2l.pl Lektury Motywy literackie
Jesteś w: 2l.pl -> Potop

2l.pl / „Potop” – problematyka

Autor: Jakub Ciczkowski     Data publikacji: 20.01.2006     Serwis chroniony prawem autorskim

Problematyka „Potopu” Sienkiewicza związana jest z koncepcją widzenia historii przez autora. Mimo wierności realiom z XVII-wiecznej Polski opowieść Sienkiewicza jest w dużej mierze optymistyczna. Powstała pod zaborami w XIX wieku i miała społeczeństwu polskiemu przynieść pokrzepienie i nadzieję. Bohaterowie zestawieni są na zasadzie kontrastu – zdrajcom, którzy myślą jedynie o prywatnych korzyściach przeciwstawieni zostali patrioci – dzielni rycerze pragnący walczyć za króla i ojczyznę.


Powieść, podobnie jak inne części „Trylogii” pisana była „ku pokrzepieniu serc”. Miała przynosić wiarę w żywotne siły narodu, nadzieję na odzyskanie wolności. Przedstawiała polską historię w sposób wyidealizowany. Autor przekonywał, że nawet w obliczu tragedii – zajęcia kraju przez wojska szwedzkie – naród potrafi się zjednoczyć i podnieść z upadku. Zaś ci, którzy pierwotnie mają wady mogą zmienić swe postępowanie, przysłużyć się krajowi i zdobyć miano bohatera (jak np. Andrzej Kmicic).

W pierwszej części „Potopu” oglądamy stopniowy rozpad Rzeczpospolitej. Kolejni magnaci przechodzą na stronę wroga i w imię własnych interesów poddają mu kraj. Szlachta jest zdezorientowana, a nieprzyjaciel odnosi kolejne sukcesy – zajmuje stolicę i wiele innych miast. Przełomowym momentem staje się obrona klasztoru na Jasnej Górze. Ma ona w utworze znaczenie symboliczne, moralne, jako symbol obrony polskiej wiary, religii katolickiej, która w chwilach trudnych zawsze dodawała Polakom sił. Przebudzenie powoduje, że kraj budzi się z marazmu, król powraca do ojczyzny, a wróg wycofuje się do Szwecji.




Podsumowaniem idei odrodzenia narodowego są słowa Zagłoby skierowane do przyszłych pokoleń: „Niech, gdy ciężkie czasy nadejdą, wspomną na nas i nie desperują nigdy, bacząc na to, że nie masz takowych terminów, z których by się viribus unitis (łac. wspólnymi siłami) i przy boskich auxiliach (łac. pomocy) podnieść nie można”. Sienkiewicz podkreśla, że źródłem odrodzenia jest trwanie przy podstawowych wartościach: wierze katolickiej, umiłowaniu ojczyzny, solidarności, zaniechaniu prywaty. Taki przekaz dawał nadzieję na odzyskanie suwerenności także zgnębionej ludności ziem polskich w XIX wieku.



  Dowiedz się więcej
Potop – streszczenie
Okoliczności powstania "Potopu"
Potop - bohaterowie
Czas i miejsce akcji
Materiał źródłowy powieści
Typy narracji w Potopie
Idea „Potopu” – powieść pisana „ku pokrzepieniu serc”
Kompozycja Potopu
Postawa Polaków wobec najazdu Szwedów
„Potop” – szczegółowy plan wydarzeń
Skrócony plan wydarzeń „Potopu”
„Potop” – problematyka
„Potop” – wątki główne i poboczne
Obraz Polaków w XVII wieku na podstawie „Potopu”
Obraz społeczeństwa polskiego w „Potopie”
Henryk Sienkiewicz – notatka szkolna
„Potop” jako powieść historyczna (cechy gatunku)
Andrzej Kmicic – charakterystyka
Aleksandra Billewiczówna – charakterystyka
Michał Wołodyjowski – charakterystyka
Zagłoba – charakterystyka
Janusz Radziwiłł – charakterystyka
Bogusław Radziwiłł – charakterystyka
Wydarzenia historyczne w „Potopie”
Bohaterowie historyczni w „Potopie”
Archaizacja w „Potopie”
„Potop” – znaczenie tytułu
Artyzm powieści „Potop”
Style w „Potopie”
Sposób kreowania bohaterów w „Potopie”
Wątek romansowo-przygodowy w „Potopie”
„Potop” a prawda historyczna
Założenia ideowe w „Potopie”
Motyw władcy w „Potopie” (portret Jana Kazimierza)
Motyw zdrady ojczyzny w „Potopie”
Motyw wojny w „Potopie”
Motyw odkupienia winy w „Potopie”
Motyw sarmaty i sarmatyzmu w „Potopie” Sienkiewicza
Wątek rycerza i rycerstwa w „Potopie”
Andrzej Kmicic - rycerz czy warchoł?
Motyw pojedynku w „Potopie”
Tło historyczne w „Potopie”
Przemiana Andrzeja Kmicica i jej motywy
Motyw przyjaźni w „Potopie”
Losy Andrzeja Kmicica
Andrzej Kmicic jako bohater dynamiczny
Adaptacja „Potopu” Hoffmana
Elementy stylu biblijnego w „Potopie” Henryka Sienkiewicza
Literacka wizja rehabilitacji i przebaczenia w „Potopie”
Miłość Aleksandry Billewiczówny i Andrzeja Kmicica w „Potopie”
Obraz Szwedów w „Potopie”
Geneza „Potopu”
Aluzje Sienkiewicza do współczesności w „Potopie”
Wartości wyznawane przez Andrzeja Kmicica
Krótka charakterystyka Kmicica
Aleksandra Billewiczówna jako kobieta idealna
Obraz Matki Boskiej w „Potopie”
Sąd nad Andrzejem Kmicicem
Realizm i fikcja w „Potopie”
Charakterystyka porównawcza Andrzeja Kmicica i Jacka Soplicy
Uczta w Kiejdanach – opis
Czy twoim zdaniem Kmicic jest bohaterem dla współczesnego, młodego człowieka?
„Kmicicowa kompania” Kossaka – portret awanturników
„Potop” – najważniejsze cytaty
„Potop” – bibliografia