Jesteś w: Cierpienia młodego Wertera

Cierpienia młodego Wertera - powtórka z lektury

Autor: Karolina Marlęga     Serwis chroniony prawem autorskim


Geneza „Cierpień młodego Wertera”



Powieść „Cierpienia młodego Wertera” ukazała się 1w 1774 roku i od początku cieszyła się wielką popularnością w całej Europie. Pomysł na napisanie utworu Goethe zaczerpnął z własnego życia. W 1770 roku podczas studiów prawniczych zetknął się osobiście w Srasburgu z Herderem, który zwrócił jego uwagę na twórczość Homera, Szekspira, Osjana, Biblię i pieśni ludowe.

Od maja 1772 roku Goethe odbywał praktykę w malowniczej miejscowości Wetzlar. Miejscowe środowisko nie odpowiadało mu, wolał więc kontemplować naturę. Ulubionym jego zajęciem była lektura Homera w cieniu lipy rosnącej nieopodal gospody. 9 czerwca 1772 roku romantyk był uczestnikiem balu w pobliżu Wetzlaru, na którym spotkał się z dziewiętnastoletnią Charlottą Buff i jej narzeczonym Janem Christianem Kestnerem, który pracował jako sekretarz w Hanowerze. Zauroczony panną odwiedził ją następnego dnia w leśniczówce jej ojca – urzędnika. Zakochał się w kobiecie, a z jej wybrankiem zaprzyjaźnił. Poznał także ojca dziewczyny – Henryka Adama Buffa oraz jej dziesięcioro rodzeństwa. Pisarz i Charlotta zbliżyli się do siebie, jednak kobieta pozostała wierna narzeczonemu. Goethe opuścił Wetzlar we wrześniu i wyjechał do Frankfurtu. Tam odwiedził go Kestnet świadomy jego złego stanu psychicznego.



Autor „Cierpień…” powrócił do Wetzlaru 6 listopada na wieść o śmierci przyjaciela – Carla Wilhelma Jerusalema. Przyczyną samobójczej śmierci były konflikty ze zwierzchnikiem oraz upokorzenie doznane przez młodego człowieka w domu hrabiego von Bassenheima. Był on także nieszczęśliwie zakochany w żonie kolegi. Kestner donosił Goethemu o przygotowaniu na śmierć Jerusalema i odnalezieniu jego zwłok. Podobnie jak w powieści samobójca pożyczył pistolety potrzebne podczas rzekomej podróży (pożyczył je od Kestnera), zmarł ubrany w niebieski frak, żółtą kamizelkę, zaś na stole leżała otwarta tragedia „Emilia Galotti”. W jego nocnym pogrzebie nie uczestniczył duchowny.

Inspirację do napisania „Cierpień…” stanowiły jeszcze dwa wydarzenia z życia Goethego. W 1773 roku dowiedział się o ślubie Charlotty i Jana Christiana, a także głęboko przeżył śmierć przyjaciółki Henrietty von Roussillon. Wydarzenia te wpłynęły na jego przygnębienie. W kolejnym roku dowiedział się o ślubie poznanej w Wetzlarze Maksymiliany von La Roche ze starszym kupcem. Próbował ją odwiedzić, jednak zostało mu to uniemożliwione.




W swej powieści Goethe splótł watek nieszczęśliwej miłości do Charlotty i Maksymiliany z samobójczą śmiercią Jesusalema. Utwór zaczął powstawać od 1 lutego 1774 roku i został ukończony w cztery tygodnie (pisarz wykorzystał wcześniejsze notatki i własne listy z okresu przebywania w Wetzlarze). Jego „Cierpienia…” stały się pierwszą niemiecką powieścią, która odniosła międzynarodowy sukces. Wymienione wątki autobiograficzne zaprezentował w formie listów głównego bohatera do przyjaciela.



„Cierpienia młodego Wertera” – krótkie streszczenie głównych wątków



W powieści „Cierpienia młodego Wertera” Goethego możemy wyróżnić jeden watek główny, którym są dzieje nieszczęśliwej miłości Wertera i Lotty oraz kilka wątków pobocznych.

Główny wątek rozpoczyna się od momentu poznania Lotty przez tytułowego Wertera w drodze na bal. Młodzieniec nie może oderwać wzroku od dziewczyny i zakochuje się w niej, choć od początku ma świadomość, że jest ona zaręczona. W kolejnych tygodniach spędza z ukochaną coraz więcej czasu korzystając z nieobecności jej narzeczonego. Wspólnie spacerują, rozmawiają o literaturze. Sytuacja zmienia się po powrocie Alberta, który początkowo zaprzyjaźnia się z Werterem i łaskawym okiem patrzy na spotkania swej wybranki z poetycznym młodzieńcem. Werter jednak zadłuża się do szaleństwa, czuje niepokój, a w końcu popada w apatię. Nie może przestać myśleć o Lotcie nawet w snach.

W końcu wyjeżdża by uciec od swych uczuć, jednak po paru miesiącach powraca. Żar miłości wypala go wewnętrznie, coraz częściej myśli o samobójstwie. Lotta uświadamia sobie jak bardzo zależy jej na Werterze, jednak jest już żoną Alberta. Zrozpaczony bohater nie potrafiąc zapanować nad swymi uczuciami całuje swą wybrankę, a wkrótce decyduje się na ostateczny krok – samobójstwo. Oprócz Wertera miłość działa destrukcyjnie na dwie inne postaci – parobek zakochany we wdowie dopuszcza się zbrodni na swoim rywalu, zaś Henryk popada w obłęd.




Motyw miłości Wertera i Lotty na stałe wszedł do kanonu literatury, a para kochanków stała się jedną z najbardziej rozpoznawalnych w kulturze obok takich kochanków, jak Abelard i Heloiza, Tristan i Izolda czy Romeo i Julia. Miłość jaka łączy bohaterów powieści Goethego ma olbrzymią moc. Opiera się na znanym od wieków schemacie trójkąta miłosnego. Miedzy jego uczestnikami pojawia się konflikt etyczny. Akcja utworu nie jest rozbudowana – autor skupia się na relacjach i emocjach łączących osoby miłosnego dramatu.

Oprócz motywu miłości Goethe porusza problem szczęścia, jakie daje uczucie. Okazuje się, że jest ono złudne i szybko zmienia się w rozpacz. Motyw obłąkania z miłości dotyczy zarówno głównego bohatera, jak i postaci epizodycznej – Henryka. Ten pisarz na służbie u ojca Lotty zakochuje się w dziewczynie. Zostaje zwolniony z pracy, popada w melancholię, a następnie obłęd. Po wyjściu ze szpitala psychicznego wziąć nie odzyskał równowagi. Miłość prowadzi też do zbrodni – zazdrosny o swą ukochaną i gospodynię parobek rzuca się na nią w miłosnym szale i traci posadę. W konsekwencji zabija swego rywala. Ważnym i szeroko komentowanym wątkiem jest kwestia dopuszczalności samobójstwa – argumenty za i przeciw przedstawione są w rozmowie Wertera z Albertem.

Ponadto jednym z wątków jest praca Wertera u posła i jego kontakty z arystokratycznym towarzystwem. Ze względu na swoje mieszczańskie pochodzenie zostaje wyproszony ze spotkania u hrabiego C. Po tym wydarzeniu czuje się upokorzony, jego ambicja została urażona, dlatego rezygnuje z pracy. Arystokracja zostaje tu ukazana jako dumna, wyniosła i pyszna warstwa.



„Cierpienia młodego Wertera” – czas i miejsce akcji



„Cierpienia młodego Wertera” składają się z dwóch ksiąg oraz dodatku – „Wydawca do czytelników”. Czas akcji obejmuje około półtora roku. Pierwsza księga rozgrywa się od 4 maja 1771 roku do 10 września 1771 roku, zaś druga od 20 października 1771 roku do 14 grudnia 1772 roku. Narracja tych części jest pierwszoosobowa i ma formę listów pisanych przez Wertera do przyjaciela – Wilhelma. Listy są datowane i ułożone chronologicznie. Kończący powieść dodatek „Wydawca do czytelników” pisany jest w trzeciej osobie i dotyczy ostatnich dni z życia Wertera oraz jego samobójstwa. Dodatkowo zawiera listy Wertera z okresu od 12 do 20 grudnia 1772 roku.




Miejsce akcji zostało opisane przez Goethego szczegółowo – to miejscowość Wahlheim, gdzie Werter stara się odnaleźć spokój psychiczny. W jednym z przypisów autor podaje informację, że wymienione miejsce nie istnieje w rzeczywistości. Znając jednak biografię niemieckiego twórcy można ją utożsamiać z miejscem, gdzie Goethe spędzał swoją praktykę prawniczą – z Welzarem, gdzie mieszkał oraz Garbenheim i Vilpertshausen, gdzie spędzał czas. Czytelnicy „Cierpień…” i miłośnicy miłosnych przeżyć Wertera właśnie Garbenheim wybrali jako miejsce swych pielgrzymek, tam też szukali grobu Wertera. Inne miejscowości w powieści występują tylko z pierwszej litery np. D., St., a nawet ***.



Kompozycja „Cierpień młodego Wertera”



„Cierpienia młodego Wertera” zaliczamy do powieści epistolarnej. Składają się na nią osiemdziesiąt cztery listy Wertera zakończone relacją o jego śmierci. Podzielone zostały na dwie części – w pierwszej odnajdujemy listy skierowane do przyjaciela Wilhelma od 4 maja do 10 września 1771 roku (z wyjątkiem krótkiego listu do Lotty z 26 lipca), zaś w drugiej od 20 października do 20 grudnia 1772 roku (listy do Wilhelma, Lotty i Alberta). Drugą część charakteryzują liki czasowe, ich rytm jest wolniejszy, co łączy się ze stanem psychicznym bohatera. W listach mamy do czynienia przede wszystkim z intymnymi wyznaniami ich autora oraz opisami jego stanu ducha. Korespondencja przedstawiona została z zachowaniem chronologii.

Listy zostały ułożone przez „wydawcę” według określonej koncepcji. Treść listów poprzedza nota od wydawcy i informacje o staraniach dotyczących gromadzenia listów. Spełnia ono dwie funkcje. Po pierwsze jest potwierdzeniem autentyczności rekonstruowanego dramatu bohatera, po wtóre określa krąg odbiorców, do którego dzieło jest skierowane. Należy wspomnieć także o motcie powieści, które zdradza jeden z głównych wątków tematycznych utworu. Utwór kończy relacja „wydawcy” z ostatnich dni bohatera. Pełni ona funkcję prezentacyjną – opisuje z zewnątrz przebieg ostatniej fazy rozgrywającego się dramatu oraz jest komentarzem. Część listów opatrzona jest komentarzami. Wszystko to składa się na autentyzm powieści.

W „Cierpieniach młodego Wertera” „nie ma ani jednego listu, ani jednego szczegółu, który byłby obojętny – wszystko jest jasne i celowe, wszystko ma nas przygotować do ostatecznej katastrofy, do samobójstwa Wertera. Są przecież w »Werterze« epizody, celem ich jednak jest nie tylko ożywić i urozmaicić treść utworu, posiadającego w rzeczywistości bardzo skromną akcję, lecz stoją one w ścisłym związku z całością utworu.” (Zagórowski Z., „Wstęp”, w: J. W. Goethe „Cierpienia młodego Wertera”, Wrocław 1996, s. 22-23).




Utwór nosi w sobie cechy powieści szkatułkowej – zawiera fragmenty „Pieśni Osjana” Jamesa Macphersona przetłumaczone przez Wertera i odczytywane Lotcie. Ważne ze względu na kompozycję jest także następstwo pór roku. Werter poznaje Lottę wiosną, gdy wszystko rozkwita, jego apatia i melancholia pojawiają się jesienią, zaś zimą, gdy wszystko zamiera popełnia samobójstwo.



Narracja „Cierpień młodego Wertera”



W powieści epistolarnej Johanna Wolfganga Goethego odnajdziemy zarówno narrację pierwszoosobową, jak i trzecioosobową. Forma listów pisanych do przyjaciela, w których główny bohater zwierza się, opisuje swoje obserwacje i przeżycia wewnętrzne wymusza zastosowanie narracji pierwszoosobowej. To cecha powieści epistolarnej.

Osoba mówiąca w utworze należy do świata przedstawionego, prezentuje własne obserwacje i przeżycia. Werter relacjonuje wydarzenia, w których sam bierze udział lub jest ich świadkiem. Opisywaną rzeczywistość przedstawia w sposób subiektywny, przyjmuje swój punkt widzenia, ocenia zachowania innych, opisuje swe emocjonalne przeżycia. Narracja listów należy do narracji bezpośredniej – Werter, główny bohater powieści, często zadaje pytania retoryczne odsłaniając tok swoich myśli. Z listów, ułożonych chronologicznie, poznajemy rozwój uczuć Wertera do Lotty i jego destrukcję z powodu niemożności bycia z ukochaną. Ich autor ma świadomość, co się z nim dzieje, szczegółowo opisuje swe emocje. Często najpierw wspomina o stanie swych emocji, a dopiero później kreśli zdarzenie, które je wywołało. Dzięki temu akcja właściwa odsunięta zostaje na dalszy plan.

Narracja trzeci osobowa (autorska) występuje w ostatniej części utwory, gdy narrator odtwarza ostatnie sceny tragedii głównego bohatera. Nie jest on częścią świata przedstawionego. Odtwarza także wydarzenia, które nastąpiły po śmierci Wertera, dzięki czemu doprowadza dramat samobójcy do końca. Wydarzenia odautorskie przedstawione są z dystansem, obiektywnie. Narrator ukazuje fakty dotyczące poszczególnych bohaterów, nie ocenia ich. Trzecioosobowy narrator jest wszechwiedzący – wie o wszystkich zdarzeniach oraz przeżyciach bohaterów, choć sam w nich nie uczestniczy. Zwraca się także bezpośrednio do czytelnika, ręcząc, że dołożył wszelkich starań, by ukazać zakończenie historii Wertera zgodnie z zebranymi relacjami.



Język „Cierpień młodego Wertera”



Johann Wolfgang Goethe pragnął swemu dziełu nadać cechy autentyczności. Posłużyła temu forma powieści epistolarnej, w której mamy do czynienia z pierwszoosobowym narratorem, ale także język odzwierciedlający sposób wypowiadania się młodego człowieka żyjącego w drugiej połowie XVIII wieku. Język Wertera jest adekwatny do jego pochodzenia oraz poziomu wykształcenia.

Werter czuje się artystą – potrafi rysować, gra na fortepianie, tłumaczy dzieła z angielskiego – świat widzi przez pryzmat poezji oraz fantazji i w taki sposób go opisuje. W swych listach kreuje swoją postać na wzór poznanych dzięki literaturze postaw i typów bohaterów. Swoje emocje opisuje za pomocą górnolotnego stylu, używając nieraz literackich środków obrazowania.

Listy Wertera cechuje różnorodność zarówno co do formy, jak i treści, co spowodowane jest przede wszystkim zmiennymi nastrojami bohatera i okolicznościami, w jakich pisze korespondencję. Styl jest nieraz egzaltowany, a nieraz stanowi zrytmizowaną prozę. Odzwierciedlają one jego spontaniczne reakcje, dlatego zaigrają wykrzyknienia, westchnienia, okrzyki. Jego epistoły nacechowane są uczuciowością. Zwierza się swemu przyjacielowi – Wilhelmowi z najskrytszych doznań i odczuć. Sprawia to, że pełno w nich subiektywnych spostrzeżeń, a ich kompozycja odbiega od klasycznego ułożenia listów oświeceniowych. Mimo ukazania na pierwszym planie uczuć, można z korespondencji odtworzyć pełny bieg wydarzeń.

Styl listów, które składają się na „Cierpienia młodego Wertera” w pełni odpowiadają stylowi wypowiedzi stosowanej w okresie „burzy i naporu”. Przepełnione uczuciami zdania łamią dawne konwencje. Zawierają wiele inwersji i słów pochodzących z języka potocznego. Często stosowane są myślniki i wykrzykniki. Mimo to język jest ekonomiczny i zawsze służy zamierzeniu opisania historii nieszczęśliwej miłości.



Autobiografizm w „Cierpieniach młodego Wertera”



Związek doświadczeń osobistych Johanna Wolfganga Goethego z kształtem fabularnym powieści jest bardzo ścisły. Wpłynął na stosowanie w przypadku „Cierpień młodego Wertera” interpretacji autobiograficznej. Nawet pisarz podkreślał rolę jaką powieść ta odegrała w jego życiu – pozwoliła ostatecznie wyzwolić się z „werterowskich” nastrojów.

Wiosną 1772 roku młody Goethe po ukończeniu studiów zdecydował się pod presją ojca na odbycie czteromiesięcznych praktyk w Wetzlarze – małym prowincjonalnym miasteczku położonym nieopodal gór. Klimat miasteczka nie odpowiadał mu, otaczał go sztywny świat konwenansów – z dystansem patrzono tam na mieszczanina z Frankfurtu. W związku z tym czas spędzał na spacerach po okolicy, szczególnie upodobał sobie wioski Garbenheim (tam często pod lipą przy gospodzie oddawał się lekturze Homera, a także bawił się z dziećmi) oraz Volpertshausen. W jednej z nich zbierało się środowisko młodych dyplomatów i prawników, z którym Goethe związał się. Jednym z nich był Hans Christian Kestner, starszy od artysty o osiem lat. W jego wspomnieniach Goethe był utalentowanym człowiekiem z charakterem i żywą wyobraźnią, wolnym od uprzedzeń. Pisarz wkrótce poznał jego dziewiętnastoletnią narzeczoną Charlottę Buff i zakochał się w niej bez pamięci.

Karolina była córką miejscowego urzędnika. Jej matka wcześnie ją osierociła, pozostawiając jako najstarszej na wychowanie dziesięcioro rodzeństwa. Okoliczności jej poznania Goethe szczegółowo opisał w swej powieści. Między pisarzem, Karoliną i Kestnerem powstał uczuciowo-towarzyski trójkąt. Karolina miłością darzyła narzeczonego, jednak pozostawała nieobojętna na względy Goethego. Przyjaźń między mężczyznami trwała do momentu, kiedy pisarz pod nieobecność Kestnera przekroczył granice i pocałował ukochaną. Wkrótce potem autor „Cierpień…” wyjechał w stanie przygnębienia i depresji. We Frankfurcie dowiedział się o ślubie Karoliny i Hansa.

Inna historia związana z pobytem Goethego w Wetzlarze także wpłynęła na treść utworu. Autor dowiedział się, że jego przyjaciel – Wilhelm Jerusalem popełnił samobójstwo – zastrzelił się z pistoletu. Powodem była nieszczęśliwa miłość do żony sekretarza Herda, który zabronił mu odwiedzin w swym domu. Młodzieniec zastrzelił się z broni pożyczonej od Kestnera. Innym wątkiem wykorzystanym w „Cierpieniach…” jest wyproszenie Jerusalema z jednego z arystokratycznych bali ze względu na mieszczańskie pochodzenie.



Nawiązania do „Cierpień młodego Wertera” w Polsce



W Polsce w literaturze końca XVIII wieku nie znajdujemy wpływu dzieła Goethego. Przyczyną była przede wszystkim trudna sytuacja w państwie, które walczyło o zachowanie niepodległości. W drugim dziesięcioleciu XIX wieku o „Cierpieniach…” można znaleźć zaledwie kilka wzmianek. Pierwszym oryginalnym dziełem, na które wpływ miały dzieje Wertera jest utwór z 1813 roku „Malwina czyli Doromyślność serca” Marii z Czartoryskich Wirtemberskiej. Główny bohater - Ludomir nosi podobne cechy jak postać Goethego. Utwory łączy także motyw osjanistyczny. Innymi polskimi „werteriadami” były m. in.: „Nierozsądne śluby” Bernatowicza, „Żale Elwiry” Kacperowskiego, „Smutne wspomnienia nieszczęśliwego Kazimierza” Kraszewskiego czy „Lesław” Zmorskiego. Pierwsze tłumaczenie „Cierpień…” ukazało się w Polsce w 1822 roku dzięki Kazimierzowi Brodzińskiemu.

Głębsze zagłębienie się w pesymistyczną filozofię Wertera odnajdziemy dopiero w IV części „Dziadów” Adama Mickiewicza. Oprócz oczywistego wpływu utworu odnajdziemy także podobieństwo losów Goethego i Mickiewicza. Najbardziej czytelne cechy wspólne obu utworów to bezpośredniość uczuć i przeżyć, a także szczerość w ich ukazaniu. Na bezpośrednie związki z niemieckim pisarzem wskazuje autor „Ballad i romansów” w treści dramatu, gdy Gustaw mówi: „Ach, jeśli ty Goethego znasz w oryginale” lub „znasz ogień i łzy Wertera?”. Wertera i Gustawa łączy wiele cech – silne uczucie, wrażliwość na naturę, zainteresowanie losem zwykłych ludzi, fantazja, bogata wyobraźnia, idealizm. Obydwaj bohaterowie podobnie traktują miłość – to uczucie święte, najważniejsza wartość w życiu. Podoba w obu utworach jest teoria samobójstwa, śmierć z własnej ręki zostaje usprawiedliwiona. Mickiewicz jednak przełamuje schemat werterowski – Gustawowi każe przemienić się w III cz. „Dziadów” w kochanka ojczyzny – Konrada.

Johann Wolfgang Goethe – notatka szkolna



Johann Wolfgang Goethe przyszedł na świat 28 sierpnia 1749 roku we Frankfurcie nad Menem. Jego ojciec – Johann Caspar był radcą i rentierem, zaś matka – Catharina Elisabeth pochodziła z rodziny patrycjuszy.

Wykształcenie zdobywał dzięki ojcu i prywatnym nauczycielom. Uczył się języków obcych, jazdy konnej, fechtunku, rysunku, malarstwa, gry na instrumentach muzycznych. Od najmłodszych lat pisał wiersze i dramaty. Od 1765 roku studiował prawo w Lipsku prowadząc bujne życie studenckie. Uczył się rysunku u dyrektora ASP Oesera, zaczął publikować swe utwory poetyckie – pierwszy tomik („Annette”) ukazał się w 1767 roku. Ciężka choroba sprawiła, że w 1768 roku powrócił do domu, by kontynuować studia w Strasburgu w 1770 roku. Wówczas stanął na czele twórców okresu „burzy i naporu”. Pierwszym opublikowanym dramatem było dzieło „Getz von Berlichingen” z 1773 roku.

Po studiach praktykował jako adwokat najpierw w rodzinnym mieście, a potem w Wetzlarze (pracował jako referendarz w sądzie). Tam poznał Charlottę Buff i jej narzeczonego Kestnera, którzy stali się pierwowzorami postaci z „Cierpień młodego Wertera” wydanych w 1774 roku. Utwór przyniósł autorowi wielką sławę.

Po nieudanej miłości powrócił w rodzinne strony, a następnie przeniósł się do Weimaru na zaproszenie księcia Karola Augusta. Prowadził dworskie życie uzyskując tytuł ministra. Często odwiedzał Szwajcarię, a w 1786 roku rozpoczął zwiedzanie Włoch. W 1788 roku związał się z Christianą Vulpius, która została towarzyszką jego życia. W roku 1790 odbył podróż do Polski (Tarnowskie Góry, Kraków, Wieliczka, Częstochowa, Wrocław).

W latach 1791-1817 kierował weimarskim teatrem. Od 1794 roku przyjaźnił się z Fryderykiem Schillerem (do jego śmierci). W 1806 roku ukończył I część „Fausta” Po śmierci żony w 1816 roku opiekowała się nim synowa Ottille. II część „Fausta” została ukończona w 1831 roku. Pisarz zmarł w osamotnieniu w Weimarze 22 marca 1832 roku.



Bibliografia „Cierpień młodego Wertera”



1. Chojnacka K., „Johan Wolfgang Goethe Cierpienia młodego Wertera. Streszczenie – analiza - interpretacja”, Wydawnictwo LITERAT, Toruń 2010.

2. Ciechanowska Z., „Echa Wertera w Polsce”, Kraków 1925.

3. Dobijanka-Witczakowa O., „Opracowanie”, w: Johan Wolfgang Goethe „Cierpienia młodego Wertera”, Wrocław 1975.

4. Friedenthal R., „Goethe: jego życie i czasy”, Warszawa 1969.

5. Lementowicz U., „Cierpienia młodego Wertera” Johana Wolfganga Goethego, Biblios, Lublin 2006.

6. Oellers N., Steegers R., „Spotkajmy się w Weimarze. Literatura i życie za czasów Goethego”, Poznań 2004.

7. Paprocka M., „Johan Wolfgang Goethe Cierpienia młodego Wertera”, Wydawnictwo Zielona Sowa, Kraków 2010.

8. Rzechak W., „Opracowanie”, w: Johan Wolfgang Goethe „Cierpienia młodego Wertera”. Wydanie z opracowaniem, Wydawnictwo GREG, Kraków 2005.

9. Szyrocki M., „Johann Wolfgang Goethe”, Warszawa 1981.

10. Tomala S., „Johan Wolfgang Goethe Cierpienia młodego Wertera”, Dom Wydawniczy „JOTA”, Warszawa 1991.

11. Zagórowski Z., „Wstęp”, w: Johan Wolfgang Goethe „Cierpienia młodego Wertera”, Wydawnictwo Siedmioróg, Wrocław 1996.



„Cierpienia młodego Wertera” - streszczenie

Księga pierwsza
Utwór rozpoczyna motto z wiersza Goethego wprowadzające w problematykę utworu.

W pierwszym liście (z 4 maja 1771 roku) Werter informuje, że w miejscu do którego wyjechał czuje się dobrze. Powodem wyjazdu były sprawy spadkowe jego matki, które omawia ze swą ciotką. Wspomina o wcześniejszym nie... wiecej



„Cierpienia młodego Wertera” – plan wydarzeń

Księga pierwsza
1. Przyjazd Wertera do miasteczka.
2. Sprawy spadkowe omawiane z ciotką.
3. Odnalezienie ukojenia w samotności.
4. Przyroda odciągająca Wertera od działań artystycznych.
5. Obserwowanie dziewcząt przy studni.
6. Niechęć do czytania innych lektur niż dzieła Homera.
7. Zapr... wiecej



Kalendarz listów Wertera

• 4 maja 1771 – Werter informuje o swym przyjeździe do miasteczka i odnalezieniu ukojenia w samotności.
• 10 maja – natura przynosi Werterowi spokój, jednak nie może zrealizować się jako artysta.
• 12 maja – wspomnienie o okolicznej studni.
• 13 maja – niechęć do innych lek... wiecej



„Cierpienia młodego Wertera” – opracowanie, problematyka

Znaczenie tytułu „Cierpienia młodego Wertera”
Tytuł utworu Johanna Wolfganga Goethego zapowiada jego problematykę i charakteryzuje postać głównego bohatera. „Cierpienia młodego Wertera” w pełni realizują założenia twórcze czasów „burzy i naporu”, których prekursorem był m. in. Goethe.

Tytułowy ... wiecej



„Cierpienia młodego Wertera” – bohaterowie

Werter – główny bohater powieści Goethego, autor wszystkich listów, które składają się na treść utworu. To nadwrażliwy, kierujący się uczuciem młodzieniec, skłonny do życia w świecie fantazji i wyobraźni samotnik. Czuje się wyobcowany w społeczeństwie i niezrozumiały. Z powodu nieszczęśliwej miłości cierpi, o... wiecej



Werter – charakterystyka

Werter – charakterystyka
Główny bohater powieści epistolarnej Johana Wolfganga Goethego to młodzieniec wywodzący się z mieszczańskiej rodziny. Werter jest artystą o duszy poety i niespokojnym sercu. To właśnie owa wrażliwość sprawia, iż intensywniej odczuwa emocje, odbiera otaczającą go rzeczywistość. Spokój i samotno... wiecej



Lotta – charakterystyka

W powieści Goethego „Cierpienia młodego Wertera” postać Lotty widziana jest oczami tytułowego bohatera. Werter idealizuje swą wybrankę widzi ją w samych pozytywnych barwach. Lotta, niemal w chwili, gdy Werter spotkał ją po raz pierwszy, stała się jedyną drogą wiodącą do szczęścia, wartością najwyższą. Lotta jest pi... wiecej



Cierpienie i miłość jako głowne tematy „Cierpień młodego Wertera”

Romantyczna koncepcja miłości na podstawie „Cierpień młodego Wertera”
Johann Wolfgang Goethe twierdził, że „każdy pisarz w pewnej mierze opisuje siebie w swoich dziełach”. Dwa epizody z jego życia są podobne do losów głównych bohaterów powieści „Cierpienia młodego Wertera”. W 1772 roku poznał Charlottę Buf... wiecej



Motyw literackie w „Cierpieniach młodego Wertera”

Motyw samobójczej śmierci w „Cierpieniach młodego Wertera”
Samobójstwo, analizowane z punktu widzenia literatury, najczęściej związane było z nieszczęśliwą i niespełnioną miłością. Najlepszym przykładem tego jest powieść niemieckiego romantyka – Jana Wolfganga Goethego – „Cierpienia młodego Wertera”. Tytuł... wiecej



Zamiłowania literackie Wertera

Główny bohater „Cierpień młodego Wertera”, czyta książki podczas pobytu na łonie natury, w bardzo malowniczej miejscowości Wahlheim. Poszukuje tam spokoju i odpoczynku od pracy. Ten spokój zapewnia mu kontemplacja przyrody, malowanie, poznawanie mieszkańców okolicy, a oprócz tego – właśnie lektura. Wybór Wertera pa... wiecej



Bohater werteryczny – charakterystyka

Losy głównego bohatera powieści epistolarnej Johanna Wolfganga Goethego „Cierpienia młodego Wertera” ukształtowały nową postawę. Jest to postawa werteryczna oraz typ bohatera werterycznego. Werteryzm jest to ból duszy, ból istnienia wywołany nadwrażliwością i niemożnością spełnienia się i zaspokojenia oczekiwań. wiecej



Najważniejsze cytaty „Cierpień młodego Wertera”

„Jestem tak szczęśliwy, tak zatopiony w poczuciu spokojnego istnienia, że sztuka moja cierpi wskutek tego”. [list z 10 maja] – spokój po przyjeździe do miasteczka

„Mój Boże, czyż była choć jedna siła mojej duszy nie wyzyskana? Czyż nie mogłem przed nią rozwinąć całego przedziwnego uczucia, kt... wiecej