałach możemy przyjrzeć się funkcjonowaniu elementarnej szkoły w Owczarach prowadzonej przez małżeństwo Wiechowskich, zaś w kolejnych obserwujemy działalność klasycznego gimnazjum w Klerykowie.

... wiecej



Czy „Syzyfowe prace” Stefana Żeromskiego to powieść mająca wartości dla współczesnych? – rozprawka

Powieść Stefana Żeromskiego „Syzyfowe prace” powstała pod koniec XIX wieku i skupiała się przede wszystkim na położeniu polskiej młodzieży w carskiej szkole w latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych XIX stulecia. Można postawić pytanie czy po tylu latach ukazane treści są wartościowe i istotne dla współczesnego c... wiecej



„Syzyfowe prace” – recenzja filmu

W 2000 roku na ekrany polskich kin weszła ekranizacja „Syzyfowych prac”. Na ekran popularną lekturę szkolną zdecydował się przenieść reżyser i autor scenariusza Paweł Komorowski. Film jest kinową wersją serialu telewizyjnego z 1998 roku (w napisach końcowych filmu pojawia się informacja: w filmie wykorzystano materiały f... wiecej



Obraz polskiego społeczeństwa w „Syzyfowych pracach”

Po upadku powstania styczniowego Polacy przyjmowali różnorodne postawy wobec zaborcy. Większość starała się przyzwyczaić do sytuacji ucisku i nie występowała jawnie przeciwko zaborcom. Na popularności zyskały pozytywistyczne hasła „pracy organicznej” i „pracy u podstaw”, które głosiła polska inteligencja. Cz... wiecej



Rusyfikacja w „Syzyfowych pracach”

Obraz rusyfikacji w „Syzyfowych pracach”
Jednym z głównych problemów jakie porusza powieść „Syzyfowe prace” Żeromskiego jest rusyfikacja i budzenie się oporu wobec niej wynikającego z pobudek patriotycznych. Upadek powstania styczniowego spowodował ciężkie represje w stosunku do mieszkańców Królestwa, wzmógł się u... wiecej



Autobiografizm w „Syzyfowych pracach”

Żeromski w „Syzyfowych pracach” zawarł wspomnienia i obserwacje z własnej młodości. Powieść nie jest jednak zbeletryzowaną, ukrytą biografią. Autor wychowywał się na Kielecczyźnie, tam uczęszczał do szkoły elementarnej, a następnie do gimnazjum w Kielcach. Przekonał się jak działa zorganizowana rusyfikacja i system ... wiecej



Obraz zaboru rosyjskiego na przykładzie „Syzyfowych prac”

Przez pryzmat osobistych doświadczeń Stefan Żeromski w „Syzyfowych pracach” przedstawia rzeczywistość szkolną w popowstaniowym okresie w zaborze rosyjskim. Dzieje Marcina Borowicza głównego bohatera powieści daje wielostronny obraz epoki. Fikcja literacka stała się w tej powieści konkretnym odzwierciedleniem zdarzeń i pr... wiecej



Charakterystyka porównawcza Andrzeja Radka i Marcina Borowicza

Marcin Borowicz i Andrzej Radek to główni bohaterowie „Syzyfowych prac”. Początkowo różniło ich niemal wszystko – pochodzenie, status materialny, poglądy na życie, jednak z czasem zbliżyli się do siebie i stali prawdziwymi przyjaciółmi.

Borowicz był synem szlacheckim. Wychował się w folwarku w Gawronka... wiecej



Lekcja języka polskiego - recytacja Reduty Ordona w Syzyfowych pracach

Przebieg i wpływ lekcji języka polskiego na młodzież w klerykowskim gimnazjum
Pamiętna lekcja języka polskiego rozpoczęła się jak każda inna. Nauczyciel – profesor Sztetter jednemu z uczniów przykazał przetłumaczenie wiersza „Pająk” Czajkowskiego z języka polskiego na rosyjski. Uczniowie poinformowali go, że w klasie... wiecej



Gimnazjum klerykowskie różni się od współczesnego – rozprawka

Powieść Stefana Żeromskiego „Syzyfowe prace” opowiada o losach polskiej młodzieży, która zdobywa edukację pod zaborami w zrusyfikowanej szkole. Akcja toczy się w II połowie XIX wieku w Królestwie Kongresowym, a jednym z głównych miejsc, w którym rozgrywają się wydarzenia jest gimnazjum klasyczne w Klerykowie. Nauka w tej... wiecej



Życie młodzieży polskiej w latach 70 i 80 XIX wieku na podstawie lektury „Syzyfowe prace”

Głównym tematem „Syzyfowych prac” jest obraz życia młodzieży polskiej w II połowie XIX wieku w Królestwie Kongresowym. Żeromski przedstawił szeroko i wielopłaszczyznowo zmaganie młodych z postępującą rusyfikacją.

Główni bohaterzy powieści – Marcin Borowicz, Andrzej Radek, Bernard Zygier i Anna Stog... wiecej



„Przyjaźń przez współczucie i współudział łagodzi nieszczęście” – uzasadnij stwierdzenie na podstawie „Syzyfowych prac”

„Przyjaźń przez współczucie i współudział łagodzi nieszczęście” – uzasadnij stwierdzenie na podstawie „Syzyfowych prac”
Sytuacja młodzieży polskiej ukazana przez Żeromskiego w „Syzyfowych pracach” często była tragiczna. Ze wszystkich stron atakowała ich rosyjska propaganda, podlegali ... wiecej



Czy „Syzyfowe prace” można nazwać radosnym hymnem życia na przekór wszystkiemu?

Trudno nie zgodzić się z opinią, że powieść Żeromskiego ukazuje tragiczną sytuację młodzieży polskiej w zaborze rosyjskim, w który po powstaniu listopadowym wzmożono rusyfikację w niespotykany dotąd sposób. Ofiarą carskich zaborców padł przede wszystkim system edukacji, a więc poszczególne rozporządzenia dotykały najbardziej... wiecej



„Syzyfowe prace” – recenzja powieści

Powieść Żeromskiego „Syzyfowe prace” została po raz pierwszy wydana pod koniec XIX wieku. Już wówczas stanowiła bogate źródło dokumentalne, a także utrwalała informacje o losach polskiej młodzieży w zaborze rosyjskim. Powieść ta kształtowała kolejne pokolenia Polaków, które także musiały się zmierzyć z okupacją... wiecej



„Syzyfowe prace” - utwór Stefana Żeromskiego jako powieść o dojrzewaniu, dorastaniu, pierwszych ważnych doświadczeniach młodych ludzi. Uzasadnij stwierdzenie, podając odpowiednie argumenty

Powieść Żeromskiego opowiada o pokoleniu młodych ludzi, którzy wychowywali się i dorastali w trudnych latach po upadku powstania styczniowego w Polsce. Ich sytuacja była szczególna, ponieważ podlegali wzmożone rusyfikacji, byli wciąż kontrolowani przez nauczycieli, nie mogli swobodnie mówić w ojczystym języku czy czytać po polsku. ... wiecej



Z którym z bohaterów „Syzyfowych prac” chciałbyś się zaprzyjaźnić i dlaczego?

W „Syzyfowych pracach” Żeromskiego odnajdziemy wiele postaci, które wzbudzają naszą sympatię i podziw. Są to przedstawiciele polskiej młodzieży, którzy pod zaborami musieli zmagać się z wzmożoną rusyfikacją i dzięki samokształceniu zdobywać prawdziwą wiedzę o Polsce. Wśród nich na plan pierwszy wybijają się czter... wiecej



„Masz, psie, masz, draniu! Masz - za teatr, masz za inspektorskie zebranie, masz za literaturę! Tyś mnie chciał do siebie podobnym... - Masz, renegacie, szpiegu, masz, szpiegu!” Jakie przeżycia podyktowały Marcinowi te gorzk

Marcin Borowicz wypowiada przytoczone słowa szeptem podczas incydentu z nauczycielem klerykowskiego gimnazjum – Majewskim. Gdy pewnego dnia chłopak szedł na zebranie koła patriotycznego na „Górkę”, czyli na strych Mariana Gontali, dostrzegł szpiegującego go pedagoga, który szukał tajnego przejścia. Będąc niezauważon... wiecej



Anna Stogowska i jej rodzina

Anna Stogowska to jedna z najlepszych uczennic gimnazjum żeńskiego (uczęszczała do siódmej klasy). Była to osoba nieprzystępna, surowa, wychowana mimo względnego dobrobytu twardą ręką. Dzięki matce nauczyła się kochać Polskę i cenić jej tradycje. O jej patriotyzmie świadczą słowa wiersza polskiego poety Romanowskiego wpisane do... wiecej



Ferdynand Wiechowski - charakterystyka

Ferdynand Wiechowski to nauczyciel szkoły początkowej w Owczarach. Gdy go poznajemy pedagog ubrany jest w grube, rude palto i buty, a jego szyję owija wełniany szalik w prążki.

Jego żółtawe wąsy są podkręcone do góry. Wpajał podopiecznym obcy alfabet, gramatykę, tradycje, a nawet zwyczaje religijne Rosjan, dyskryminuj... wiecej



Profesor Sztetter - charakterystyka

Sztetter to zastraszony przez władze placówki w Klerykowie profesor. To „człowiek światły, ale tak wiekuiście wylękły o swoją posadę, że właściwie niczego nie uczył”. Sztetter niegdyś miał wyższe ideały i aspiracje. Pisywał do gazet i przez wiele lat tłumaczył poezje ulubionego poety Shelleya, które chciał wyda... wiecej



Antoni Paluszkiewicz - charakterystyka

Antoni Paluszkiewicz to nauczyciel dwóch młodych paniczów w Pajęczynie Dolnym. Nosił przezwisko „Kawka” od ciągłego pokasływania - przez wiele lat chorował na postępujące suchoty. Wyszydzany przez uczniów i całą wieś, nie zwracał na to najmniejszej uwagi, patrząc na ludzi z łagodnym, pobłażliwym uśmiechem. „K... wiecej



Charakterystyka pozostałych bohaterów „Syzyfowych prac”

Walenty Borowicz – ojciec Marcina, mężczyzna o zaczerwienionej twarzy z fajką w ustach. Był pracowity, poświęcał czas na prowadzenie folwarku.

Helena Borowiczowa matka Marcina, była kobietą wyniszczoną przez „chorobę piersiową”. Miała jedynego syna – Marcina, którego bardzo kochała. Była w stani... wiecej



„Syzyfowe prace” – najważniejsze cytaty

„Uczucie osamotnienia, graniczącego z rozpaczą, chwyciło małego szlachcica stalowemi szponami. Wzrok jego latał niespokojnie od przedmiotu do przedmiotu, z miejsca na miejsce, szukając czegoś znajomego i bliskiego. Spoczął wreszcie na tym kącie kanapki, gdzie siedzieli rodzice, ale i tam spał ktoś obcy. Z kątów izby, zasnutych ... wiecej



„Syzyfowe prace” – opis plakatu filmowego

Plakat zapowiadający film „Syzyfowe prace” mimo swej prostoty jest intrygujący. Przedstawia zdjęcie głównej pary bohaterów – Anny Stogowskiej (Alicja Bahleda-Curuś) oraz Marcina Borowicza (Łukasz Garlicki). Plakat zaprojektowany i wykonany został przez Rosława Szaybo, we współpracy z Katarzyną Michałowską, Mariusze... wiecej



Syzyfowe prace - znaczenie tytułu powieści

Wyrażenie syzyfowe prace, użyte w tytule powieści Stefana Żeromskiego, pochodzi z mitologii greckiej. Syzyf był założycielem i królem miasta Eryfy (Korynt). Słynął ze sprytu i przebiegłości. Kiedy Bogowie zesłali go do Tartaru, podstępnie uciekł. Za to i inne swoje przewinienia Syzyf został ukarany wtaczaniem ogrom... wiecej



Syzyfowe prace jako dokument epoki

Syzyfowe prace Stefana Żeromskiego nazywane są dokumentem epoki, ponieważ świat przedstawiony w tej powieści jest wiernym odbiciem rzeczywistości. Książka należy oczywiście do gatunku powieści, nie dokumentu, ale przez to, że z jej kart odczytujemy obraz autentycznej historii życia społeczeństwa polskiego w czasach zaborów m... wiecej



Pozostali bohaterowie Syzyfowych prac

Bernard Sieger (Zygier) – dołącza do klasy Marcina w klasie siódmej. Jest to uczeń-legenda, Polak z niemieckimi korzeniami. Został wydalony z warszawskiego gimnazjum, a w Klerykowie żyje pod ścisłym nadzorem nauczycieli Rosjan i najwyższych władz szkoły. Krążą o nim plotki, bo każdy chce dowiedzieć się, za co wyrzucon... wiecej



Andrzej Radek - charakterystyka

Andrzej Radek – bliski kolega Marcina Borowicza. Chłopcy poznają się, gdy Radek ma już nakaz opuszczenia szkoły za złe zachowanie. Chodziło o bójkę w klasie, którą spowodował uczeń naśmiewający się z pochodzenia Radka. Wtedy Marcin wstawia się za kolegą u Majewskiego i Zabielskiego (jest to jeszcze czas, kiedy Borowi... wiecej



Szczegółowy plan wydarzeń Syzyfowych prac

1. Przywiezienie Marcinka Borowicza do szkoły wiejskiej w Owczarach – 4 stycznia [1872 r.]:
wyruszenie Marcinka wraz z ojcem i matką saniami z rodzinnych Gawronek,
zapoznanie się z nauczycielem Wiechowskim i jego rodziną,
targowanie się pani Borowiczowej i pani Marcjanny Wiechowskiej o cenę nauki Marcinka,
lamen... wiecej



Stefan Żeromski - biografia

„Był tym, wobec którego niemożliwa była obojętność” – tak pisał po śmierci Żeromskiego w jednym ze swoich artykułów Wacław Borowy.

Stefan Żeromski urodził się 14 października 1864 roku w Strawczynie na Kielecczyźnie, w ubogiej rodzinie szlacheckiej. Jego ojciec był dzierżawcą. W szkole wiejskiej,... wiecej



Syzyfowe prace - opracowanie, problematyka

Wiadomości wstępne
Pierwsza powieść Stefana Żeromskiego „Syzyfowe prace” wydrukowana została pierwotnie w czasopiśmie „Nowa Reforma” w 1897 roku pod pseudonimem Maurycy Zych. W 1909 roku ukazała się ona na terenie zaboru rosyjskiego pod tytułem „Andrzej Radek, czyli Syzyfowe prace”.

„Jedna z pierwszy... wiecej



Marcin Borowicz - charakterystyka, dzieje

Marcin Borowicz - charakterystyka
Czołowym bohaterem powieści „Syzyfowe prace” jest Marcin Borowicz. Na początku książki poznajemy go jako ośmioletniego, tęgiego, czarnookiego malca. Chłopiec jest bardzo przywiązany do swoich rodziców. Naukę rozpoczyna u pana Wiechowskiego w Owczarach. Następnie zostaje uczniem klerykowski... wiecej



Syzyfowe prace - plan wydarzeń

1.Opuszczenie przez Marcina Borowicza rodzinnego domu.
2.Nauka Marcinka w elementarnej szkole w Owczarach (pierwsze zetknięcie się z rusyfikacją).
3.Wyjazd do Klerykowa – korepetycje u profesora Majewskiego i pomyślne zdanie egzaminów do gimnazjum.
4.Zamieszkanie na stancji u „starej Przepiórzycy”.
5... wiecej



Syzyfowe prace - streszczenie szczegółowe

Rozdział I

4 stycznia, wieczorem, państwo Borowiczowie odwożą saniami swego synka, Marcinka, do szkoły w Owczarach. Chłopiec ma osiem lat, tęgą posturę, czarne oczy. Jest jedynakiem. Malec nigdy wcześniej nie opuszczał ani na chwilę rodziców i domu, dlatego wszyscy bardzo przeżywają zbliżającą się chwilę rozstania... wiecej