Jesteś w: Medaliony

Medaliony

Autor: Karolina Marlęga     Serwis chroniony prawem autorskim


„Medaliony” – geneza



II wojna światowa wpłynęła na los milionów Polaków. Wyniszczyła kraj i jego mieszkańców. Wśród wielu literatów, którzy żyli wówczas na terenie okupowanej Polski była także Zofia Nałkowska. Jej zapiski z wojennych czasów można odnaleźć w pisanym przez wiele lat „Dzienniku”. Podczas wojny, do wybuchu powstania warszawskiego wraz z siostrą Nałkowska pracowała w sklepie tytoniowym.

Pisarka widzi wokół siebie cierpienia, zniszczenia i strach. Coraz częściej odwiedza cmentarze, gdzie spoczywają jej bliscy. Podczas jednej z takich wizyt pisze: „Wracałam aleją grobów, szpalerem nagromadzonych trupów. Znajome nazwiska, sylwetki, medaliony, dające się z napisów, wierszyków i dat odczytać relacje, biografie, nieważne umarłe miłości”. Wówczas to po raz pierwszy pojawia się pomysł porównania medalionów do ludzkich egzystencji. Z wizyty na Powązkach powstał pomysł napisania opowiadania „Kobieta cmentarna”. W tym samym roku Nałkowska notuje: „Ludzie ludziom gotują ten los. Ludzie są wszystkim na świecie i niezależnie od swej wartości, niezależnie od swych do tego tytułów – tylko ludzie stanowią o rzeczywistości”.



Pod koniec wojny Nałkowska powołano do Komisji Badania Zbrodni Niemieckich w Polsce. Dzięki temu mogła zobaczyć ogrom okrucieństwa i ludobójstwa dokonanego przez hitlerowców. Odwiedzała miejsca, gdzie dokonano największych zbrodni – Oświęcim czy Chełmno. Przesłuchiwała ofiary, świadków zbrodni czy zwykłych obserwatorów. To z tych doświadczeń z lat 1945-1946 zrodził się zbiór krótkich utworów literackich. Wcześniej były one publikowane pojedynczo w czasopismach.

Nałkowska prawdę o wojnie podała w sposób surowy, unikając literackich ozdobników, odautorskich komentarzy, opisów. „Medaliony” są zestawieniem obrazów, wspomnień i zeznań bez wnikania w ich psychologiczny kontekst. Autorka przekazuje nagą prawdę – wojna jest dziełem ludzi i służy ich wyniszczeniu.



Krótkie streszczenie Medalionów



Profesor Spanner

Członkowie Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich zwiedzają budynek nieopodal Instytutu Anatomicznego, którym w czasie wojny kierował profesor Spanner. Wewnątrz znajdują się ludzkie zwłoki. Zeznania składa współpracownik Spannera z Gdańska. Mówi o wyrabianiu tłuszczu z ludzkich zwłok oraz o ich pochodzeniu. Mężczyzna wypowiada się beznamiętnie, nie widzi niczego złego w wykonywanym wcześniej zajęciu. Dwaj inni współpracownicy profesora starają się usprawiedliwić zbrodnie. Podają argumenty ekonomiczne i związane z działalnością partii.




Dno

O przeżyciach wojennych opowiada kobieta. Początkowo przetrzymywano ją na Pawiaku, a następnie w obozach Ravensbruck i Bunzig. Wspomina jak traktowano w lagrach więźniów. Mówi także o swej rodzinie. Najbardziej w pamięć wryła się jej podróż do Ravensbruck, podczas której zobaczyła czym jest upodlenie człowieka i jak człowiek może zmienić się w kata.

Kobieta cmentarna

Narratorka poznaje kobietę, która podczas wojny opiekowała się grobami na cmentarzu położonym nieopodal getta w Warszawie. Na cmentarzu przypatruje się medalionom, które symbolizują osobistą, nie masową śmierć. Niegdyś łagodna „kobieta cmentarna” wydaje się obłąkana. Wciąż słyszy samolotowe naloty i odgłos śmierci za murami getta. Żyje w innej rzeczywistości.

Przy torze kolejowym

Pewien mężczyzna opowiada o nieudanej ucieczce kobiety z transportu. Więźniarka została ranna w nogę i nie mogła oddalić się od torów. Nikt z pobliskich mieszkańców nie chciał jej pomóc. Młody mężczyzna kupował kobiecie wódkę i papierosy, a ostatecznie, zgodnie z jej życzeniem zabił ją.




Dwojra Zielona

Narratorka spotyka w sklepie kobietę, która pragnie kupić okulary. Namawia ją na rozmowę. Dowiaduje się, że kobieta była mężatką, miała rodzinę, którą straciła. W czasie wojny w brutalny sposób Niemcy pozbawili ją oka. Bała się samotności, dlatego świadomie trafiła do obozu w Majdanku. Była więźniarka wspomina dlaczego przeżyła. Po wojnie pomogli jej nieznajomi ludzie.

Wiza

Pewna tęgawa kobieta opowiada narratorce swoje przejścia obozowe. Przeżyła dzięki wierze w Boga. Skupia się na mało istotnych szczegółach (np. gnieździe myszy). Wspomina także wizę – polanę gdzie spędzano więźniarki podczas dezynfekcji bloków. Pamięta Greczynki, które pewnego razu odśpiewały żydowski hymn narodowy.

Człowiek jest mocny

Michał P. opowiada o swoim pobycie w obozie, w którym zajmował się grzebaniem zwłok. Mówi szczegółowo o sposobach uśmiercania więźniów, ograbianiu ciał. Wspomina o selekcji zdolnych do pracy. Najtragiczniejszym momentem pobytu w obozie był dzień gdy miał pochować swych najbliższych. Pragnął umrzeć wraz z nimi, jednak uciekł i przeżył.




Dorośli i dzieci w Oświęcimiu

Rozdział ten podsumowuje działania hitlerowców. Narratorka zastanawia się nad przyczynami zła. Wspomina eksterminację jako ekonomiczne założenie nazistów, które sprawiło że wartość moralności została podeptana. Pokazuje przykłady krwawych oprawców, z którymi można skontrastować osoby, które do końca walczyły o godność i pomagały innym ocalić istnienie. Najtragiczniejszy w obozie był los dzieci, na których psychice wojna odcisnęła niezatarte piętno.



„Medaliony” – czas i miejsce akcji



W „Medalionach” Nałkowska przedstawia nieodległe czasy z okresu II wojny światowej. Relacje przez nią zbierane pochodzą z lat 1945-1946 i dotyczą czasu wojny. Oprócz narratorki w utworach głos zabierają ludzie – świadkowie bądź uczestnicy poszczególnych zdarzeń. Relacjonują oni wydarzenia z przeszłości.

Opowiadanie „Profesor Spanner” umiejscowione jest we Wrzeszczu pod Gdańskiem na terenie Instytutu Anatomicznego kierowanego do początku 1945 roku przez Spannera. Relacjonowane przez Gdańszczanina wydarzenia miały miejsce w latach 1943-1945 do momentu wyjazdu w styczniu profesora do Halle. Z kolei „Dno” dotyczy trzech miejsc, w których przebywała opowiadająca o swoich losach kobieta – więzienie na Pawiaku, gdzie Niemcy stosowali tortury, obóz w Ravensbruk ( i kilkudniową podróż do obozu) oraz fabrykę amunicji i lagier w Bunzig, gdzie głodzono więźniarki do tego stopnia, że zdarzały się przypadki kanibalizmu.

Tekst „Kobieta cmentarna” mówi o okresie okupacji, jednak szczególnie skupia się na okresie likwidacji warszawskiego getta, podczas której Żydzi skakali z okien płonących kamienic. Kobieta cmentarna była świadkiem tych wydarzeń. Po wojnie wciąż nie może otrząsnąć się z tamtych wydarzeń. Miejscem akcji jest cmentarz położony tu z przy getcie. Opowiadanie „Przy torze kolejowym” rozgrywa się wiosną przy torach, nieopodal wsi i cegielni, zaś „Dwojra Zielona” WSP[oma przedwojenne czasy, gdy tytułowa bohaterka mieszkała w jednaj z warszawskich kamienic. Po jej zbombardowaniu trafiła do Janowa Podlaskiego, a następnie do getta w Międzyrzecu. Jej mąż zginął w Małaszewiczach, zaś ona przebywała w obozie na Majdanku oraz pracowała w fabryce amunicji w Skarżysku-Kamiennej.




„Wiza” traktuje o historii z jednego z wielu obozów koncentracyjnych dla kobiet, w których przebywały więźniarki z całej Europy. Szczególnym miejscem jest tu wiza – łąka pod samym lasem, na którą wypędzano kobiety podczas dezynfekcji bloków. „Człowiek jest mocny” to historia więźnia z obozu w Chełmnie, gdzie Niemcy zagazowywali Żydów w samochodach. Chowano ich zaś w pobliskim „lesie Żuchowskiego”. Ostatnie z opowiadań – „Dorośli i dzieci w Oświęcimiu” jednoznacznie wskazuje na miejsce, którego treść dotyczy.



„Medaliony” – interpretacja tytułu



Podczas jednej z wizyt na Cmentarzu Powązkowskim, jeszcze podczas trwania wojny w 1944 roku, Nałkowska pisze: „Wracałam aleją grobów, szpalerem nagromadzonych trupów. Znajome nazwiska, sylwetki, medaliony, dające się z napisów, wierszyków i dat odczytać relacje, biografie, nieważne umarłe miłości”. Wówczas to po raz pierwszy pojawia się pomysł porównania medalionów do ludzkich egzystencji.

Tytuł „Medaliony” został zaczerpnięty z jednego z opowiadań zbioru pt. „Kobieta cmentarna” i pochodzi od medalionów nagrobnych. Tytuł utworu może sugerować chęć nadania dziełu charakteru pomnika, nagrobka, by zachować ich w pamięci i zarazem oddać im cześć.

Medalion to coś, co często nosimy na sercu, lub nagrobny portret. To rzecz, która nie pozwala zapomnieć, każe stale pamiętać o osobie, której zdjęcie nosimy. Taką funkcję pełnią opowiadania Nałkowskiej. Mają być wieczną pamięcią po tych, którzy w bestialski sposób zostali wymordowani w obozach koncentracyjnych lub zginęli bezsensowną śmiercią.

Jak napisał Włodzimierz Wójcik: w „Medalionach” o człowieku mówią jego gesty, czyny, zachowania się. Sylwetki ludzkie zastygają w cierpieniu, jak ryte w marmurze „medaliony” nagrobne.



„Medaliony” – bohaterowie



W „Medalionach” możemy wyróżnić dwa zasadnicze typy bohaterów – jedni zostali ukazani w sposób zindywidualizowani – to świadkowie zbrodni lub ofiary niemieckiej ideologii faszystowskiej, drudzy ukazani zostali jako zbiorowość.

Zindywidualizowani bohaterowie wspominają o swym pochodzeniu, rodzinie, losach. Dotyczy to opowiadań: „Dno”, „Dwojra Zielona”, „Człowiek jest mocny”. Scharakteryzowani zostają poprzez odautorskiego narratora wskazującego na ich reakcje, gesty, sposób mówienia. Bohaterowie-narratorzy wypowiadają się o swych przeżyciach ze spokojem, czasem nie wiedzą o czym konkretnie mają mówić. To, co charakteryzuje ich wszystkich to psychiczne wypalenie. Żyjąc w świecie „odwróconego dekalogu” zatracili dawne wartości, nie przeżywają rozterek moralnych, nie potrafią odbudować międzyludzkich więzi. Na przykładzie takich bohaterów, jak gdańszczanin z opowiadania „Profesor Spanner”, możemy zauważyć jak bardzo wojna zniszczyła i wyjałowiła ludzką psychikę.

Poza bohaterami indywidualnymi ukazuje Nałkowska portrety zbiorowe. To przede wszystkim ofiary faszystowskiej ideologii – więźniowie lagrów, hitlerowskich więzień, ocaleni z Holocaustu Żydzi, którzy poznali czym jest hitlerowski terror i przymus pracy. Obok nich występują świadkowie zdarzeń, którzy relacjonują swoje wspomnienia z okresu wojny. To głównie młody gdańszczanin, który beznamiętnie opisuje proceder produkcji mydła z ludzkich ciał, to także „kobieta cmentarna”, która była świadkiem likwidacji warszawskiego getta. To także tłum ludzi, którzy obojętnie przechodzą obok Żydówki, która uciekła z transportu.

W opowiadaniach odnajdziemy także zbiorowy portret oprawców, hitlerowskich zbrodniarzy, naukowców, którzy zaprzedali się zbrodniczemu systemowi. Wśród nich są personalia, które bezpośrednio zadają śmierć, czerpią satysfakcję z krzywdzenia i torturowania swych ofiar. Zadziwiają portrety ludzi nauki, którzy prowadzą sadystyczne eksperymenty medyczne lub udoskonalają techniki „przerobu” ludzkich ciał. W tle widzimy całe społeczeństwo III Rzeszy, które pośrednio korzysta z polityki hitlerowców prowadzonej na podbitych terenach.



„Medaliony” – narracja



Narracja Nałkowskiej w „Medalionach” jest przede wszystkim powściągliwa i lapidarna. Swoim utworom nadaje kształt pomnikowy, zastygły, który można przyrównać do kształtu nagrobnych medalionów. Autorka powstrzymuje się od własnych komentarzy, często oddając głos swym bohaterom-narratorom.

Obecność Nałkowskiej ujawnia się głównie poprzez dobór odpowiednich środków literackich, takich jak np. świadome przemilczenia. Nie wykracza poza słowa najprostszych ludzi – świadków wymyślnych hitlerowskich okrucieństw, a także własne obserwacje, często skupione na szczególe (tatuaż marynarza, pudełko zapałek z greckimi napisami). Mimo przejrzystości konstrukcji składa się ona z trzech warstw: bezpośrednich opowiadanych w pierwszej osobie relacji (zeznania, rozmowy, wywiady), odautorskiego komentarza wplecionego między poszczególne historie, dążącego do obiektywizacji rzeczywistości, oraz trzeciej – rzeczywistości myśli, która sumuje odłamki scen i przeżyć, unieruchamia je w postaci medalionów i uczy jak je zrozumieć i potępić. Ostatnia z warstw często przemawia milczeniem. Jedyną bowiem odpowiedzią na masowość zbrodni była niekiedy cisza. Nałkowska oddaje więc grozę poprzez przemilczenia, słowa ciche, najprostsze i niesamowicie spokojne. Dzięki temu zabiegowi tworzy autentyczny patos.

Nałkowska bogatą rzeczywistość potrafiła ukazać z różnych stron, poprzez różne formy narracji.



„Medaliony” – język i styl



Język Nałkowskiej w „Medalionach” jest specyficzny i odbiega od dotychczas stosowanych przez autorkę. W opowiadaniach ogranicza rolę komentarza, często oddając głos zwykłym ludziom – świadkom zbrodniczych praktyk hitlerowskich. Są to prości ludzie, dlatego język i styl jakim się posługują jest prosty. Są oni pełni spokoju, mówią rzeczowo i konkretnie o sprawach, jaki były ich udziałem.

Inny styl towarzyszy odautorskim uogólnieniom narratorki. Opisy, dzięki którym konkretyzuje tło lub urealnia zdarzenia ukazane zostają w sposób prosty i ograniczone do najistotniejszych elementów. Splata się on z trzymanym na uwięzi oskarżeniem, często niewypowiedzianym. Dzięki różnym sposobom narracji udało się pisarce zmieścić olbrzymią problematykę, scharakteryzować wiele osób. „Prostota stylu Nałkowskiej, prostota konstrukcji fabularnej jest więc tu sprawą wyboru postawy artystycznej i doskonale zorganizowanego warsztatu pisarskiego” [H. Zaworska, „Medaliony” Zofii Nałkowskiej, Warszawa 1975, s. 109].



Kompozycja „Medalionów”



Zbiór „Medaliony” składa się z ośmiu opowiadań. Mając bogaty zbiór relacji, obserwacji, sprawozdań Nałkowska rezygnuje z ich przedstawienia na rzecz fragmentarycznego ukazania najbardziej istotnych faktów. Zebrany materiał uległ silnej selekcji. Zawarte elementy są najbardziej wymowne, dlatego czytelnik zyskuje pełny obraz wojennych okrucieństw.

Autorka unika charakterystyk indywidualnych bohaterów, ukazywania określonych środowisk na tle społecznym czy politycznym, rezygnuje z psychologizmu. Takż formę narzuca przede wszystkim temat – ukazanie katastrofy świata, czasu „spełnionej apokalipsy”. Żadne długie opisy, ani szerokie statystyki nie mogłyby oddać pełni cierpienia, bólu, strachu i śmierci odartej z godności.

Pisarka starała się stworzyć nową formę narracji, która odpowiadałaby obrazowi świata po klęsce wszelkich dawnych wartości. Spróbowała w lakonicznych, zwięzłych formach, w których głos często oddaje ofiarom i świadkom, przedstawić doświadczenia ludzi w latach hitlerowskiej okupacji.



Medaliony - cytaty



Ludzie ludziom zgotowali ten los

W Niemczech, można powiedzieć, ludzie umieją coś zrobić - z niczego...

rozdział 1 "Profesor Spanner"

I jechać dalej w stronę własnej śmierci, która czekała ich u kresu drogi.

rozdział 4 "Przy torze kolejowym"

(...)ani żywa, ani umarła.

rozdział 4 "Przy torze kolejowym"

To nie była fizyczna siła (...), bo przecież one właśnie były najsłabsze. To była siła tęsknoty i pragnienia."

rozdział 6 "Wiza"

Rzeczywistość jest do wytrzymania, gdyż nie cała dana jest w doświadczeniu... Dociera do nas w ułamkach zdarzeń, w strzępach relacji, w echach wystrzałów... Ta rzeczywistość, daleka i zarazem rozgrywająca się o ścianę, nie jest prawdziwa. Dopiero myśl o niej usiłuje pozbierać ją, unieruchomić i zrozumieć.

Kobieta cmentarna

Jeżeli objąć myślą ogrom przyspieszonej śmierci, jakiej miejscem... stały się tereny Polski, to obok zgrozy najistotniejszym uczuciem, jakiego doświadczamy, jest zdziwienie.

Medaliony - Dorośli i dzieci w Oświęcimiu



„Medaliony” – bibliografia



1. Brandys K., „Medaliony” Zofii Nałkowskiej, „Kuźnica” 1947, nr 4.

2. Burkot S., Zofia Nałkowska – „Medaliony”, [w:] tegoż, Proza powojenna 1945-1987. Analizy i interpretacje, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 1991.

3. Duda-Kaptur K., Opracowanie, w: Nałkowska Z., Medaliony, Wydawnictwo GREG, Kraków 2011.

4. Lementowicz U., „Medaliony” Zofii Nałkowskiej, Wydawnictwo BILBOS, Lublin 2006.

5. Mach W., Przedmowa do „Pism wybranych” Zofii Nałkowskiej, Warszawa 1954.

6. Pieńkowska E., Zofia Nałkowska życie i twórczość, Warszawa 1975.

7. Podgórski M., Główne problemy analizy „Medalionów” Zofii Nałkowskiej, „Roczmniki Humanistyczne”, 1965, z. 1, s. 151-180.

8. Rogatko B., Zofia Nałkowska, Warszawa 1980.

9. Sprusiński M., Posłowie, w: Nałkowska Z. Medaliony, Krajowa Agencja Wydawnicza, Warszawa 1982, s. 71-77.

10. Vogler H., Medaliony ryte w słowie, w: Z notatek przemytnika, Warszawa 1957.

11. Wójcik W., Zofia Nałkowska, Warszawa 1973.

12. Wyka K., Nowe dzieło Nałkowskiej, w: tegoż, Pogranicze powieści, Warszawa 1974.

13. Zaworska H., „Medaliony” Zofii Nałkowskiej,, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 1975.



Medaliony krótkie streszczenie

Profesor Spanner - streszczenie
Pewnego majowego dnia grupa osób w towarzystwie dwóch starszych mężczyzn – medyków i współpracowników profesora Spannera przemierza dziedziniec Instytutu Anatomicznego. Kierują się do niepozornego budynku, gdzie z ciemnością piwnicy kontrastują biało kremowe ludzkie zwłoki bez głów. Spocz... wiecej



„Medaliony” – plan wydarzeń

Profesor Spanner
1. Śledztwo Komisji Badań Zbrodni Hitlerowskich.
2. Wizyta w zakładzie Anatomicznym profesora Spannera.
3. Przesłuchanie obojętnego na zbrodnie pracownika Instytutu.
4. Tłumaczenia kolegów profesora.

Dno
1. Wyznania kobiety, która przeżyła wojnę.
2. Opowieś... wiecej



„Medaliony” jako dokument

„Medaliony” Zofii Nałkowskiej to dokument terroru systemu hitlerowskiego skierowanego przeciw bezbronnym ofiarom. Można się z niego dowiedzieć zarówno o głośnych zbrodniach niemieckich, jak i mniej znanych epizodach zbrodniczego „czasu apokalipsy”. Wszelkie informacje autorka opiera na faktach – nie ma tu miejs... wiecej



„Ludzie ludziom zgotowali ten los” – wyjaśnienie motta

Mottem nazywającym wprost to, o czym będzie mowa w książce, są słowa zawarte na początku „Medalionów” Zofii Nałkowskiej: „Ludzie ludziom zgotowali ten los”. „Medaliony” to zbiór krótkich opowiadań-relacji, portretów ludzi, którzy przeżyli piekło hitleryzmu i zdecydowali się o tym opowiedzieć au... wiecej



Problematyka „Medalionów”

„Medaliony” to cykl krótkich utworów, które powstały tuż po wojnie w celu udokumentowania hitlerowskich zbrodni wojennych. Porusza wiele problemów związanych z okrucieństwem wojny, motywem kata i ofiary oraz cierpieniem i śmiercią wielu milionów niewinnych.

Przede wszystkim w lapidarny, choć silnie przemawiają... wiecej



Obraz okrucieństw wojny w „Medalionach”

„Medaliony” Nałkowskiej są prawie dziennikarskim zapisem z czasów, kiedy jej autorka pracowała w Głównej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich. Wszystkie opisane przez nią zdarzenia są autentyczne, spisane językiem prozy reportażowej. Cykl poprzedza motto: „Ludzie ludziom zgotowali ten los”. Wśród ośmiu opowiad... wiecej



Wartości artystyczne „Medalionów”

Nowatorskie pod względem przedstawienia doświadczeń „czasu pogardy” są „Medaliony” Zofii Nałkowskiej. Są one zbiorem ośmiu krótkich opowiadań niejednolitych gatunkowo. Wśród nich znajdziemy zarówno utwory z pogranicza reportażu, eseju czy paraboli. Mimo,
iż książka liczy kilkadziesiąt zaledwie stron,... wiecej



Psychika oprawców i ofiar w „Medalionach”

Przerażający portret katów i ofiar II wojny światowej prezentuje Zofia Nałkowska w „Medalionach”. Autorka podkreśla duchowe i moralne zniszczenia wywołane stałym obcowaniem człowieka ze śmiercią i zbrodnią. Stosuje też metodę skrótu, a zebrane informacje zestawia ze sobą w ten sposób, że wywołują one w czytelniku sz... wiecej



Motyw śmierci w „Medalionach”

„Medaliony” Zofii Nałkowskiej to cykl opowiadań opisujących zbrodnie hitlerowskie, a także życie i zachowanie ludzi więzionych. Na przykład opowiadanie „Profesor Spanner” ukazuje proces wyrobu mydła z ludzkiego tłuszczu. Opowiadanie „Dno” opisuje historię więzionych kobiet, które z głodu zjadają zw... wiecej



Motyw totalitaryzmu w „Medalionach”

W literaturze lagrowej można odnaleźć wstrząsające przykłady okrucieństwa faszystów i cierpienia człowieka zagubionego w trudnej, obozowej rzeczywistości. „Medaliony” to jeden z utworów, który w sposób przejmujący, można powiedzieć drastyczny, ukazuje nam wielkość wypaczeń ludzkiej psychiki, jej zezwierzęcenie, zatr... wiecej



Motyw cierpienia w „Medalionach”

Utworem istotnym przy omówieniu tematu cierpienia, jest cykl opowiadań autorstwa Zofii Nałkowskiej „Medaliony”. Materiał do swej książki autorka zebrała w czasie prac w Głównej Komisji Badań Zbrodni Hitlerowskich w 1945 roku. Cykl ten składa się z ośmiu opowiadań. Każde z nich to graniczące z reportażem sprawozdanie z ... wiecej



„Medaliony” jako przykład literatury faktu

Literatura faktu stanowi bardzo ciekawe zjawisko w kulturze XX i XXI wieku. Różnorodność gatunków pozwala każdemu czytelnikowi znaleźć coś wartościowego dla siebie. Literatura faktu to współczesne piśmiennictwo o charakterze przede wszystkim dokumentarnym, którego celem jest wiarygodna relacja o autentycznych wydarzeniach. W Polsce k... wiecej



Główne wątki „Medalionów”

W cyklu „Medalionów” możemy wyróżnić kilka wątków, które spajają poszczególne miniatury. Główny problem związany jest z mottem „ludzie ludziom zgotowali ten los”, który nakazuje pamiętać, że zagładę przeprowadził człowiek, podobnie jak człowiek stał się jej ofiarą. Do II wojny światowej na taką sk... wiecej



„Medaliony” jako miniatury

„Medaliony” Nałkowskiej to cykl ośmiu krótkich opowiadań, które łączy wspólna tematyka – ukazanie zbrodni hitlerowskiego reżimu. Należą one do małych form prozatorskich tzw. miniatur prozatorskich. Miniatury te zawierają w sobie elementy reportażowe – ukazują autentyczne wydarzenia, zawierają wypowied... wiecej



Zofia Nałkowska – notatka szkolna

Zofia Nałkowska przyszła na świat 10 listopada 1884 roku w Warszawie w rodzinie wybitnego geografa Wacława Nałkowskiego i Słowaczki – Anny z Szafranków. Uczęszczała na prywatną pensję i tajne komplety. Debiutowała w 1898 roku wierszem „Pamiętam w „Przeglądzie Tygodniowym”, pięć lat później w „Niwie&#... wiecej



„Czy człowiek jest mocny?” – rozprawka na przykładzie „Medalionów”

Michał P. to bohater opowiadania „Człowiek jest mocny”, który prostym językiem opowiada swoją tragiczną historię. Był on młodym, silnym Żydem z okolic Koła, którego Niemcy przydzielili do pracy w lesie Żuchowskim przy likwidacji ciał Żydów zabitych w obozie koncentracyjnym. Widział on, jak Niemcy przeszukiwali ciała z... wiecej



Holocaust ukazany w „Medalionach”

Zofia Nałkowska w cyklu opowiadań zatytułowanych „Medaliony”. Cztery z nich, beznamiętnym, ale obrazowym językiem uczestników obozów hitlerowskich, przedstawiają ich cierpienie i tragiczne przeżycia. Mimo krótkiej formy pokazują całe spektrum metod używanych przez hitlerowców w celu wyniszczenia żydowskiej rasy. Oczami p... wiecej



Motyw Żydów w „Medalionach”

Jednym z najbardziej wstrząsających utworów ukazujących straszliwe praktyki Niemców, wymyślne sposoby zabijania i upokarzania Żydów są „Medaliony” Zofii Nałkowskiej. Autorka zapisała rozmowy z ludźmi, którzy przeżyli to piekło, a teraz mówią o tym spokojnie. Są to ludzie zniszczeni nie tylko fizycznie, ale i psychiczn... wiecej



Motyw dzieci w „Medalionach”

Opowiadanie Zofii Nałkowskiej pt. „Dzieci i dorośli w Oświęcimiu”, które zawarte jest w zbiorze zatytułowanym „Medaliony” należącym do literatury faktu – nowego działu literatury współczesnej łączącego w sobie elementy literackie z faktograficznymi. Cały cykl napisany jest prostym językiem, bez zbędne... wiecej



Wpływ wojny na psychikę człowieka na przykładzie „Medalionów”

„Medaliony” Zofii Nałkowskiej to zbiór ośmiu opowiadań w których stykamy się ze wstrząsającym obrazem rzeczywistości, która rządzi światem. Motywem przewodnim tego zbioru opowiadań jest motto samej autorki: „Ludzie ludziom zgotowali ten los”.

Cykl opowiadań ma jedną wspólną cechę - ukazuje obl... wiecej



Obraz lagrów w „Medalionach”

Lagier jest to „niemiecki obóz koncentracyjny w czasie II wojny światowej. Oprócz celowej eksterminacji przyczyną śmierci bardzo wielu więźniów lagrów były głód, ciężka praca i nieludzkie warunki obozowego życia”. Zasadniczym ich celem była zagłada człowieka, jego wyniszczenie, degradacja. Jednak przedtem oprawcom zal... wiecej



Czy wojna jest złem? – rozważ na przykładzie „Medalionów”

Najważniejszym wydarzeniem, które kładzie się cieniem na całym XX wieku i odcisnęło krwawe piętno na życiu ludzi, był oczywiście wybuch obu wojen światowych. Obie przyniosły okrucieństwo, straty materialne, zniszczenia jakich człowiek dotąd nie znał. Zanim jednak doszło do konfliktów zbrojnych i masowych eksterminacji narodziła... wiecej



Udowodnij, że wojna deprawuje człowieka na podstawie „Medalionów”

Wpływ wojny i faszyzmu na psychikę i ludzkie postawy zobrazowała również Z. Nałkowska. Udowodniła, że faszyzm wpłynął deformująco na wszystkich, którzy się z nim zetknęli. Wszystko było podporządkowane totalnej znieczulicy i propagandzie. Człowiek, zamiast być bratem, stał się katem. Przykładem całkowitej dehumanizacji i def... wiecej



Oskarżenie systemu totalitarnego w „Medalionach”

„Medaliony” Zofii Nałkowskiej są utworem wyjątkowym ze względu na sposób obrazowania i mówienia o tym, jakie zagrożenia niesie totalitaryzm dla jednostki. Utwór to zaledwie osiem opowiadań, kilkadziesiąt stron, a jest najbardziej wstrząsającym świadectwem minionej epoki, świadectwem okrucieństwa hitlerowskich zbrodni, rz... wiecej



„Medaliony” Nałkowskiej jako dokument zbrodni hitlerowskich

„Medaliony” Zofii Nałkowskiej są zbiorem ośmiu krótkich opowiadań niejednolitych gatunkowo. Opierają się na materiale autentycznym, na zeznaniach świadków składanych przed Komisją do Badań Zbrodni Hitlerowskich w Polsce, gdzie zasiadała pisarka.Autorka „Medalionów” oddaje głos prostym ludziom, którzy mówią... wiecej



„Medaliony” – oskarżenie Zofii Nałkowskiej

Zaplanowana na wielką skalę machina śmierci stała się źródłem degradacji moralnej tych, przeciw którym była wymierzona. Polacy na co dzień oglądali obrazy tortur, zabijania. Stały się one tak powszednie i zwykłe, że tłumiły wrażliwość, eliminowały współczucie wobec cierpiącego człowieka. Więźniowie obozów zagłady i lu... wiecej



Człowiek wobec doświadczeń II wojny światowej na przykładzie „Medalionów”

Literatura współczesna daje nam wiele przykładów klęsk i upadków ludzi. Jednym z nich jest proza dokumentalna Zofii Nałkowskiej pt. „Medaliony”. Opowiada ona o innym upadku człowieka. Nie jest to opowieść jak dotąd o klęsce bohatera z powodu dokonania złych wyborów. Jest to obraz ludzi, którzy przeżyli, bądź też i ni... wiecej



„Ludzie ludziom zgotowali ten los” - literatura obozowa wobec tragizmu ludzkiego losu

„Ludzie ludziom zgotowali ten los”- w tym jednym zdaniu można zawrzeć całą tragedię, jaka dotknęła ludzkość podczas II wojny światowej. Zofia Nałkowska w zbiorze opowiadań pt. „Medaliony” prezentuje obraz człowieka dotkniętego bezwzględnością wojny. Autorka - członkini Głównej Komisji Badania Zbrodni Nie... wiecej



Tragizm ludzkich losów w „Medalionach”

Problem egzystencji człowieka w totalitarnej rzeczywistości wśród wielu wstrząsających relacji przedstawia Zofia Nałkowska w „Medalionach”. Autorka w sposób przejmujący, można powiedzieć drastyczny, ukazuje wielkość wypaczeń ludzkiej psychiki, jej zezwierzęcenie, zatracenie wszystkich zasad i norm moralnych w okresie woj... wiecej



„Medaliony” Nałkowskiej jako obraz ukazujący wojenne okrucieństwa

Nie ma nic bardziej przerażającego niż świadectwa męczeństwa ofiar niemieckich obozów zagłady, ofiar sadyzmu niemieckich oprawców. Jednym z takich świadectw jest zbiór opowiadań dokumentalnych pt. „Medaliony” Zofii Nałkowskiej, która tworząc książkę oparła się przede wszystkim na relacjach ocalałych ofiar hitlerows... wiecej



Postawy i zachowania ludzi w czasie wojny i okupacji w świetle „Medalionów”

Najokrutniejszym sposobem zagłady cywilizacji jest wojna. Bezpośrednio przyczynia się do zbiorowych mordów i dramatu pokolenia, które obejmuje. Realia zagłady i jej wpływ na psychikę doskonale oddaje głośny utwór Z. Nałkowskiej „Medaliony”. Autorka, wykorzystując prosty, nieskomplikowany język i lakoniczny styl, niezwykl... wiecej



„Medaliony” – najważniejsze cytaty

• Ludzie ludziom zgotowali ten los. - motto zbioru.

Profesor Spanner
• W Niemczech, można powiedzieć, ludzie umieją coś zrobić – z niczego…
• Każdy się bał tym mydłem myć na początku... Obrzydzenie było do tego mydła. Zapach miało niedobry. Profesor Spanner bardzo się s... wiecej



Zofia Nałkowska - biografia

Zofia Nałkowska urodziła się 10 listopada 1884 roku w Warszawie. Jej ojciec, Wacław Nałkowski, geograf, socjolog i historyk, szybko wprowadził córkę do kręgów intelektualnych i artystycznych stolicy.

Nałkowska bardzo wcześnie zaczęła swą karierę pisarską i już w 1898 roku w Przeglądzie Tygodniowym ukazał... wiecej



Medaliony - znaczenie tytułu i motta – artyzm i dokumentalność

Oto dwa zapisy Nałkowskiej z Dzienników czasu wojny:
Wracałam aleją grobów, szpalerem nagromadzonych trupów. Znajome nazwiska, sylwetki, m e d a l i o n y (…)
[7 maja 1944]

L u d z i e l u d z i o m g o t u j ą t e n l o s. Ludzie są wszystkim na świecie i niezależnie od swej wartości, niezależ... wiecej



Język Medalionów

Język autorki – metoda pisania na tematy najtrudniejsze: o śmierci zadanej nie tylko ciału

Początek narracji to bardzo suche, rzeczowe sprawozdanie wyglądu budynku, zawartości piwnic i sal, a także omówienie praktyk Instytutu, funkcjonującego do 1945 roku. Jest to głos Nałkowskiej. Uderza w nim stoicki spok... wiecej



Medaliony – streszczenie

Profesor Spanner

1


W majowy, pogodny, ale i chłodnawy dzień, kilka osób odwiedza Instytut Anatomiczny pod Gdańskiem. Narrator i inni członkowie Komisji , w towarzystwie dwóch profesorów niemieckich, schodzą do piwnic. Tu znajduje się składnica ludzkich ciał. Leżą w cementowych, długich basenach. L... wiecej