Jesteś w: Granica

Granica

Autor: Karolina Marlęga     Serwis chroniony prawem autorskim


„Granica” - wiadomości wstępne



„Granica” Zofii Nałkowskiej jest powieścią wielowymiarową i niejednoznaczną. Pod przykrywką romansu córki kucharki i syna zubożałego szlachcica, autorka przemyciła problematykę psychologiczną, filozoficzną, społeczną, obyczajową oraz moralną, stawiając trudne i kontrowersyjne czasami pytania.



Powieść ta jest swoistym studium psychiki ludzkiej. Jej bohaterowie stanowią przykłady literackich postaci wyrazistych i głębokich, a sceny z ich udziałem – wyprowadzanie z piwnicy ślepnącej córeczki na podwórze kamienicy przez Jasię Gołąbską czy rozmowa narzeczonej i ciężarnej kochanki Ziembiewicza- zapadają w pamięć.



Utwór został zaliczony do najlepszych w pisarskim dorobku Nałkowskiej oraz sprawił, że jego autorka zyskała tytuł mistrzyni wielopłaszczyznowej prozy psychologicznej, wpisując się na stałe do kanonu polskiej literatury międzywojennej. Każdy kto raz sięgnął po ta niezwykle uniwersalną powieść, z pewnością uczyni to ponownie.



Okoliczności powstania „Granicy”



Prace nad powieścią psychologiczną „Granica” zajęły prawie pięćdziesięcioletniej wówczas Zofii Nałkowskiej dużo czasu, bo aż ponad trzy lata (1932 – 1935), co było spowodowane dbałością o efekt końcowy oraz przewlekłą chorobą autorki, przerywającą na jakiś czas proces twórczy.



Jak sama wyznała w jednej z części „Dzienników”, opracowywanie szkicu fabularnego, wożonego w walizce między Warszawą a Paryżem, było „śmiertelnym wysiłkiem do końcowego numeru, ostatnie te partie podwójne wywlekły ze mnie jakby resztę krwi”. Choć pisarka cieszyła się już ugruntowaną pozycją twórczyni cenionej i rozpoznawalnej przez czytelników i krytykę literacką, to jednak chciała, by jej nowa powieść była najlepsza w jej dorobku: „Rano piszę, leżąc w łóżku, ołówkiem notatki do tej „Granicy”, która powinna być inna, powinna być lepsza od wszystkich moich powieści”.




„Granica” najpierw została wydrukowana we fragmentach w jednym z ówczesnych czasopism. Pełna wersja książkowa ukazała się dopiero w 1935 roku w Warszawie, stając się – ze względu na ukazany w niej realistyczny obraz polskiej rzeczywistości lat międzywojennych - bestsellerem II połowy XX wieku i powodem dyskusji wśród krytyków i recenzentów, dywagujących nad zaklasyfikowaniem jej do utworów obyczajowych (losy Zenona Ziembiewicza), psychologicznych, filozoficznych, a może społeczno-politycznych (ze względu na wątek manifestacji robotników i ich krwawą pacyfikację oraz fakt, iż Nałkowska brała aktywny udział w pracach zespołu literackiego „Przedmieście”, stojącego w opozycji wobec władzy).



Rok po opublikowaniu w formie książki, powieść Nałkowskiej otrzymała prestiżową Państwową Nagrodę Literacką, a trzy lata później – została przeniesiona przez Józefa Lejtesa na ekran, z Jerzym Pichelskim jako Zenonem Ziembiewiczem, Leną Żelichowską jako Justyną Bogutówną oraz Elżbietą Barszczewską jako Elżbietą Biecką (druga ekranizacja - Jana Rybkowskiego - miała miejsce w 1977 roku, w roli Zenona Ziembiewicza wystąpił Andrzej Seweryn, Justyny Bogutówny - Sławomira Łozińska, a Elżbiety Bieckiej - Krystyna Janda).



Od momentu wydania w 1935 roku opowiadająca o trójkącie uczuciowym „Granica” cieszy się niesłabnącym powodzeniem wśród odbiorców. Jest stale wznawiana, została zaliczona do kanonu polskiej literatury oraz nazwana manifestem ideowo-filozoficznym - najwybitniejszym dziełem Zofii Nałkowskiej, która stworzyła ją w oparciu o własne doświadczenia i spostrzeżenia poczynione z punktu widzenia dojrzałej kobiety.



Znaczenie tytułu „Granicy”



Tytuł powieści Zofii Nałkowskiej ma wymiar symboliczny. Nazywając tym rzeczownikiem swoją książkę, pisarka chciała zwrócić uwagę na jej wielowymiarowy sens i złożoną problematykę.




Granica może być rozumiana co najmniej w pięciu metaforycznych znaczeniach:



- jako granica moralna: dotyczy postępowania głównego bohatera powieści Zenona Ziembiewicza, który zarówno w życiu prywatnym (trójkąt uczuciowy z żoną Elżbietą oraz kochanką Justyną), jak i zawodowym (ślepe posłuszeństwo Czechlińskiemu i Tczewskim), niebezpiecznie rozszerza granicę między dobrem a złem, co doprowadza do tragedii zarówno jego, jak i jego najbliższych;



- jako granica obyczajowa: obecna w reakcji otoczenia na znajomość ludzi wywodzących się z różnych środowisk, mówiących innym językiem, posiadających odmienne wykształcenie.




- jako granica społeczna: widać ją w przekroju społeczeństwa mieszkającego w latach 30. XX wieku w Polsce, dokonanego na kartach powieści przez autorkę. Opisując wszystkie warstwy – począwszy od bogatej i wpływowej arystokracji, poprzez dbających o pomnożenie swoich finansów mieszkań, a skończywszy na umierającej z głodu biedocie, Nałkowska nakreśliła problem niewidzialnych granic społecznych, które dzielą ludzi lepszy i gorszych;



- jako granica psychologiczna: odnosi się do niedostrzegalnych gołym okiem drzwi, przez które przejście zmienia całe życie, do wydarzeń, po których człowiek nie jest już tą samą osobą, do słów, które – wypowiedziane w złym momencie i przez niewłaściwą osobę – mają wpływ na ludzkie wybory;



- jako granica filozoficzna: Nałkowska stawia w powieści pytania o sens człowieczeństwa, o wolność jednostki do dokonywania trudnych wyborów, o wpływ zmian w jej życiu na postrzeganie jej przez społeczeństwo.



Główni bohaterowie „Granicy”



Powieść Zofii Nałkowskiej „Granica” jest pełna wielu ciekawych bohaterów. Do pierwszoplanowych, tworzących powieściowy trójką miłosny zaliczamy:

• Zenona Ziembiewicza – syna Waleriana i Żanci, męża Elżbiety Bieckiej, kochanka Justyny Bogutówny;

• Elżbietę Biecką – żonę Zenona, krewną Cecylii Kolichowskiej;

• Justynę Bogutównę – córkę Karoliny Bogutówny, kochankę Zenona.




W utworze występuje wiele postaci pobocznych. Autorka stworzyła niezapomniane małżeństwo rodziców Zenona – Waleriana oraz Żanci Ziembiewicz czy wykreowała zapadającą w pamięć właścicielkę kamienicy, pokłóconą ze swoim jedynym synem Karolem Wąbrowskim - Cecylię Kolichowską.



Poza tym „Granica” obfituje w bohaterów epizodycznych. Czytelnik odnajdzie tu historię porzuconej przez męża alkoholika Jasi Gołąbskiej z domu Borbrockiej, pozna losy jej brata Franka Borbockiego czy Mariana Chąśby, mieszkającego w kamienicy u Kolichowskiej.



Dokonując przeglądu przez powieściowe charaktery, trzeba zwrócić uwagę także na Łucję Posztraską – sąsiadkę Kolichowskiej, Czechlińskiego – plenipotenta Tczewskich, późniejszego starostę miasta, hrabiostwo Tczewskich, Romanę Niewieską – matkę Elżbiety Bieckiej czy księdza Adolfa Czerwona, który pewnego dnia przybył w odwiedziny do Karola Wąbrowskiego i opowiedział swoje dzieje.



Sposób kreowania bohaterów w „Granicy”



W „Granicy” Zofia Nałkowska skorzystała ze schematycznej budowy losów trójki głównych bohaterów. Zenon Ziembiewicz, Elżbieta Biecka oraz Justyna Bogutówna – choć starają się żyć inaczej niż ich rodzice – popełniają te same błędy.



W stylu życia głównego bohatera widać elementy biografii Waleriana. Tak samo jak wzbudzający w nim odrazę ojciec romansował z wieloma kobietami, mając przy boku kochającą żonę, podobnie jak on popadł w alkoholizm i ucieczki przed problemami szukał na polowaniach.



Jego żona, oddana na wychowanie przez matkę szwagierce, całe życie miała jej to za złe. Obiecywała sobie, że gdy sama zostanie matką – nie zrobi tego samego swojemu dziecku. Stało się jednak inaczej – po samobójczej śmierci Zenona Elżbieta oddała małego Waleriana teściowej, a sama – tak jak Romana wiele lat wcześniej – wyjechała za granicę.



Schemat w budowie biografii bohatera widać także w losie Justyny Bogutówny – nieślubnej córki kucharki Karoliny. Mimo iż dziewczyna chciała założyć pełną rodzinę, to jednak wplątała się – tak jaj jej matka – w romans z synem „państwa”, zaszła z nim w ciążę. Podzieliła by los samotnej matki, gdyby nie decyzja o aborcji.



Schematyzm w kreowaniu bohaterów w „Granicy” widać także w powtarzaniu wielu wątków i motywów. Zdrada dotyka prawie wszystkie postaci. Cierpią z jej powodu Ziembiewiczowie, Kolichowska, Bogutówna. podobnie jest z motywem szaleństwa – popada w nie Justyna, tak samo jak kiedyś pierwsza żona Aleksandra Kolichowskiego.



Konstrukcja głównych bohaterów jest bardzo przemyślana, choć oparta na często wykorzystywanym w literaturze czy filmie motywie trójkąta. Powieściowi uwodzicielski mąż, oszukana żona i naiwna oraz odtrącona kochanka stają się w wypadku „Granicy” przyczyną sformułowania diagnozy społecznej.



Czas akcji „Granicy”



Akcja powieści „Granica” Zofii Nałkowskiej obejmuje kilka lat z życia głównego bohatera Zenona Ziembiewicza i rozgrywa się w latach I wojny światowej (1914-1918) oraz w kilku kolejnych po jej zakończeniu (lata 20. i 30. XX wieku). Dzięki usytuowaniu akcji obok zarysowanych dość ogólnie wydarzeń historycznych, fabuła staje się jeszcze bardziej wiarygodna (narrator w jednym z rozdziałów opowiada na przykład o „cudzie na Wisłą” 1920 roku czy ofensywie politycznej sanacji).

Prócz tego, dzięki zastosowaniu przez autorkę inwersji czasowej, czytelnik przenosi się kilkanaście lat wcześniej niż akcja właściwa, poznając dzięki temu szczegóły dzieciństwa głównego bohatera Zenona Ziembiewicza w majątku rodziców oraz czasy młodości i dwóch małżeństw właścicielki kamienicy Cecylii Kolichowskiej.



Sięgnięcie przez Nałkowską po technikę inwersji czasowej (achronologiczność wydarzeń) oraz po zabieg klamry kompozycyjnej, umożliwiły pisarce rozpoczęcie i zakończenie „Granicy” w jednakowym momencie – informacją zamieszczoną w lokalnych gazetach, donoszącą o pojmaniu Justyny Bogutówny i samobójczej śmierci Zenona Ziembiewicza.



Sięgając po powieść i rozpoczynając lekturę od wiadomości o śmierci głównego bohatera, czytelnik daje się prowadzić narratorowi po latach poprzedzających to tragiczne wydarzenie.



Analizując płaszczyznę temporalną powieści należy zwrócić uwagę, że jej autorka nie starała się opisać życia bohaterów rok po roku. Nałkowska odeszła od ścisłych dat na rzecz ważnych wydarzeń z biografii swoich postaci. To one – studia Zenona w Paryżu, narzeczeństwo z Elżbietą, praca w „Niwie”, ślub z Biecką, zagraniczna podróż poślubna, wybór na prezydenta miasta, narodziny syna Waleriana, protesty robotników - pełnią w książce rolę wyróżników i punktów zwrotnych.



Miejsce akcji „Granicy”



Akcja powieści Zofii Nałkowskiej „Granica” rozgrywa się w większości w małym prowincjonalnym miasteczku. Jego nazwa nigdy nie pada, co można interpretować jako zwrócenie uwagi pisarki, że opisanie przez nią tragiczne wydarzenia mogą się zdarzyć w każdym miejscu.



Wraz z głównymi bohaterami czytelnik przenosi się także do innych – już ściśle określonych – terenów. Część zdarzeń toczy się:

• w Boleborzy – majątku hrabiostwa Tczewskich, zarządzanym przez Waleriana Ziembiewicza,

• w Warszawie, gdzie przed zdradzającym ją narzeczonym ucieka Elżbieta Biecka,

• w Paryżu, dokąd na studia, a potem w podróż poślubną wyjeżdża Zenon Ziembiewicz (tam także mieszka Karol Wąbrowski, matka Eli Romana Niewieska),

• w Chązebnej – folwarku hrabiostwa Tczewskich,

• w Piesznie - majątku Olgierdowej Tczewskiej, bratowej Wojciechowej,

• w Vevey, gdzie na zaproszenie matki wyjechała Elżbieta Biecka.



Prócz przestrzeni otwartych, w „Granicy” wiele wydarzeń toczy się w obiektach zamkniętych, wśród których prym wiedzie stara, duża, trzypiętrowa kamienica przy ulicy Staszica 17, należąca do Cecylii Kolichowskiej - miejsce akcji wątków pobocznych, połączonych poprzez powiązania czasowo-przestrzenne i bohaterów.

Obok niej na tytuł miejsca powieściowej akcji zasługuje przestronny, położony w zamożnej dzielnicy dom Zenona (wówczas prezydenta miasta) i Elżbiety Ziembiewiczów na Przedmieściu Chązebiańskim, w którym odbywały się przyjęcia i wystawne bale.



Narracja i kompozycja „Granicy”



Licząca dwadzieścia siedem rozdziałów wielowątkowa, skupiona wokół nieszczęśliwej miłości Zenona i Elżbiety „Granica” Zofii Nałkowskiej jest ze względu formalnego powieścią, czyli fundamentalnym gatunkiem epiki, w którym występuje narracja, bohaterowie, płaszczyzna temporalna i przestrzenna.



Narracja



W powieści mamy przykład narracji relacjonującej trzecioosobowej, której autor przyjął pozę wewnętrznego obserwatora wydarzeń i wypowiada się z perspektywy bohaterów.



Opowiadacz jest zatem bezimiennym przedstawicielem prowincjonalnej zbiorowości, przekazującym czytelnikowi rozpowszechniane między ludźmi plotki. Nie komentuje i nie ocenia, nie przyjmuje roli sędziego – nie oskarża ani nie broni postępowania głównego bohatera, starając się za to zwrócić uwagę na różnice między potrzebami i racjami indywidualnymi a społecznymi.



Poza porządkowaniem wydarzeń w czasie i przestrzeni i dążeniem do obiektywności powieściowy narrator jest wszechwiedzący. Dysponuje wiedzą o dalszym losie bohaterów, opowiadając wydarzenia, które będą dopiero miały miejsce.

Jest także wnikliwym badaczem próbującym wyjaśnić prezentowane zdarzenia i rozgryźć motywację ich autorów.



Bohaterowie



W powieści występuje trójka bohaterów głównych - Zenon Ziembiewicz, jego żona Elżbieta Biecka oraz kochanka – Justyna Bogutówna - uwikłanych w miłosny trójkąt – oś kompozycyjną dzieła oparta na schemacie trójkąta. Prócz nich jest kilka postaci drugoplanowych (między innymi Cecylia Kolichowska, Romana Niewieska, Karol Wąbrowski, Jasia Gołąbska) oraz wiele pobocznych i epizodycznych.



Autorka, niechętna praktykowanemu w owym czasie behawioryzmowi, rozbudowała bardzo analizę ich psychiki. Scharakteryzowawszy ich poprzez działania, zindywidualizowany język (właściwy dla osobowości, wykształcenia i klasy społecznej) oraz opinie innych na danego bohatera, skupiła się na ukazaniu motywacji życiowych wyborów czy przyczyn kontrowersyjnych decyzji. Wszystkiego tego dokonała przy zachowaniu obiektywizmu, dzięki czemu czytelnikowi został oddany obowiązek osądzenia postaci.



Poza tym powieściowi bohaterowie - złożeni, wielowymiarowi i dynamiczni - organizują akcję dzieła. To wokół nich Nałkowska stworzyła świat przedstawiony, stoją w jego centrum, są głównymi motorami akcji, która przez ich mnogość ma cechy fragmentarycznej.



Bohaterowie pełnią jeszcze jedną ważną funkcję – są reprezentantami odmiennych poglądów na jednakowe sytuacje lub wydarzenie (technika różnych punktów widzenia), przez co podejmują ważny problem, poruszony w powieści: „Jesteśmy tacy, jakimi nas widzą inni, czy też tacy, za jakich sami się uważamy?”.



Płaszczyzna temporalna



Sięgnięcie przez Nałkowską po technikę inwersji czasowej (achronologiczność wydarzeń, odwrócenie szyku fabularnego), retrospekcje oraz po zabieg klamry kompozycyjnej, łączący poszczególne postacie i wydarzenia, umożliwiły pisarce rozpoczęcie i zakończenie „Granicy” w jednakowym momencie – informacją zamieszczoną w lokalnych gazetach, donoszącą o pojmaniu Justyny Bogutówny i samobójczej śmierci Zenona Ziembiewicza.



Biorąc do ręki powieść i rozpoczynając lekturę od wiadomości o śmierci głównego bohatera, czytelnik daje się prowadzić narratorowi po latach poprzedzających to tragiczne wydarzenie i poznaje realistyczny obraz polskiej rzeczywistości międzywojennej.





Zofia Nałkowska - notatka szkolna



„W pierwszym okresie mego pisania miałam oczy obrócone w głąb siebie – z surowym badaniem i jednocześnie z podziwem. (…) Byłam sama dla siebie miarą rzeczy, wystarczającym kryterium sądu o świecie. W książkach swych pisałam o miłości i myślałam, że każdy ma do niej prawo. Pisałam też o sztuce, o piękności filozoficznego myślenia: »Kobiety«, »Książę«, »Koteczka«, »Rówieśnice«, »Węże i róże«, »Lustra«– te książki należą do mojej tamtej przeszłości i dzisiaj są mi obce. To się zmieniło, gdy wybuchła wojna. Świat okręcił się w swych posadach. Ujrzałam wtedy, czym jest drugi człowiek, czym są ludzie” – takim słowami polska pisarka, poetka, publicystka i dramatopisarka Zofia Nałkowska podsumowała swój przedwojenny dorobek literacki, liczący 5 powieści i 2 tomy opowiadań.



Autora powieści psychologicznej „Granica” przyszła na świat 10 listopada 1884 w Warszawie, a zmarła w wieku siedemdziesięciu lat - 17 grudnia 1954.

Prócz twórczości literackiej, za którą otrzymała wiele nagród (między innymi państwowych w 1936 i 1953 oraz Złoty Wawrzyn Polskiej Akademii Literatury w 1936), Nałkowska była posłanką do Krajowej Rady Narodowej, posłanką na Sejm Ustawodawczy oraz na Sejm PRL I kadencji (lata 1952–1956), działaczką organizacji kobiecych, PEN Clubu i Związku Zawodowego Literatów Polskich, członkinią Towarzystwa Opieki nad Więźniami "Patronat", Komitetu Obrońców Pokoju i Głównej Komisji Badania Zbrodni Niemieckich w Polsce, a także aktywną uczestniczką Polskiej Akademii Literatury, grupy literackiej "Przedmieście" czy też redaktorką naczelną tygodnika „Kuźnica”.



Twórczość Nałkowskiej można podzielić na cztery główne gatunki:

- powieści:

"Kobiety" z 1906 (I część „Lodowe pola” w 1904 roku),

"Książę" 1907 (ciąg dalszy „Kobiet”),

"Rówieśnice"1909,

"Narcyza"1911,

"Noc podniebna" 1911 (zaliczana do powieści, choć to nowela wydana osobno),

"Węże i róże"1914,

"Hrabia Emil"1920,

"Na torfowiskach" 1922,

"Romans Teresy Hennert"1923,

"Dom nad łąkami" 1925,

"Choucas"1927,

"Niedobra miłość"1928,

"Granica"1935,

"Niecierpliwi"1938,

"Węzły życia"1948,

"Mój ojciec"1953.

- zbiory nowel, opowiadań, szkiców:

"Koteczka czyli białe tulipany" 1909,

"Lustra" 1914,

"Między zwierzętami"1915,

"Tajemnice krwi" 1917,

"Charaktery" 1922,

"Małżeństwo" 1925,

"Księga o przyjaciołach" 1927,

"Ściany świata" 1931,

"Medaliony" 1946,

"Charaktery dawne i ostatnie" 1948,

"Widzenie bliskie i dalekie" 1957.

- dramaty:

"Dom kobiet" 1930,

"Dzień jego powrotu" 1931,

"Renata Słuczańska"1935 (na podstawie powieści "Niedobra miłość").

- dzienniki:

"Dzienniki czasu wojny" – pisane w latach II wojny światowej, a wydane w 1970 roku.



Bibliografia do „Granicy”



1. „Literatura polska XX wieku. Przewodnik encyklopedyczny” pod. red. J. Wojnowskiego, Warszawa 2000, t. 1.

2. „Wspomnienia o Zofii Nałkowskiej”, Warszawa 1965.

3. Fryde J., „Granica” Zofii Nałkowskiej, [w:] „Wybór pism krytycznych”, Warszawa 1966.

4. Kirchner H., O „Granicy” Zofii Nałkowskiej, [w:] „Z problemów literatury polskiej XX wieku”, Warszawa 1965.

5. Kwiatkowski J., „Dwudziestolecie międzywojenne”, Warszawa 2000.

6. Pieńkowska E., „Zofia Nałkowska, życie i twórczość”, Warszawa 1975.

7. Wójcik W., „Zofia Nałkowska”, Warszawa 1973.

8. Wyka K., Spór o „Granicę”, [w:] „Stara szuflada”, Kraków 1967.

9. Zaworska H., „Granica” Zofii Nałkowskiej, Warszawa 1966.

10. Żuliński L., Zofia Nałkowska: „Granica”, Warszawa 1990.




Granica streszczenie

I
Powieść rozpoczyna się informacją o samobójczej śmierci jej głównego bohatera - Zenona Ziembiewicza. Okazuje się, że nieboszczyk miał romans z Justyną Bogutówną. Wiadomość ta, dotycząca przecież jegomościa znanego i poważanego oraz wiejskiej dziewczyny, która kilka dni wcześniej oblała go kwasem, stała się p... wiecej



Losy Cecylii Kolichowskiej

Jedną z bohaterek powieści Zofii Nałkowskiej „Granica” jest Cecylia Kolichowska, z domu Biecka, kobieta pięćdziesięcioletnia, dwukrotna wdowa, w czasie akcji utworu obecnie kobieta samotna.

Pierwszy mąż bohaterki nazywał się Konstanty Wąbrowski. Cecylia wyszła za niego z wielkiej miłości Przeżyli razem dzie... wiecej



Dzieciństwo i młodość Zenona Ziembiewicza

Zenon Ziembiewicz jest głównym bohaterem powieści psychologicznej Zofii Nałkowskiej - „Granica”.

Zenon pochodził z podupadłej ziemiańskiej rodziny. Był jedynym dzieckiem Waleriana i Żanci Ziembiewiczów, z którymi przeniósł się do Boleborzy, gdy ojciec stracił bogactwo swoje i matki. Zamieszkali tam w mająt... wiecej



Zenon Ziembiewicz - charakterystyka, kariera, obrona i oskarżenie

Charakterystyka Zenona Ziembiewicza
Zenon Ziembiewicz, główny bohater powieści Zofii Nałkowskiej „Granica”, pochodził z podupadłej ziemiańskiej rodziny. Był jedynym synem zubożałych szlachciców - Waleriana i Joanny (Żanci) z Niemierów. Jego ojciec, po stracie majątku rodowego własnego i żony, objął posadę rządcy B... wiecej



Plan wydarzeń „Granicy”

1. Opis rodziców Zenona Ziembiewicza, mieszkających w Boleborzy.
2. Opis życia Cecylii Kolichowskiej i jej kamienicy.
3. Platoniczna miłość Elżbiety Bieckiej do Awaczewicza.
4. Wizyty przyjaciółek u Cecylii Kolichowskiej.
5. Życie lokatorów w kamienicy u Kolichowskiej.
6. Losy Karoliny Bogutowej.
... wiecej



Portrety kobiece w „Granicy”

W „Granicy” Zofia Nałkowska zawarła prawdziwy przegląd przez charaktery kobiet, zwracając uwagę na różnice w pochodzeniu, wykształceniu, wyglądzie, zachowaniu czy wieku.

Spośród kilkudziesięciu powieściowych bohaterek, na uwagę zasługuje czternaście z nich, reprezentujących odmienne postawy, losy, charakt... wiecej



Charakterystyka Elżbiety Bieckiej

Elżbieta Biecka jest jedną z głównych bohaterek powieści Zofii Nałkowskiej „Granica”.

Była córką Romany z Giezłowskich Bieckiej (w czasie akcji właściwej powieści Niewieskiej) i mężczyzny, z którym piękna Romana rozwiodła się, gdy córka miała zaledwie roczek. Po jego śmierci Elżbieta została oddana... wiecej



Miłość Zenona Ziembiewicza i Elżbiety Bieckiej

Zenon Ziembiewicz zakochał się w Elżbiecie Bieckiej, gdy jako młody chłopak, uczeń gimnazjum, mieszkał na stancji w kamienicy jej ciotki. Mimo iż podejmował wtedy wszelkie starania, by zwrócić na siebie uwagę pięknej rówieśniczki - pomagał jej w algebrze, podrzucał ciekawe książki, ona darzyła wtedy młodzieńczym, nieodwzajemn... wiecej



Charakterystyka Justyny Bogutówny

Justyna Bogutówna – bohaterka powieści Zofii Nałkowskiej „Granica” - była jedyną, nieślubną córką kucharki Karoliny Bogutowej. Jej matka urodziła ją, będąc od kilkunastu lat wdową, stając się obiektem plotek i drwin, płacąc za romans z bogatym paniczem i macierzyństwo utratą pracy.

Justyna miała... wiecej



Romans Zenona Ziembiewicza z Justyną

Gdy matka Justyny – Karolina Bogutowa, otrzymała posadę kucharki w dworku w Boleborzy i zabrała córkę ze sobą, dziewczyna poznała Zenona Ziembiewicza, który przyjechał do rodziców na wakacje.

Młodzi na początku dużo rozmawiali i spacerowali, aż w końcu zostali kochankami. Justyna urzekła Zenona optymizmem, dziec... wiecej



Granica - opracowanie, problematyka

Nowatorstwo powieści „Granica”
Psychologiczna, łącząca wiele wątków i motywów powieść Zofii Nałkowskiej „Granica” jest dziełem nowatorskim. Pod nalepką miłosnego trójkąta między mężem, żoną a kochanką, rozgrywającego się w środowisku tak zwanych wyższych sfer, autorka ukryła skomplikowane studium ludzkiej... wiecej



Charakterystyka szlachty w „Granicy”

Zofia Nałkowska wprowadziła wątek szlachty w „Granicy” dzięki zamożnej rodzinie Tczewskich oraz podupadłej Ziembiewiczów, dając tym samym dwa całkowicie różne obrazy tej warstwy społecznej.

Hrabiostwo Tczewscy byli właścicielami majątków Chązebnej, Gwareckiego Folwarku, Pieszni, Boleborzy, Popłoszy, las... wiecej



Granica - motywy literackie

Motyw miłości w „Granicy”
Motyw miłości w powieści „Granica” Zofii Nałkowskiej jest – obok motywu kariery - jednym z głównych wątków utworu. Występuje on na kartach książki w wielu odsłonach, począwszy od miłości łączącej kobietę z mężczyzną (szczęśliwą oraz tę mniej uskrzydlającą), poprzez bezgran... wiecej



Motyw starości w „Granicy”

Starość jest motywem realizowanym wiele razy w literaturze polskiej. Sięgnęła po niego także przedstawicielka prozy psychologicznej – Zofia Nałkowska.

Tworząc postać posuniętej w latach, zgorzkniałej i wspominającej czasy beztroski i urody Cecylii Kolichowskiej, pisarka zrealizowała go w sposób dość tendencyjny.... wiecej



Granice w utworze Zofii Nałkowskiej Granica

Granica moralna w utworze
„… granica odpowiedzialności moralnej – odsuwa się niepostrzeżenie coraz bardziej” [narrator w powieści]

Granica moralna w utworze Zofii Nałkowskiej dotyczy głównego bohatera Zenona Ziembiewicza, który przez swoje decyzje przekracza niewidzialną i cienką granicę między tym, co ... wiecej



Wolność człowieka w kontekście „Granicy” Nałkowskiej

W „Granicy” Zofia Nałkowska pokazała, jaki wpływ na decyzje człowieka ma społeczeństwo oraz biologia. Nie znaczy to jednak, że hołdowała koncepcji całkowitego uzależnienia człowieka od otoczenia czy fizyczności, ponieważ była zdania, że w koncepcji psychologicznej jednostka ma wolność wyboru, może kształtować swoje... wiecej



„Człowiek ma w życiu dwa wyjścia: kształtować rzeczywistość lub poddać się jej”. Rozważ myśl na przykładzie „Granicy”

„Człowiek ma w życiu dwa wyjścia: kształtować rzeczywistość lub poddać się jej” - myśl jednego z największych poetów i eseistów XX wieku, laureata Nagrody Nobla w dziedzinie literatury za rok 1987 za „uniwersalne wartości całokształtu twórczości literackiej, odznaczające się jasnością myśli i poetycką sił... wiecej



„Jesteśmy tacy, jakimi nas widzą inni, czy też tacy, za jakich sami się uważamy?” – rozprawka

„Jesteśmy tacy, jakimi nas widzą inni, czy też tacy, za jakich sami się uważamy?” - słowa wypowiedziane przez Zenona Ziembiewicza zapadają w pamięć, ponieważ takie pytania stawia sobie każdy z nas co dzień. Zastanawiamy się, podobnie jak bohater powieści psychologicznej Zofii Nałkowskiej „Granica”, czy sami s... wiecej



Najważniejsze cytaty z „Granicy”

Los człowieka:

„Umiera się w byle jakim miejscu życia. I dzieje człowieka zawarte między urodzeniem jego a śmiercią wyglądają niekiedy jak nonsens. Któż bowiem jest w możności o każdej chwili przemijającej pamiętać, by mogła ona być na wszelki wypadek jego gestem ostatnim? Śmierć nieraz chwyta człowieka ... wiecej



Charakterystyka Cecylii Kolichowskiej

Cecylia Kolichowska jest jedną z bohaterek powieści Zofii Nałkowskiej „Granica”.

W czasie akcji właściwej pięćdziesięcioletnia, dwukrotnie owdowiała kobieta pochodzącą z rodziny Bieckich jest osobą samotną, zgorzkniałą i nieszczęśliwą, zarządzającą swoją kamienicą i pragnącą pojednania z synem, z ... wiecej



Charakterystyka rodziców Zenona Ziembiewicza

Ojcem Zenona - głównego bohatera powieści Zofii Nałkowskiej „Granica” - był Walerian Ziembiewicz, zubożały szlachcic, który przez nieudolne zarządzanie swoim i żony - Joanny z Niemierów - majątkiem, stracił je obydwa. Mimo bankructwa, bohater ten do końca życia chwalił się świadectwami dawnej świetności - szlachecki... wiecej



Obraz społeczeństwa w „Granicy”

„Granica” Zofii Nałkowskiej to powieść, w której bohaterem zbiorowym jest społeczeństwo. Pisarka stworzyła niezapomnianą panoramę, przegląd przez wszystkie warstwy zamieszkujące Polskę w latach 30. XX wieku, pomiędzy którymi istnieją nieprzekraczalne granice, powstałe ze względu na sposób życia, obyczaje, język i wy... wiecej



Charakterystyka i symbolika kamienicy Cecylii Kolichowskiej

Charakterystyka kamienicy Cecylii Kolichowskiej
Kamienica bohaterki powieści Zofii Nałkowskiej „Granica”, należała w momencie akcji właściwej do Cecylii Kolichowskiej. Kobieta odziedziczyła ją po śmierci drugiego męża.

Była to stara, duża, trzypiętrowa kamienica przy ulicy Staszica 17. Na frontowej ścian... wiecej



Losy Jasi Gołąbskiej (z domu Borbockiej)

Jasia Gołąbska, bohaterka powieści Zofii Nałkowskiej „Granica”, urodziła się i wychowała na wsi. Pochodziła z biednej rodziny. Chorujący na serce ojciec był ogrodnikiem w pałacu w Chązebnej u hrabiostwa Tczewskich, a matka zajmowała się domem. Jasia miała jedynego brata Franciszka, którego ojciec posłał do miasta, do ... wiecej