2l.pl Lektury Motywy literackie
Jesteś w: 2l.pl -> Potop

2l.pl / „Potop” – wątki główne i poboczne

Autor: Jakub Ciczkowski     Data publikacji: 20.01.2006     Serwis chroniony prawem autorskim

Na pierwszy plan w powieści historycznej Henryka Sienkiewicza „Potop” wysuwa się wątek historyczny. Dotyczy on, na co wskazuje już sam tytuł okresu wojny Polski ze Szwecją w połowie XVII wieku. Pisarz akcję właściwą skupia w latach 1655-1656. Punktem kulminacyjnym konflikty czyni obronę klasztoru na Jasnej Górze – stanowi ona moment przełomu militarnego, ale także duchowego.


Akcja rozpoczyna się w 1655 roku. Obserwujemy zaciągi wojska, następnie poddanie Wielkopolski pod Ujściem, oddanie Litwy pod panowanie szwedzkie i bunt części szlachty przeciw zdradzie magnatów. Następnie dowiadujemy się o kolejnych klęskach Jana Kazimierza. Losy wojny odwraca obrona Częstochowy. Król goszczący na Śląsku powraca do kraju i dociera do Lwowa. Na Podlasiu trwają walki z wojskami Radziwiłłów. W kolejnym roku wojny Karol Gustaw przeprowadza kontrofensywę, jednak jego wojska zostają otoczone w widłach Sanu. Czarniecki zwycięża pod Warką, następnie trwają walki o Warszawę, rozgrywa się bitwa pod Prostkami, a działania zbrojne wygasają.

Drugim głównym wątkiem jest watek romansowo-przygodowy, którego głównymi bohaterami są Aleksandra Billewiczówna i Andrzej Kmicic. Wątek ten łączy się i przeplata z wątkiem historycznym. Głównymi jego etapami są pierwsze spotkanie Andrzeja i Oleńki, przepędzenie Kmicica po spaleniu Wołmontowicz, uczta w Kiejdanach, podczas której Kmicic pozostaje wierny Radziwiłłom. Następnie Kmicic przekonuje się o zdradzie magnatów i odkupuje swe winy walcząc przy obronie Częstochowy, towarzysząc królowi w powrocie ze Śląska, walkach podjazdowych w Prusach. W międzyczasie Oleńka zostaje porwana i uwięziona przez Bogusława Radziwiłła, udaje jej się ostatecznie zbiec, z opresji ratuje ją kochanek i wyrusza na wojnę z Rakoczym. Rozwiązanie wątku następuje podczas mszy w upickim kościele, gdy w liście król rehabilituje Kmicica, a Oleńka przebacza mu wszystkie winy.




Ważnym motywem powieści jest wewnętrzna przemiana Kmicica. Zmienia się ze szlacheckiego warchoła i awanturnika, a następnie nieświadomego zdrajcy ojczyzny w bohatera, którego czyny wysławia król Polski Jan Kazimierz. Wśród innych wątków możemy wspomnieć o wątku zdrady księcia Janusza Radziwiłła zakończonej jego tragiczną śmiercią, wątkach Miłosnych związanych z takimi osobami, jak Michał Wołodyjowski czy Anna Borzobohata-Krasieńska. W wątku historycznym możemy wydzielić także poszczególne etapy, np. obrona Jasnej Góry, zdrada pod Ujściem, walki o Warszawę.



  Dowiedz się więcej
Potop – streszczenie
Okoliczności powstania "Potopu"
Potop - bohaterowie
Czas i miejsce akcji
Materiał źródłowy powieści
Typy narracji w Potopie
Idea „Potopu” – powieść pisana „ku pokrzepieniu serc”
Kompozycja Potopu
Postawa Polaków wobec najazdu Szwedów
„Potop” – szczegółowy plan wydarzeń
Skrócony plan wydarzeń „Potopu”
„Potop” – problematyka
„Potop” – wątki główne i poboczne
Obraz Polaków w XVII wieku na podstawie „Potopu”
Obraz społeczeństwa polskiego w „Potopie”
Henryk Sienkiewicz – notatka szkolna
„Potop” jako powieść historyczna (cechy gatunku)
Andrzej Kmicic – charakterystyka
Aleksandra Billewiczówna – charakterystyka
Michał Wołodyjowski – charakterystyka
Zagłoba – charakterystyka
Janusz Radziwiłł – charakterystyka
Bogusław Radziwiłł – charakterystyka
Wydarzenia historyczne w „Potopie”
Bohaterowie historyczni w „Potopie”
Archaizacja w „Potopie”
„Potop” – znaczenie tytułu
Artyzm powieści „Potop”
Style w „Potopie”
Sposób kreowania bohaterów w „Potopie”
Wątek romansowo-przygodowy w „Potopie”
„Potop” a prawda historyczna
Założenia ideowe w „Potopie”
Motyw władcy w „Potopie” (portret Jana Kazimierza)
Motyw zdrady ojczyzny w „Potopie”
Motyw wojny w „Potopie”
Motyw odkupienia winy w „Potopie”
Motyw sarmaty i sarmatyzmu w „Potopie” Sienkiewicza
Wątek rycerza i rycerstwa w „Potopie”
Andrzej Kmicic - rycerz czy warchoł?
Motyw pojedynku w „Potopie”
Tło historyczne w „Potopie”
Przemiana Andrzeja Kmicica i jej motywy
Motyw przyjaźni w „Potopie”
Losy Andrzeja Kmicica
Andrzej Kmicic jako bohater dynamiczny
Adaptacja „Potopu” Hoffmana
Elementy stylu biblijnego w „Potopie” Henryka Sienkiewicza
Literacka wizja rehabilitacji i przebaczenia w „Potopie”
Miłość Aleksandry Billewiczówny i Andrzeja Kmicica w „Potopie”
Obraz Szwedów w „Potopie”
Geneza „Potopu”
Aluzje Sienkiewicza do współczesności w „Potopie”
Wartości wyznawane przez Andrzeja Kmicica
Krótka charakterystyka Kmicica
Aleksandra Billewiczówna jako kobieta idealna
Obraz Matki Boskiej w „Potopie”
Sąd nad Andrzejem Kmicicem
Realizm i fikcja w „Potopie”
Charakterystyka porównawcza Andrzeja Kmicica i Jacka Soplicy
Uczta w Kiejdanach – opis
Czy twoim zdaniem Kmicic jest bohaterem dla współczesnego, młodego człowieka?
„Kmicicowa kompania” Kossaka – portret awanturników
„Potop” – najważniejsze cytaty
„Potop” – bibliografia