Jesteś w: 2l.pl -> Granica

Granica

Autor: Karolina Marlęga     Serwis chroniony prawem autorskim

„Granica” - wprowadzenie

„Granica” Zofii Nałkowskiej jest powieścią wielowymiarową i niejednoznaczną. Pod przykrywką romansu córki kucharki i syna zubożałego szlachcica, autorka przemyciła problematykę psychologiczną, filozoficzną, społeczną, obyczajową oraz moralną, stawiając trudne i kontrowersyjne czasami pytania.

Powieść t... wiecej



Granica streszczenie

I

Powieść rozpoczyna się informacją o samobójczej śmierci jej głównego bohatera - Zenona Ziembiewicza. Okazuje się, że nieboszczyk miał romans z Justyną Bogutówną. Wiadomość ta, dotycząca przecież jegomościa znanego i poważanego oraz wiejskiej dziewczyny, która kilka dni wcześniej oblała go kwasem, stała... wiecej



Losy Cecylii Kolichowskiej

Jedną z bohaterek powieści Zofii Nałkowskiej „Granica” jest Cecylia Kolichowska, z domu Biecka, kobieta pięćdziesięcioletnia, dwukrotna wdowa, w czasie akcji utworu obecnie kobieta samotna.

Pierwszy mąż bohaterki nazywał się Konstanty Wąbrowski. Cecylia wyszła za niego z wielkiej miłości Przeżyli razem dzie... wiecej



Dzieciństwo i młodość Zenona Ziembiewicza

Zenon Ziembiewicz jest głównym bohaterem powieści psychologicznej Zofii Nałkowskiej - „Granica”.

Zenon pochodził z podupadłej ziemiańskiej rodziny. Był jedynym dzieckiem Waleriana i Żanci Ziembiewiczów, z którymi przeniósł się do Boleborzy, gdy ojciec stracił bogactwo swoje i matki. Zamieszkali tam w mająt... wiecej



Przemiana wewnętrzna Zenona Ziembiewicza

Przemianie wewnętrznej w powieści ulega jej główny męski bohater Zenon Ziembiewicz. Punktem zwrotnym w jego życiu jest początek uzależnienia od Czechlińskiego – zamożnego plenipotenta majątku hrabiostwa Tczewskich, założyciela gazety „Niwa”, a później starosty. Od chwili podjęcia współpracy z tym mężczyzną, Z... wiecej



Charakterystyka Zenona Ziembiewicza

Zenon Ziembiewicz, główny bohater powieści Zofii Nałkowskiej „Granica”, pochodził z podupadłej ziemiańskiej rodziny. Był jedynym synem zubożałych szlachciców - Waleriana i Joanny (Żanci) z Niemierów. Jego ojciec, po stracie majątku rodowego własnego i żony, objął posadę rządcy Boleborzy - folwarku będącego własno... wiecej



Kariera Zenona Ziembiewicza

Kariera zawodowa i polityczna zdolnego i ambitnego Zenona Ziembiewicza jest jednym z motywów powieści Zofii Nałkowskiej „Granica”, a zarazem wyrazem dominującej w XIX-sto i XX-wiecznej literaturze tendencji do opisu dojrzewania i stopniowego dochodzenia do wyższych urzędów reprezentantów zdeklasowanej szlachty i niższych warst... wiecej



Plan wydarzeń „Granicy”

1. Opis rodziców Zenona Ziembiewicza, mieszkających w Boleborzy.
2. Opis życia Cecylii Kolichowskiej i jej kamienicy.
3. Platoniczna miłość Elżbiety Bieckiej do Awaczewicza.
4. Wizyty przyjaciółek u Cecylii Kolichowskiej.
5. Życie lokatorów w kamienicy u Kolichowskiej.
6. Losy Karoliny Bogutowej.
... wiecej



Portrety kobiece w „Granicy”

W „Granicy” Zofia Nałkowska zawarła prawdziwy przegląd przez charaktery kobiet, zwracając uwagę na różnice w pochodzeniu, wykształceniu, wyglądzie, zachowaniu czy wieku.

Spośród kilkudziesięciu powieściowych bohaterek, na uwagę zasługuje czternaście z nich, reprezentujących odmienne postawy, losy, charakt... wiecej



Charakterystyka Elżbiety Bieckiej

Elżbieta Biecka jest jedną z głównych bohaterek powieści Zofii Nałkowskiej „Granica”.

Była córką Romany z Giezłowskich Bieckiej (w czasie akcji właściwej powieści Niewieskiej) i mężczyzny, z którym piękna Romana rozwiodła się, gdy córka miała zaledwie roczek. Po jego śmierci Elżbieta została oddana... wiecej



Miłość Zenona Ziembiewicza i Elżbiety Bieckiej

Zenon Ziembiewicz zakochał się w Elżbiecie Bieckiej, gdy jako młody chłopak, uczeń gimnazjum, mieszkał na stancji w kamienicy jej ciotki. Mimo iż podejmował wtedy wszelkie starania, by zwrócić na siebie uwagę pięknej rówieśniczki - pomagał jej w algebrze, podrzucał ciekawe książki, ona darzyła wtedy młodzieńczym, nieodwzajemn... wiecej



Charakterystyka Justyny Bogutówny

Justyna Bogutówna – bohaterka powieści Zofii Nałkowskiej „Granica” - była jedyną, nieślubną córką kucharki Karoliny Bogutowej. Jej matka urodziła ją, będąc od kilkunastu lat wdową, stając się obiektem plotek i drwin, płacąc za romans z bogatym paniczem i macierzyństwo utratą pracy.

Justyna miała... wiecej



Romans Zenona Ziembiewicza z Justyną

Gdy matka Justyny – Karolina Bogutowa, otrzymała posadę kucharki w dworku w Boleborzy i zabrała córkę ze sobą, dziewczyna poznała Zenona Ziembiewicza, który przyjechał do rodziców na wakacje.

Młodzi na początku dużo rozmawiali i spacerowali, aż w końcu zostali kochankami. Justyna urzekła Zenona optymizmem, dziec... wiecej



Konflikt pokoleń w „Granicy”

Motyw konfliktu pokoleń widać w powieści „Granica” Zofii Nałkowskiej w relacjach dwóch odmiennych, a zarazem tak bardzo podobnych postaci – ojca i syna.

Walerian i Zenon Ziembiewicz wyznawali odrębne poglądy niemal na wszystkie kwestie. Pierwszy wpisywał się w ramy niewykształconego szlachcica, który prze... wiecej



Charakterystyka szlachty w „Granicy”

Zofia Nałkowska wprowadziła wątek szlachty w „Granicy” dzięki zamożnej rodzinie Tczewskich oraz podupadłej Ziembiewiczów, dając tym samym dwa całkowicie różne obrazy tej warstwy społecznej.

Hrabiostwo Tczewscy byli właścicielami majątków Chązebnej, Gwareckiego Folwarku, Pieszni, Boleborzy, Popłoszy, las... wiecej



Obraz mieszczaństwa w „Granicy”

Prócz bogatej arystokracji, zubożałej szlachty, proletariuszy i biedoty, Nałkowska opisała w „Granicy” także warstwę mieszczańską.

Jej reprezentantami w powieści są między innymi właścicielka kamienicy Cecylia Kolichowska, kierownik cukierni Marian Chązowicz oraz właściciel sklepu bławatnego Julian Toruci... wiecej



Motyw małżeństwa w „Granicy”

Motyw małżeństwa objawia się w powieści Zofii Nałkowskiej „Granica” kilkukrotnie. Ślub bierze zakochana w sobie para głównych bohaterów – Zenon Ziembiewicz i Elżbieta Biecka. Święty związek łączy także matkę kobiety – Romanę, z jej wieloletnim kochankiem Niewieskim, który dla tej pięknej i pociągające... wiecej



Motyw starości w „Granicy”

Starość jest motywem realizowanym wiele razy w literaturze polskiej. Sięgnęła po niego także przedstawicielka prozy psychologicznej – Zofia Nałkowska.

Tworząc postać posuniętej w latach, zgorzkniałej i wspominającej czasy beztroski i urody Cecylii Kolichowskiej, pisarka zrealizowała go w sposób dość tendencyjny.... wiecej



Motyw domu (kamienicy) w „Granicy”

W powieści „Granica” Zofia Nałkowska zrealizowała motyw domu na przykładzie kamienicy Cecylii Kolichowskiej, którą bohaterka odziedziczyła po śmierci drugiego męża.

W tym starym, dużym, trzypiętrowym budynku przy ulicy Staszica 17, na którego frontowej ścianie od ulicy znajdowały się żelazne balkony, a ter... wiecej



Motyw miłości w „Granicy”

Motyw miłości w powieści „Granica” Zofii Nałkowskiej jest – obok motywu kariery - jednym z głównych wątków utworu. Występuje on na kartach książki w wielu odsłonach, począwszy od miłości łączącej kobietę z mężczyzną (szczęśliwą oraz tę mniej uskrzydlającą), poprzez bezgraniczną miłość matczyną, a ... wiecej



Motyw mieszczaństwa w „Granicy”

Motyw mieszczaństwa jest jednym z wątków „Granicy”. Zofia Nałkowska na przykładzie właścicielki kamienicy Cecylii Kolichowskiej, kierownika cukierni Mariana Chązowicza oraz właściciela sklepu bławatnego Juliana Torucińskiego pokazała styl życia tej warstwa społecznej.

Cechowała mieszczan chęć bezwzględn... wiecej



Motyw księdza w „Granicy”

W fabułę swojej powieści Zofia Nałkowska wplotła motyw nieco kontrowersyjnego księdza (krążyły plotki o jego romansie z hrabiną Tczewską i siostrzenicą organisty z Gwareckiego Folwarku). Jest nim Adolf Czerlon - proboszcz w Chązebnej, mężczyzna „wielki, grubokościsty, brunatny, o dużym nosie i głęboko pod czaszką ukrytych... wiecej



Motyw kariery w „Granicy”

W powieści Zofii Nałkowskiej „Granica” motyw kariery – obok miłości – jest tematem wiodącym. Pisarka potraktowała awans zawodowy jako pokazanie charakteru głównego bohatera.

Zenon Ziembiewicz w powieści z syna zubożałych szlachciców, mającego problemy z opłaceniem nauki zamienia się najpierw w p... wiecej



Motyw samobójstwa w „Granicy”

Samobójstwo w „Granicy” Zofii Nałkowskiej pojawia się dwukrotnie o dotyczy pary kochanków – Zenona Ziembiewicza oraz Justyny Bogutówny.

Ona – poddawszy się, po zasugerowaniu takiego wyjścia przez Ziembiewicza, aborcji, nie mogąc poradzić sobie z traumą straty dziecka oraz ze śmiercią Jasi Gołąbsk... wiecej



Motyw zdrady w „Granicy”

W powieści Zofii Nałkowskiej „Granica” zdrada jest jednym z wiodących motywów. Organizuje fabułę oraz stanowi oś konstrukcyjną powieści.

Zdrady dopuszczają się w książce zarówno mężczyźni – Zenon i Walerian Ziembiewiczowie, jak i kobiety – Romana Niewieska i hrabina Tczewska. Przyczyny i skutk... wiecej



Motyw władzy w „Granicy”

Motyw władzy w „Granicy” Zofia Nałkowska pokazała na przykładzie losów Zenona Ziembiewicza, Czechlińskiego, Tczewskich oraz manifestujących z powodu zamknięcia huty Hettnera robotników.

Zenon Ziembiewicz staje się reprezentantem władzy, gdy obejmuje urząd prezydenta miasta. Od tej chwili zaczyna decydować o l... wiecej



Motyw matki w „Granicy”

W „Granicy” Zofia Nałkowska stworzyła wiele portretów matek.

Przykładem matki kochającej swoje dziecko miłością bezwarunkową jest Żancia Ziembiewiczowa. Darzyła Zenona typowym matczynym uczuciem: otaczając opieką od małego, dopingując w zdobywaniu wiedzy, ciesząc się z najmniejszych sukcesów, akceptując... wiecej



Motyw szaleństwa w „Granicy”

Motyw szaleństwa w „Granicy” widać na przykładzie losu Justyny Bogutówny, którą można zaliczyć do grona postaci tragicznych. Poddawszy się, po zasugerowaniu takiego wyjścia przez Ziembiewicza, aborcji, nie mogąc poradzić sobie z traumą straty dziecka oraz ze śmiercią Jasi Gołąbskiej, jej matki oraz dzieci, osamotniona ... wiecej



Motyw dojrzewania w „Granicy”

Motyw dojrzewania w „Granicy” dotyczy głównego bohatera. Można rozpatrywać dosłownie – jako dzieciństwo i młodość Zenona Ziembiewicza, lub bardziej symbolicznie – jako przyznanie się do odpowiedzialności za stan Justyny Bogutówny, za zepsucie rodzinnego szczęścia Elżbiecie Bieckiej czy za los robotników
wiecej



Motyw dworku szlacheckiego w „Granicy”

Zofia Nałkowska zrealizowała w „Granicy” bardzo powszechny w polskiej literaturze motyw dworku szlacheckiego. W tej dwudziestowiecznej psychologicznej prozie symbolem szlacheckich ideałów jest Boleborzy.

Dworek ten należy do hrabiostwa Tczewskich i jest zarządzany pod kontrolą Czechlińskiego przez Waleriana Ziembi... wiecej



Motyw choroby w „Granicy”

Motyw choroby pojawia się w powieści Zofii Nałkowskiej „Granica” kilkakrotnie. Choroba ciała dopada Cecylię Kolichowską, jej syna Karola Wąbrowskiego, Karolinę Bogutowa, Jasię Gołąbską, a choroba duszy, zwana inaczej psychiczną – Justynę.

Cecylia Kolichowska zaczęła skarżyć się na różne dolegliw... wiecej



Motyw kalectwa w „Granicy”

Motyw kalectwa w powieści „Granica” Zofia Nałkowska zrealizowała przez postać syna Cecylii Kolichowskiej – Karola Wąbrowskiego, który oswoił się z dolegliwościami zdrowia już w pierwszych latach swojego życia.

Gdy był dzieckiem, matka wywiozła go do sanatorium do Szwajcarii, gdzie z powodu gruźlicy by... wiecej



Motyw męża w „Granicy”

W powieści Zofii Nałkowskiej „Granica” występuje wielu żonatych mężczyzn. Każdy z nich reprezentuje odmienny pogląd na małżeństwo.

Walerian Ziembiewicz – mąż Żanci, czyli Joanny z Niemierów, jest przykładem człowieka kochającego i szanującego swoją żonę, lecz nie rezygnującego wraz z zawarciem... wiecej



Motyw żony w „Granicy”

Powieściowe żony, stworzone przez Zofię Nałkowską w „Granicy”, są kobietami silnymi, wybaczającymi, kochającymi, a czasami wręcz nierealnymi ze względu na posiadaną anielską cierpliwość.

Mamy w powieści Żancię Ziembiewiczową stale przebaczającą zdrady mężowi, a nawet wychwalającą wiejskie dziewczyn... wiecej



Motyw cierpienia w „Granicy”

Cierpienie jest motywem widocznym w biografii każdego z bohaterów powieści psychologicznej „Granica” Zofii Nałkowskiej.

To bolesne uczucie staje się udziałem między innymi Cecylii Kolichowskiej (wywołane nieodwracalnością procesu starzenia się), Elżbiety Bieckiej (sprowokowane już w młodości, gdy kochała s... wiecej



Motyw śmierci w „Granicy”

Motyw śmierci w powieści „Granica” Zofii Nałkowskiej współistnieje z kilkoma innymi: cierpienia, choroby oraz samobójstwa i dotyczy takich postaci, jak Cecylia Kolichowska, Karolina Bogutowa, Jasia Gołąbska i Zenon Ziembiewicz.

Zamożna właścicielka kamienicy umiera po kilku latach choroby. W ostatnich latach ż... wiecej



Motyw syna w „Granicy”

Zofia Nałkowska w „Granicy” wykorzystała przy budowie fabuły stary motyw syna, który nieco zmodyfikowała. Tworząc postać Karola Wąbrowskiego – bohatera, który z zazdrości o drugiego męża matki decyduje się pozostać przez kilkadziesiąt lat za granicą, pisarka odwróciła się od tradycyjnego, powielanego w polskiej... wiecej



Motyw przemiany wewnętrznej w „Granicy”

Motyw przemiany wewnętrznej widać w powieści „Granica” Zofii Nałkowskiej w kontekście dwóch głównych postaci: Elżbiety Bieckiej oraz Zenona Ziembiewicza.

Bratanica Cecylii Kolichowskiej zmieniła się już w wieku piętnastu lat. Wówczas w codziennym życiu towarzyszyło jej nieustannie poczucie zagubienia i osa... wiecej



Motyw konfliktu wewnętrznego w „Granicy”

Motyw konfliktu wewnętrznego jest jednym z motywów pobocznych powieści psychologicznej Zofii Nałkowskiej „Granica”. Widać go w odniesieniu do głównych bohaterów.

Cierpi z jego powodu Zenon Ziembiewicz, którego cechuje nieustanna ucieczka przed odpowiedzialnością, przyznaniem się do winy i zdeklarowaniem, czy j... wiecej



Motyw zbrodni w „Granicy”

Motyw zbrodni, występujący w powieści Zofii Nałkowskiej „Granica”, dotyczy finału szaleństwa Justyny Bogutówny, której głosy we śnie nakazują zabić dawnego kochanka i ojca nieżyjącego dziecka – Zenona Ziembiewicza.

Obwiniała go o swoją chorobę, obarczała winą za dokonanie aborcji, aż w końcu wkr... wiecej



Motyw konfliktu pokoleń w „Granicy”

Motyw konfliktu pokoleń widać w powieści „Granica” Zofii Nałkowskiej w relacjach dwóch postaci – ojca i syna.

Walerian i Zenon Ziembiewicz reprezentowali odmienne poglądy niemal na wszystkie sprawy. Pierwszy wpisywał się w ramy niewykształconego szlachcica, który przez nieumiejętność zarządzania straci... wiecej



Symbole w „Granicy”

W powieści „Granica” Zofia Nałkowska wplotła symboliczną semantykę w wielu miejscach.

Po pierwsze, symboliczny jest tytuł powieści. Granica odnosi się do wielu kwestii i może być rozumiana jako granica społeczna, moralna, psychologiczna, a nawet filozoficzna.

Interpretacja społeczna dotyczy podzi... wiecej



Granica moralna w utworze

„… granica odpowiedzialności moralnej – odsuwa się niepostrzeżenie coraz bardziej” [narrator w powieści]

Granica moralna w utworze Zofii Nałkowskiej dotyczy głównego bohatera Zenona Ziembiewicza, który przez swoje decyzje przekracza niewidzialną i cienką granicę między tym, co dobre a tym, co złe. ... wiecej



Granica obyczajowa w utworze

Problem niewidzialnej granicy obyczajowej w powieści Nałkowskiej widać w romansie dwójki głównych bohaterów, wywodzących się z odmiennych środowisk, mających inne wychowanie, posługujących się odrębnym słownictwem.

Justyna Bogutówna, zakochując się w Zenonie Ziembiewiczu nie zdawała sobie sprawy z braku szans na z... wiecej



Granica społeczna w utworze

Granica społeczna w powieści Zofii Nałkowskiej jest obecna w przeglądzie przez warstwy zamieszkujące Polskę lat 30. XX wieku, dokonanego przez autorkę.
Nałkowska była świadoma klasowości i hermetyczności każdej z grup społecznych. Obserwując na co dzień takie bariery i ramy, uwieczniła w swojej powieści przedzielone granic... wiecej



Granica psychologiczna w „Granicy”

„Musi coś przecież istnieć, jakaś granica, za którą nie wolno przejść, za którą przestaje się być sobą” [Elżbieta Biecka]

Zofia Nałkowska w powieści „Granica”, nazywanej czasami powieścią pytań o człowieka, opisała psychologiczny obszar ludzkiej natury. Tworząc szczegółowe psychologiczne... wiecej



Granica filozoficzna w „Granicy”

„Jakimi ludźmi jesteśmy naprawdę? Czy takimi, jakimi nas widzą inni, czy też takimi, za jakich sami się uważamy?” [Zenon]

W powieści Zofii Nałkowskiej, prócz moralnej, obyczajowej, społecznej oraz psychologicznej, widać także granicę filozoficzną. Na przykładzie losów głównego bohatera Zenona Ziembiewicz... wiecej



Sposób kreowania bohaterów w „Granicy”

W „Granicy” Zofia Nałkowska skorzystała ze schematycznej budowy losów trójki głównych bohaterów. Zenon Ziembiewicz, Elżbieta Biecka oraz Justyna Bogutówna – choć starają się żyć inaczej niż ich rodzice – popełniają te same błędy.

W stylu życia głównego bohatera widać elementy biografii Wa... wiecej



Determinacja biologiczna w „Granicy”

Determinację biologiczną w „Granicy” widać na przykładzie losów jej głównego bohatera – przedstawiciele koncepcji człowieka biologicznego, nie potrafiącego zapanować nad swoją fizycznością, kierującego się w życiu fizycznymi popędami i prymitywnymi instynktami.
Zenon Ziembiewicz brzydził się zachowanie oj... wiecej



Filozofia w „Granicy”

W powieści Zofii Nałkowskiej, prócz moralnej, obyczajowej, społecznej oraz psychologicznej, widać także problematykę filozoficzną.

Widać to na przykładzie losów głównego bohatera Zenona Ziembiewicza oraz rozmów przeprowadzonych przez księdza Adolfa Czerlona z racjonalistą Karolem Wąbrowskim. To w tych gorących dysku... wiecej



Jaki jest człowiek według „Granicy” Nałkowskiej?

Człowiek według „Granicy” Zofii Nałkowskiej jest istotą bardzo złożoną i wielowymiarową. Utwór będący studium ludzkiej psychiki ukazuje go – ocenianego poprzez pryzmat jego zachowań i decyzji oraz w kontekście biologicznym, społecznym i psychologicznym – jako jednostkę o skomplikowanej psychice. Wpływ na jej... wiecej



Wolność człowieka w kontekście „Granicy” Nałkowskiej

W „Granicy” Zofia Nałkowska pokazała, jaki wpływ na decyzje człowieka ma społeczeństwo oraz biologia. Nie znaczy to jednak, że hołdowała koncepcji całkowitego uzależnienia człowieka od otoczenia czy fizyczności, ponieważ była zdania, że w koncepcji psychologicznej jednostka ma wolność wyboru, może kształtować swoje... wiecej



„Człowiek ma w życiu dwa wyjścia: kształtować rzeczywistość lub poddać się jej”. Rozważ myśl na przykładzie „Granicy”

„Człowiek ma w życiu dwa wyjścia: kształtować rzeczywistość lub poddać się jej” - myśl jednego z największych poetów i eseistów XX wieku, laureata Nagrody Nobla w dziedzinie literatury za rok 1987 za „uniwersalne wartości całokształtu twórczości literackiej, odznaczające się jasnością myśli i poetycką sił... wiecej



„Jesteśmy tacy, jakimi nas widzą inni, czy też tacy, za jakich sami się uważamy?” – rozprawka

„Jesteśmy tacy, jakimi nas widzą inni, czy też tacy, za jakich sami się uważamy?” - słowa wypowiedziane przez Zenona Ziembiewicza zapadają w pamięć, ponieważ takie pytania stawia sobie każdy z nas co dzień. Zastanawiamy się, podobnie jak bohater powieści psychologicznej Zofii Nałkowskiej „Granica”, czy sami s... wiecej



Obrona Zenona Ziembiewicza

Poglądy oraz postępowanie Zenona Ziembiewicza, głównego bohatera powieści Zofii Nałkowskiej „Granica” są niejednoznaczne pod względem etycznym. Nie oznacza to jednak, że postać ta jest negatywna.
Mimo błędów popełnionych przez niego zarówno w życiu osobistym (romans z naiwną i prostolinijną Justyną Bogutówn... wiecej



Oskarżenie Zenona Ziembiewicza

Poglądy oraz postępowanie Zenona Ziembiewicza, głównego bohatera powieści Zofii Nałkowskiej „Granica” są niejednoznaczne pod względem etycznym i predestynują go do grona postaci negatywnych.
Popełnił wiele błędów zarówno w życiu osobistym (romans z naiwną i prostolinijną Justyną Bogutówną), jak i zawodowym (... wiecej



Ocena moralna Zenona Ziembiewicza

Ocena moralna Zenona Ziembiewicza jest bardzo trudnym zadaniem, ponieważ główny bohater powieści Zofii Nałkowskiej „Granica” to postać wielowymiarowa i niejednoznaczna.

Ziembiewicz funkcjonuje w powieści dwojako – jako mąż i kochanek, oraz jako osoba publiczna – prezydent miasta. W obu przypadkach pod... wiecej



Moja ocena Zenona Ziembiewicza

Zenon Ziembiewicz jest postacią zapadającą w pamięć. Nałkowska stworzyła w „Granicy” bohatera tak skomplikowanego, że jednoznaczna ocena jego zachowania i wyborów mogłaby posłużyć za niejedną rozprawę doktorską z etyki, psychologii, teologii czy filozofii.

Sądów o Ziembiewiczu wypowiedziano tyle, ilu by... wiecej



Bibliografia do „Granicy”

1. „Literatura polska XX wieku. Przewodnik encyklopedyczny” pod. red. J. Wojnowskiego, Warszawa 2000, t. 1.
2. „Wspomnienia o Zofii Nałkowskiej”, Warszawa 1965.
3. Fryde J., „Granica” Zofii Nałkowskiej, [w:] „Wybór pism krytycznych”, Warszawa 1966.
4. Kirchner H., O „Granic... wiecej



Najważniejsze cytaty z „Granicy”

Los człowieka:

„Umiera się w byle jakim miejscu życia. I dzieje człowieka zawarte między urodzeniem jego a śmiercią wyglądają niekiedy jak nonsens. Któż bowiem jest w możności o każdej chwili przemijającej pamiętać, by mogła ona być na wszelki wypadek jego gestem ostatnim? Śmierć nieraz chwyta człowieka ... wiecej