2l.pl Lektury Motywy literackie
Jesteś w: 2l.pl -> Nad Niemnem

2l.pl / Kontrast jako zasada prezentowania bohaterów w „Nad Niemnem”

Autor: Jakub Ciczkowski     Data publikacji: 20.01.2006     Serwis chroniony prawem autorskim

W powieści Elizy Orzeszkowej „Nad Niemnem” postawy poszczególnych bohaterów i społeczności są spolaryzowane. Zachodzi tu kontrast między dwoma światami, dwoma postawami i dwoma społecznymi sferami.

Bohaterowie w różny sposób rozumieją swoje życiowe powołanie, w powieści zderzają się ze sobą ich systemy wartości, a także dążenia i aspiracje. Pary, a także grupy bohaterów skontrastowanych ze sobą występują na przestrzeni całej powieści reprezentując odmienne wartości ideowe bliskie lub dalece systemowi wartości autorki. To właśnie za sprawą kontrastu intencje Orzeszkowej są łatwe do odczytania. Podstawową zasadą jest skontrastowanie postaci pozytywnych i negatywnych, akceptowanych i odrzucanych, „swoich” i „obcych”.


Na takiej zasadzie możemy na przykład porównać Jana Bohatyrowicza i Zygmunta Korczyńskiego. Pierwszy – przedstawiciel zaścianka zna wartość i znaczenie pracy, kocha swą ziemię i z radością ją uprawia, szanuje także tradycje i pamięć o powstaniu, w którym zginął jego ojciec. Z kolei jego rówieśnik Zygmunt źle czuje się na wsi, jest kosmopolitą. Otrzymał gruntowne wykształcenie, jednak nie wpojono mu patriotyzmu. Mimo iż także stracił ojca w powstaniu nie szanuje o nim pamięci. Inna kontrastową parę stanowi na przykład postać pracowitej, cichej i pokornej Marty oraz „salonowej damy”, hipochondryczki niezdolnej nawet do wychowania własnych dzieci – Emilii.

Ponadto kontrast w powieści przejawia się także w konstruowaniu bohaterów o tej samej orientacji ideowej. Młody i energiczny Jan przeciwstawiony został schorowanemu i skłonnemu do melancholii Anzelmowi (mimo iż łączą ich wyznawane poglądy), spokojny i rozważny Anzelm jest przeciwieństwem porywczego i kłótliwego Fabiana. Taka konstrukcja uprawdopodabnia postaci i służy realizmowi.




Kontrast w powieści dotyczy także całych grup bohaterów. Uczestnicy salonowych przyjęć zostali skontrastowani z ciężko pracującymi przy żniwach mieszkańcami zaścianka. Dzieli ich podejście do tak istotnych kwestii, jak patriotyzm, kosmopolityzm, wierność ojczystej ziemi, użyteczność społeczna poświęcenie czy autentyzm uczuć.



  Dowiedz się więcej
Bibliografia – „Nad Niemnem”
Najważniejsze cytaty w „Nad Niemnem”
Opis przyjęcia imieninowego pani Emilii
Motyw arkadii w „Nad Niemnem”
Motyw szczęśliwej pary kochanków w „Nad Niemnem”
Motyw kobiety w „Nad Niemnem”
Motyw wesela w „Nad Niemnem”
Obraz Korczyna w „Nad Niemnem” (motyw dworku)
Idee pozytywistyczne w „Nad Niemnem” (praca u podstaw, praca organiczna)
Apoteoza pracy w „Nad Niemnem”
Symbolika dwóch mogił w „Nad Niemnem”
Motyw dworku w „Nad Niemnem”
Pozytywistyczna koncepcja patriotyzmu w „Nad Niemnem”
„Mała ojczyzna” w powieści Orzeszkowej „Nad Niemnem”
Wieś i dwór w powieści Orzeszkowej „Nad Niemnem”
Obraz Niemna w powieści Orzeszkowej
Rola przyrody w „Nad Niemnem”
Konflikt pokoleniowy między Andrzejową a Zygmuntem Korczyńskim
Echa powstania styczniowego w „Nad Niemnem”
Związek Benedykta i Emilii
Motyw miłości w „Nad Niemnem”
Legenda o Janie i Cecylii
Bohatyrowicze – opis zaścianka
„Nad Niemnem” – charakterystyka bohaterów
Emilia Korczyńska – charakterystyka
Justyna Orzelska – charakterystyka
Jan Bohatyrowicz – charakterystyka
Benedykt Korczyński – charakterystyka
Konflikt Bohatyrowiczów z Korczynem
Konflikt pokoleniowy między Witoldem a Benedyktem
Praca miernikiem wartości człowieka w „Nad Niemnem”
Rola powstania styczniowego w życiu bohaterów „Nad Niemnem”
Model wychowania młodego pokolenia w „Nad Niemnem”
Kontrast jako zasada prezentowania bohaterów w „Nad Niemnem”
Ocena społeczeństwa polskiego w „Nad Niemnem”
Jakie kryteria oceny człowieka proponuje Orzeszkowa w „Nad Niemnem”?
Powieść „Nad Niemnem” żywa czy anachroniczna dla współczesnego czytelnika?
Recenzja filmu „Nad Niemnem”
Tło historyczne „Nad Niemnem”
Charakterystyka ziemiaństwa w „Nad Niemnem”
Eliza Orzeszkowa – notatka szkolna
Interpretacja tytułu powieści „Nad Niemnem”
„Nad Niemnem” jako epopeja
Narracja „Nad Niemnem”
„Nad Niemnem” jako powieść realistyczna
Problematyka „Nad Niemnem”
Kompozycja „Nad Niemnem”
Główne wątki w „Nad Niemnem”
Czas i miejsce akcji w „Nad Niemnem”
Geneza „Nad Niemnem”
Skrócony plan wydarzeń „Nad Niemnem”
Plan wydarzeń „Nad Niemnem”
Streszczenie „Nad Niemnem”