2l.pl Lektury Motywy literackie
Jesteś w: 2l.pl -> Potop

2l.pl / „Potop” jako powieść historyczna (cechy gatunku)

Autor: Jakub Ciczkowski     Data publikacji: 20.01.2006     Serwis chroniony prawem autorskim

Sienkiewicz mimo iż wzorował się na istniejących już typach powieści historycznej, umiejętnie je łącząc stworzył nowy typ historycznej powieści. Przede wszystkim połączył powieść walterskotowską, która kładła nacisk na szczegóły obyczajowe i historyczne (autor opierając się w „Potopie” na różnorodnych źródłach w sposób jak najbardziej wierny starał się oddać realia społeczne, polityczne i obyczajowe) oraz powieść dumasowską, którą cechowała wartka akcja z licznymi zwrotami, mnóstwo scen pogoni, ucieczki, niespodziewanych zdarzeń, a także połączenie intrygi politycznej z romansem.


Ponadto Sienkiewicz do swego typu powieści historycznej wprowadził rdzennie polską tradycję gawędy szlacheckiej, co związane było z wzorowaniem się na „Pamiętniki” Paska. „Potop” jest powieścią panoramiczną przenoszącą czytelnika w realia XVII-wiecznej Polski, głównie okresu „Potopu szwedzkiego”. Poszczególne wydarzenia historyczne stanowiły kanwę do rozwoju fikcyjnej fabuły (zdrada części magnaterii, klęska pospolitego rudzenia, obrona Jasnej Góry, walki pod Warszawą, Warką i w Prusach itp.). Autor pozostaje wierny historycznym przekazom. Dynamiczna intryga i losy Kmicica stanowią realizację modelu zaczerpniętego od Dumasa (np. fakt porwania księcia Bogusława).




Język powieści stylizowany jest na siedemnastowieczną polszczyznę Paska. Zawiera wiele archaizmów. Wizja dziejów jaka kreuje Sienkiewicz jest optymistyczna i konserwatywna. Mimo zdrad, rozpadu społecznych więzi i wad szlachty ostatecznie Polska zwycięża, jej mieszkańcy w obliczu klęski potrafią się zjednoczyć i pokonać wroga. Wiązało się to z idą „pokrzepienia serc” i odwołaniem do mitu kompensacyjnego. Dzięki temu rosła wiara w siłę polskiego narodu, wzbudzany był szacunek do własnej przeszłości. Mimo oparcia fabuły na źródłach historycznych wprowadzenie bohaterów heroicznych czy elementów cudowności (obrona Jasnej Góry dzięki sile Matki Boskiej) decydowało o powiązaniu fabuły z mitem i baśnią.



  Dowiedz się więcej
Potop – streszczenie
Okoliczności powstania "Potopu"
Potop - bohaterowie
Czas i miejsce akcji
Materiał źródłowy powieści
Typy narracji w Potopie
Idea „Potopu” – powieść pisana „ku pokrzepieniu serc”
Kompozycja Potopu
Postawa Polaków wobec najazdu Szwedów
„Potop” – szczegółowy plan wydarzeń
Skrócony plan wydarzeń „Potopu”
„Potop” – problematyka
„Potop” – wątki główne i poboczne
Obraz Polaków w XVII wieku na podstawie „Potopu”
Obraz społeczeństwa polskiego w „Potopie”
Henryk Sienkiewicz – notatka szkolna
„Potop” jako powieść historyczna (cechy gatunku)
Andrzej Kmicic – charakterystyka
Aleksandra Billewiczówna – charakterystyka
Michał Wołodyjowski – charakterystyka
Zagłoba – charakterystyka
Janusz Radziwiłł – charakterystyka
Bogusław Radziwiłł – charakterystyka
Wydarzenia historyczne w „Potopie”
Bohaterowie historyczni w „Potopie”
Archaizacja w „Potopie”
„Potop” – znaczenie tytułu
Artyzm powieści „Potop”
Style w „Potopie”
Sposób kreowania bohaterów w „Potopie”
Wątek romansowo-przygodowy w „Potopie”
„Potop” a prawda historyczna
Założenia ideowe w „Potopie”
Motyw władcy w „Potopie” (portret Jana Kazimierza)
Motyw zdrady ojczyzny w „Potopie”
Motyw wojny w „Potopie”
Motyw odkupienia winy w „Potopie”
Motyw sarmaty i sarmatyzmu w „Potopie” Sienkiewicza
Wątek rycerza i rycerstwa w „Potopie”
Andrzej Kmicic - rycerz czy warchoł?
Motyw pojedynku w „Potopie”
Tło historyczne w „Potopie”
Przemiana Andrzeja Kmicica i jej motywy
Motyw przyjaźni w „Potopie”
Losy Andrzeja Kmicica
Andrzej Kmicic jako bohater dynamiczny
Adaptacja „Potopu” Hoffmana
Elementy stylu biblijnego w „Potopie” Henryka Sienkiewicza
Literacka wizja rehabilitacji i przebaczenia w „Potopie”
Miłość Aleksandry Billewiczówny i Andrzeja Kmicica w „Potopie”
Obraz Szwedów w „Potopie”
Geneza „Potopu”
Aluzje Sienkiewicza do współczesności w „Potopie”
Wartości wyznawane przez Andrzeja Kmicica
Krótka charakterystyka Kmicica
Aleksandra Billewiczówna jako kobieta idealna
Obraz Matki Boskiej w „Potopie”
Sąd nad Andrzejem Kmicicem
Realizm i fikcja w „Potopie”
Charakterystyka porównawcza Andrzeja Kmicica i Jacka Soplicy
Uczta w Kiejdanach – opis
Czy twoim zdaniem Kmicic jest bohaterem dla współczesnego, młodego człowieka?
„Kmicicowa kompania” Kossaka – portret awanturników
„Potop” – najważniejsze cytaty
„Potop” – bibliografia