2l.pl Lektury Motywy literackie
Jesteś w: 2l.pl -> Nad Niemnem

2l.pl / Konflikt pokoleniowy między Witoldem a Benedyktem

Autor: Jakub Ciczkowski     Data publikacji: 20.01.2006     Serwis chroniony prawem autorskim

W powieści Elizy Orzeszkowej „Nad Niemnem” konflikt rozgrywa się na płaszczyźnie relacji Witolda Korczyńskiego z ojcem. Benedykt Korczyński w młodości był zwolennikiem wprowadzenia w życie idei pozytywistycznych, przyjmował sąsiadów, Bohatyrowiczów, toczył zażarte dyskusje o wprowadzeniu zmian we dworze i zaściankach, nowoczesnych metod pracy, a także podjęciu walki narodowowyzwoleńczej przeciwko Rosji. Brał udział w powstaniu styczniowym 1863 r., w którym zginął jego brat Andrzej i przyjaciel Jerzy Bohatyrowicz. Po jego upadku Benedykt doświadczył carskich represji. Trudna sytuacja bardzo go odmieniła. Skoncentrował się na ratowaniu majątku, stracił zapał do wprowadzania idei pozytywistycznych, rozpoczął spór z sąsiadami o każdy skrawek ziemi, stał się zgorzkniały, zmęczony walką o utrzymanie majątku.


Gdy syn Witold powrócił ze szkoły do domu, pełen wiedzy i zapału do pracy i chce wprowadzić swoje pomysły w życie, napotyka opór ojca, dochodzi między nimi do konfliktu, a wszystkie rozmowy kończą się kłótnią. Światopogląd ojca i syna zasadniczo się różni, począwszy od zarządzania majątkiem, stosunkiem do chłopstwa, po sprawy prozaiczne, jak wychowanie siostry Witolda, stosunki ojca z wujem Darzeckim aż do zarzewia konfliktu, którym jest spór z Bohatyrowiczami. Witold podważa decyzje ojca i metody kierowania gospodarstwem, nie może zrozumieć, dlaczego wypaliły się dawne ideały ojca, dlaczego nie chce zrozumieć, że syn pragnie je kontynuować. Jednak Benedykt nie zapomniał ich, to zmęczenie i walka o codzienny byt rodziny uczyniły go zgorzkniałym i obojętnym, to rzeczywistość zweryfikowała jego plany i ambicje młodzieńcze.

Konflikt ojca z synem nie mógł trwać wiecznie. Doszło wreszcie do szczerej rozmowy. Ojciec i syn długo ze sobą dyskutowali, starszy Korczyński wypytywał młodego o sytuację w Bohatyrowiczach: „ (...) Czy żyje jeszcze stary Jakub?” Witold okazał rodzicielowi wdzięczność za to, w jaki sposób go wychował: „ Ojcze mój! Do grobu, do ostatniego tchnienia wdzięcznym ci będę, żeś mię nigdy od reszty ludzkości nie oddzielał, piedestałów mi nie budował, na królewicza i samoluba mię nie chował. Gdyby nie ty, od kolebki pewno owinięto by mnie w watę zbytku i zamknięto w klatkę przesądu. Byłbym dziś może, jak ten nieszczęsny Zygmuś, lalką z żurnalu mód wyciętą i niedoszłym jakim artystą, albo jak Różyc, kartką welinu w roztworze morfiny umoczoną!”




Benedykt dostrzegł w synu przyjaciela, zauważył, że łączą ich te same cele i, że są do siebie bardzo podobni. Uznał swoje błędy i postanowił darować karę sąsiadom z zaścianka, a wraz z synem obiecali sobie nazajutrz popłynąć razem na Mogiłę: „(...) Potem pójdziesz tam do nich i powiesz im, że tej kary sądowej nie żądam już... nie żądam... Istotnie za wielką jest, a w tym, że ich oszuści wyzyskują i do złego prowadzą – moja wina! O miedzę z nimi żyję i palcem, aby temu zapobiec nie poruszyłem... (...) a potem , pod wieczór, może razem popłyniemy na...to...tamto...(...)
- Na Mogiłę! – dokończył.”




Witold opowiadając o swych planach przekonuje się, że ojciec nie jest konserwatystą i popiera syna. Benedykt snując opowieść o wydarzeniach i ideałach z czasów młodości wzbudza szacunek i poważanie u syna. Finał rozmowy pokazuje, więc, że obaj mają równie szlachetne cele i tylko zgoda i wspólne dążenia mogą przynieść skutki, bo jak zauważa Benedykt: „… wspólnie musimy różne projekty i plany na dalszą przyszłość, … a potem pod wieczór może razem popłyniemy na to… tamto”.



  Dowiedz się więcej
Bibliografia – „Nad Niemnem”
Najważniejsze cytaty w „Nad Niemnem”
Opis przyjęcia imieninowego pani Emilii
Motyw arkadii w „Nad Niemnem”
Motyw szczęśliwej pary kochanków w „Nad Niemnem”
Motyw kobiety w „Nad Niemnem”
Motyw wesela w „Nad Niemnem”
Obraz Korczyna w „Nad Niemnem” (motyw dworku)
Idee pozytywistyczne w „Nad Niemnem” (praca u podstaw, praca organiczna)
Apoteoza pracy w „Nad Niemnem”
Symbolika dwóch mogił w „Nad Niemnem”
Motyw dworku w „Nad Niemnem”
Pozytywistyczna koncepcja patriotyzmu w „Nad Niemnem”
„Mała ojczyzna” w powieści Orzeszkowej „Nad Niemnem”
Wieś i dwór w powieści Orzeszkowej „Nad Niemnem”
Obraz Niemna w powieści Orzeszkowej
Rola przyrody w „Nad Niemnem”
Konflikt pokoleniowy między Andrzejową a Zygmuntem Korczyńskim
Echa powstania styczniowego w „Nad Niemnem”
Związek Benedykta i Emilii
Motyw miłości w „Nad Niemnem”
Legenda o Janie i Cecylii
Bohatyrowicze – opis zaścianka
„Nad Niemnem” – charakterystyka bohaterów
Emilia Korczyńska – charakterystyka
Justyna Orzelska – charakterystyka
Jan Bohatyrowicz – charakterystyka
Benedykt Korczyński – charakterystyka
Konflikt Bohatyrowiczów z Korczynem
Konflikt pokoleniowy między Witoldem a Benedyktem
Praca miernikiem wartości człowieka w „Nad Niemnem”
Rola powstania styczniowego w życiu bohaterów „Nad Niemnem”
Model wychowania młodego pokolenia w „Nad Niemnem”
Kontrast jako zasada prezentowania bohaterów w „Nad Niemnem”
Ocena społeczeństwa polskiego w „Nad Niemnem”
Jakie kryteria oceny człowieka proponuje Orzeszkowa w „Nad Niemnem”?
Powieść „Nad Niemnem” żywa czy anachroniczna dla współczesnego czytelnika?
Recenzja filmu „Nad Niemnem”
Tło historyczne „Nad Niemnem”
Charakterystyka ziemiaństwa w „Nad Niemnem”
Eliza Orzeszkowa – notatka szkolna
Interpretacja tytułu powieści „Nad Niemnem”
„Nad Niemnem” jako epopeja
Narracja „Nad Niemnem”
„Nad Niemnem” jako powieść realistyczna
Problematyka „Nad Niemnem”
Kompozycja „Nad Niemnem”
Główne wątki w „Nad Niemnem”
Czas i miejsce akcji w „Nad Niemnem”
Geneza „Nad Niemnem”
Skrócony plan wydarzeń „Nad Niemnem”
Plan wydarzeń „Nad Niemnem”
Streszczenie „Nad Niemnem”