„Krzyżacy” – streszczenie - 2l.pl
2l.pl Lektury Motywy literackie
Jesteś w: 2l.pl -> Krzyżacy

2l.pl / „Krzyżacy” – streszczenie

Autor: Redakcja 2l.pl     Data publikacji: 20.01.2006     Serwis chroniony prawem autorskim

TOM PIERWSZY

Do gospody „Pod Lutym Turem” przybywają wracający z wojny na Litwie Maćko i Zbyszko z Bogdańca, a także księżna mazowiecka Anna Danuta. Towarzyszy jej dwórka – Danusia, córka Juranda ze Spychowa, która wykonuje przepiękną pieśń. Zbyszko ratuje ją przed upadkiem i ślubuje wierność oraz zdobycie trzech krzyżackich czubów, z czego nie jest zadowolony Maćko.

O świcie świta księżnej wraz z Maćkiem i Zbyszkiem udają się na mszę do klasztoru. Młody rycerz modli się o wojną z Zakonem. Od opata słyszą o objawieniu św. Brygidy zapowiadającym rychły upadek Krzyżaków. Bohaterowie wraz z dworem księżnej udają się do Krakowa. Po drodze Zbyszko atakuje posła krzyżackiego Kunona Lichtensteina, co udaremnia Powała z Taczewa. Ów gotów mu zapomnieć zniewagę w zamian za ukorzenie się. Młodzieniec odmawia. W Krakowie na dworze królewskim Zbyszko oskarżony przez Kunona o napaść zostaje aresztowany, a następnie skazany na śmierć. Maćko udaje się do Malborka z listem błagającym o łaskę dla bratanka.


Podczas gdy Zbyszko przebywa w więzieniu umiera dziecko królowej Jadwigi, a następnie ona sama. Odbywają się wielotygodniowe uroczystości pogrzebowe. Maćko powraca z nieudanej wyprawy do Malborka – został napadnięty przez Niemców, a następnie kurował się u Juranda ze Spychowa. Zostaje ogłoszony dzień wykonania wyroku. Przed śmiercią na podstawie dawnego obyczaju ratuje Zbyszka Danusia, zarzucając mu na głowę białą chustę. Następują zaręczyny młodych.

Maćko planuje wykupić Bogdaniec. Rycerstwo krakowskie w dowód sympatii ofiarowuje Zbyszkowi bogate dary. Ojciec Danusi – Jurand ze Spychowa po przybyciu do Krakowa odmawia udzielenia błogosławieństwa młodym. Maćko i Zbyszko udają się wraz z dworem księżnej Anny do Ciechanowa. Po drodze odłączają się ze względu na chorobę starszego. W drodze do Bogdańca podróżni spotykają Zycha ze Zgorzelic i jego córkę – Jagienkę. Dziewczynie imponuje siła Zbyszka.

Jagienka pomaga Zbyszkowi i Maćkowi zadomowić się w Bogdańcu. Gdy młodzieniec przybywa do Zycha, by podziękować za okazane serce dowiaduje się, że w konkury do Jagienki uderzają Cztan i Wilk. Zbyszko udaje się na polowanie na niedźwiedzia. W zabiciu zwierzęcia pomaga rycerzowi Jagienka. Dzięki przygotowanemu sadłu z niedźwiedzia do Zdrowia powraca Maćko. Wraz z Zychem postanawia wyswatać jego córkę ze Zbyszkiem.

Jagienka i Zbyszko zbliżają się do siebie, dzięki wspólnym polowaniom. Pewnego dnia młodzieniec tłumaczy, jak bardzo tęskni za Danusią. Jagienka jest zrozpaczona. Do Zgorzelic przybywa opat. Uprzedza Zbyszka, że Cztan i Wilk planują go pobić za częste kontakty z Jagienką. Wspólnie z opatem, Jagienką i Zychem Zbyszko udaje się na mszę do Krześni. Usługuje dziewczynie co gniewa jej „narzeczonych”. Po nabożeństwie w gospodzie oznajmia, że najpiękniejszą dziewczyną jest Danusia. Wilk i Cztan atakują go.

Opat w Bogdańcu sugeruje, że nie chce zapłaty za opiekę nad majątkiem. Sugeruje, że majątek po nim odziedziczy Jagienka. Naciska, by Zbyszko poślubił Zychównę, jednak ten pragnie dochować ślubów danych Danusi. Opuszcza Bogdaniec bez pożegnania z Jagienką. Dziewczyna jest zrozpaczona, jednak nie chce wyjść ani za Wilka, ani za Cztana. W tajemnicy wysyła za Zbyszkiem swego wiernego sługę – Czecha Hlawę.

Hlawa przyłącza się do młodzieńca. Po drodze napotykają Sanderusa – handlarza relikwiami, przybywającego spod Malborka, który przyłącza się do orszaku. Po drodze odwiedzają Sieradz, gdzie młodzieniec usiłuje wyzwać przeciwników na pojedynek. Sanderus wspomina, że niemal wszystkie dwórki księżnej Anny Danuty wyszły za mąż, oczekując wybuchu wojny. W drodze do Łęczycy Zbyszko ma obawy, czy Danusia czeka na niego. Z Warszawy kieruje się do Ciechanowa, gdzie przebywa książę mazowiecki Janusz. Przed miastem spotkał orszak Jędrka z Kropiwnicy, Gotfryda, Rotgiera i Fulko de Lorche z Lotaryngii. Jędrek zapewnił go, że Danusia wciąż jest wolna. Zbyszko wyzwał rycerza de Lorche na pojedynek, gdyż ten uważał swą wybrankę za najpiękniejszą. Książę Janusz ze świtą wybrał się do puszczy na polowanie, więc Zbyszko postanowił wyjść mu naprzeciw.
Dwór księcia Janusza, a także jego gości starostę Hugo von Danvelda oraz Zygfryda de Lve rycerze spotkali pod Przasnyszem. Przy śniadaniu Zbyszko usługiwał księżnej oraz coraz piękniejszej Danusi. W lesie podczas przejażdżki wyznał ukochanej miłość i pocałował ją. Starosta szczycieński poinformował rycerza de Lorche, że Danusia jest córką Juranda, który mści się na Krzyżakach za zamordowanie swojej żony. Podczas polowania ranny zostaje idący na ratunek księżnej oraz rycerzowi de Lorche Zbyszko. Von Danveld obiecuje Danusi przysłać cudowną maść ze Szczytna.

Bracia Gotfryd i Rotgier składają na Juranda skargę za uwięzienie rycerza krzyżackiego. Inny rycerz, de Fourcy, że wszystko odbyło się zgodnie z rycerskim zwyczajem. Książę Janusz nie zgadza się ukarać rycerza ze Spychowa. Krzyżacy grożą napaścią na Spychowo, a w tajemnicy postanawiają upokorzyć Juranda porywając jego córkę. De Fourcy domyśla się spisku i pragnie ostrzec księcia Janusza – ginie z rąk Krzyżaków. Zbyszko przez Hlawę wyzywa zakonników na pojedynek. Czech cudem unika śmierci z ich rąk, powraca do zamku i informuje o wszystkim księcia Janusza. Książę wręcza Zbyszkowi pas rycerski i ostrogi i pasuje go na rycerza.

Do Ciechanowa przybywa służebnica Danvelda z balsamem dla Zbyszka i wypytuje służbę o Danusię. Dociera także list od Juranda wzywający ją pilnie do Spychowa. Zbyszko i Danusia za zgodą księżnej biorą potajemnie ślub. Danusia opuszcza męża. Księżna przenosi się do Ciechanowa, a zdrowiejący Zbyszko dołącza do niej tuż przed wigilią. Okazuje się, że w śnieżycy utknął jakiś poczet. Młodzieniec z Bogdańca rusza na pomoc, okazuje się, że to orszak Juranda, jednak nie ma z nim Danusi. Gdy Jurand się budzi na jaw wychodzi, że Danusia została porwana. Zbyszko wraz z Jurandem udają się do Spychowa, by czekać na żądania Krzyżaków. Książę Janusz poprzysięga zemstę.

Zbyszko w czasie drogi wyznaje Jurandowi, że wziął z jego córką ślub. Przed Spychowem spotykają posłańców Krzyżackich, którzy w zamian za uwolnienie dziecka, żądają od ojca uwolnienia jeńców i ukorzenia się. Jednak nakazują mu milczenie o tym, że przetrzymują Danusię. Jurand przepisawszy w Testamencie Spychowo Zbyszkowi samotnie wyrusza do Szczytna, informując księcia Janusza, że to nie Krzyżacy porwali jego córkę. W Szczytnie Jurand zakłada pokutny strój i korzy się przed zakonnikami. Słyszy dobiegający z wieży śpiew Danusi.

TOM DRUGI
Upokorzony Jurand staje przed starostą Danveldem. Krzyżacy pokazują mu inną niż Danusia dziewczynkę. Wściekły Jurand rzuca się na zakonnika i zabija go. Walczy dzielnie zabijając wielu rycerzy lecz w końcu zostaje pojmany. Zygfryd, Rotgier i Bergow naradzają się co począć. Bergow udaje się do wielkiego mistrza by opowiedzieć o zajściu (winny zajścia miał być Jurand), Rotgier z podobną misją jedzie do księcia Janusza. Zygfryd planuje zabić Danusię, by pozbyć się dowodów.

Na dwór księcia Janusza przybywa Rodgier i żąda oddania zakonnikom Spychowa jako odszkodowanie za atak sprzymierzonego z szatanem Juranda na zamek w Szczytnie i wymordowanie zakonników. Wyzywa na pojedynek każdego, kto twierdzi, że Danusię porwali Krzyżacy. Rękawicę podnosi Zbyszko. Halwa z kolei wyzywa na pojedynek giermka krzyżackiego rycerza. Zbyszko tłumaczy powody swej decyzji księciu Januszowi. W uczciwym pojedynku Halwa pokonuje van Kirsta, zaś Zbyszko zabija Rodgiera. De Lorche postanawia udać się do Szczytna, a następnie Malborka by wyjaśnić co się stało. Zbyszko poprzysięga, że nie spocznie póki nie odnajdzie żony. Dostaje list od księcia do wielkiego mistrza i wyrusza wraz z Lotaryńczykiem. Hlawa jedzie do Bogdańca, a Sanderus do Prus.

Zygfryd de Lve nad ciałem syna Rodgiera poprzysięga zemstę. Okalecza Juranda, lecz gdy idzie by skrzywdzić Danusię ktoś zrzuca go ze schodów. Hlawa w Bogdańcu opowiada o losach Zbyszka. Dowiaduje się o śmierci Zycha i o tym, że Jagienką zaopiekował się Maćko. Rycerz z Bogdańca postanawia udać się do bratanka. Jagienka postanawia udać się wraz z nim w męskim przebraniu. Przed wyjazdem Maćko opiekę nad Bogdańcem i Zgorzelicami powierza staremu Wilkowi. Gdy podróżni nie zastali opata w Sieradzu postanowili go dogonić. Drogę zagrodziła im wezbrana woda postanowili więc przeprawić się przez las. Na jaw wyszło, że Anula Sieciechówna, służka Jagienki, zakochała się w Hlawie.

Z Łęczycy Maćko udaje się do Płocka, gdzie trafia na pogrzeb opata. Zmarły zapisał mu swe bory, a resztę ofiarował Jagience. Rycerz z Bogdańca zjednuje Kunona Lichtensteina i otrzymuje od niego list ułatwiający poruszanie po Prusach. W Brodnicy dowiaduje się, że Zbyszko był w Malborku, gdzie zyskał sobie przychylność Ulryka. Gdy okazało się, że w Szczytnie nie zastał jeńców postanowił udać się na Żmudź do księcia Witolda. W drodze do Szczytna Maćko i Jagienka spotykają okaleczonego starca – okazuje się, że to Jurand. Wspólnie udają się do Spychowa.

Po odzyskaniu świadomości przez Juranda zakazuje on zemsty na Szczytnie, pozostawiając ją Bogu. Chorym zajmuje się Jagienka, która zjednała sobie sympatię starca. Hlawa przywozi wiadomość od Maćka, że zdecydował się udać do księcia Witolda, a Jagience nakazał pozostać w Spychowie. Hlawa informuje, że Zygfryd wyjechał z Danusią na wschód. Jagienka postanowiła wysłać go za Maćkiem w obawie o życie ukochanego Zbyszka. Wyjawiła też Jurandowi kim naprawdę jest. Coraz częściej dochodzą ich informacje o mającej wybuchnąć wojnie z Krzyżakami. Hlawa otrzymawszy od Anieli wstążkę na szczęście wyrusza na Żmudź.

Halwa odnajduje Maćka i Zbyszka w drodze do Kowna. Po naradzie z wodzem litewskim Skirwoiłłą decydują się uderzyć na Nowe Kowno. Podczas przygotowań do ataku Zbyszko opowiada o swych poszukiwaniach ukochanej w Prusach. Odkąd wybuchła wojna nie mógł swobodnie poruszać się po zamkach krzyżackich, dlatego postanowił przyłączyć się do walczących Żmudzinów. Wydał rozkaz, by brać jak najwięcej jeńców, choć nie wierzył w skuteczność słabo uzbrojonych wojsk.

Atak okazuje się jednak ostatecznie udany i Zbyszkowi udaje się pojmać rycerza, którym okazuje się być Fulko de Lorche. Zwycięża także oddział Skirwoiłły. W obozie Zbyszko dowiedział się, że Żmudzini wzięli do niewoli jeńców. De Lorche powiedział, że drugi oddział prowadził Zygfryd de Lve. Zbyszko zaczął szukać go wśród jeńców. Natrafił na Sanderusa, który oznajmił po ocknięciu się, że Danusia jest z Zygfrydem, który zbiegł z pola walki. Zbyszko postanawia opuścić Skirwoiłłę i udać się za ukochaną. Towarzyszy mu Maćko i Sanderus jako przewodnik. Podążając za nim w końcu dopadają Krzyżaków i rozgramiają ich. Odnaleziona w chacie Danusia jest tak przerażona, że nie poznaje Zbyszka.

Patrząc na zabiedzoną Danusię Zbyszko rzuca się na Zygfryda, jednak powstrzymuje go stryj. Służka zakonna przygotowuje posłanie dla nieprzytomnej Danusi. Arnold von Baden, rycerz towarzyszący Zygfrydowi okazuje się być nieświadomy porwania rycerskiej córki. Nad ranem Hlawa wyrusza wraz z Zygfrydem do Spychowa, by zabrać Jagienkę do Płocka. Okazuje się, że Danusia jest chora i majaczy. Maćko przynagla do wyjazdu. Rycerze zostają okrążeni przez Krzyżaków zaalarmowanych przez służkę. Pozwalają odjechać Zbyszkowi z Danusią, zaś Maćko zostaje jako jeniec i ma być przewieziony do Malborka.

Hlawa dociera z Zygfrydem i informacjami o uwolnieniu Danusi do Spychowa. Jurand karze uwolnić więźnia. Ten, odprowadzony przez Tolimę do granicy pruskiej popełnia samobójstwo. Powracająca do domu upokorzona Jagienka nakazuje go pochować. Zbyszkowi udaje się dotrzeć do granic dóbr spychowskich, jednak Danusia, po tym jak odzyskuje świadomość na kwiecistej łące, umiera. Zbyszko rozpacza po stracie ukochanej, a Jurand popada w letarg. Młody rycerz po pogrzebie traci chęci do życia. Stary Tolima jedzie do Malborka z okupem za Maćka. Do Spychowa przybywa de Lorche. Układa o zmarłej pieśń. Zbyszko wzrusza się, a na drugi dzień odzyskuje chęć życia. Okazuje się, że Tolima został uwięziony.

Zbyszko i de Lorche wyruszają do Płocka na dwór księżnej Aleksandry. Ma się tam odbyć spotkanie króla i wielkiego mistrza. Spotykają Tolimę, który odzyskał część okupu. W mieście znajduje się także książę Janusz, rycerstwo z Krakowa, ¬Hlawa i Jagienka, która służy na książęcym dworze. Zbyszko jest zachwycony jej urodą. Zbyszko wraz z księżną Anną Danutą opłakuje śmierć żony. Dwór jest wzruszony nieszczęśliwą historią młodych. Księżna płocka Aleksandra pisze list do wielkiego mistrza prosząc o uwolnienie Maćka. Władysław Jagiełło zalicza Zbyszka w poczet królewskich rycerzy.

Rozmowy Jagiełły z Konradem von Jungingenem nie przynoszą efektów. Strony oskarżają się nawzajem. W związku z ustaloną wymianą jeńców Zbyszko wraz z innymi rycerzami wyrusza do Malborka. Na miejscu podziwia niewzruszoną krzyżacką siedzibę. Udaje się uwolnić Maćka. Polscy rycerze rozprawiają nad szansami Polski w razie wojny z zakonem. Podczas uczty na malborskim zamku Powała daje popis swej siły, co wprawia zakonników w zdumienie.

Maćko i Zbyszko wracają do Spychowa. Zastają tam Jagienkę, która opiekuje się Jurandem. Dba także o grób Danusi. Zbyszko dziękuje jej za dobre serce. Młodzieniec postanawia wyjechać do Witolda by spełnić śluby przyrzeczone Danusi. Jagienka z Maćkiem wracają do Bogdańca, zaś Hlawa zostaje dzierżawcą Spychowa. Zaręcza się z Anusią Sieciechówną. Maćko po powrocie snuje plany o odbudowie Bogdańca i wzniesieniu dla Zbyszka kaszteli. Stary rycerz wybiera się z Jaśkiem, synem Zycha do Krakowa na grób królowej Jadwigi. W stolicy krążą wieści o zbliżającej się wojnie z Krzyżakami.

Maćko z Jagienką oczekują na powrót Zbyszka. W końcu rycerz wraca kładąc na grobie żony trzy czuby z krzyżackich hełmów. Zdobycie trofeów nie uśmierzyło jednak bólu rycerza. Zaczyna chorować. Między rycerzem, a opiekująca się nim Jagienką rodzi się miłość. Młodzieniec oświadcza się dziewczynie i biorą ślub. Zamieszkują w Moczydołach, gdzie na świat przychodzą bliźnięta – Maćko i Jaśko. Rycerze z Bogdańca zyskują szacunek w okolicy. Maćko jest dumny z przedłużenia rodu. Po czterech latach młodzi przenoszą się do nowego kasztelu. Na świat przychodzą kolejni synowie Zych i Jurand. Maćko udaje się do Spychowa, a następnie do Malborka by walczyć z Kuno Lichtensteinem. Udaje mu się zmierzyć jedynie z krewnym wroga.

Nowym wielkim mistrzem krzyżackim zostaje dążący do wojny z Polską Ulryk von Jungingen. Obie strony konfliktu szykują się do wojny. Maćko przywozi z Krakowa pozytywne wieści o zbliżającym się starciu. Rozesłane zostają wici, a Maćko i Zbyszko wyruszają na zgrupowanie do Sieradza. W początkowej fazie wojny Polacy ponoszą klęski. 14 lipca wojska polsko-litewskie gromadzą się pod Grunwaldem. Zbyszko spotyka znajomych rycerzy m.in. Powałę i Zawiszę Czasnego, a także Fulko de Lorche. Rano następnego dnia polskie rycerstwo zebrało się na porannej mszy. Do polskiego obozu przybyli krzyżaccy wysłannicy z mieczami darowanymi w celu dodania odwagi Polakom i Litwinom. Wkrótce rozgorzała bitwa. Szala zwycięstwa kilkakrotnie przechylała się na jedną za stron. Najpierw ulegli Litwini, jednak polskie rycerstwo zapobiegło klęsce. Wkrótce zginął Ulryk von Jungingen i kolejni wodzowie zakonni. Maćkowi udało się znaleźć i pokonać Kuna von Lichtensteina. Po zakończonej bitwie wygrani złożyli u stóp króla zdobyczne chorągwie wroga.

Maćko i Zbyszko szczęśliwie powrócili do Bogdańca. Młody rycerza doczekał czasów, gdy wielki mistrz krzyżacki musiał opuścić Malbork, a jego miejsce zajął polski wojewoda.



  Dowiedz się więcej
„Krzyżacy” – bibliografia
„Krzyżacy” – najważniejsze cytaty
Legenda o Walgierzu Wdałym (Mocnym)
Motyw samobójstwa w „Krzyżakach”
Motyw szaleństwa w „Krzyżakach”
„Krzyżacy” – recenzja filmu A. Forda
Czy powieść „Krzyżacy” Henryka Sienkiewicza uczy historii? - rozprawka
Danusia Jurandówna i Jagienka ze Zgorzelic – charakterystyka porównawcza
Dzieje miłości Zbyszka i Danusi na podstawie „Krzyżaków”
Losy Juranda ze Spychowa na podstawie „Krzyżaków”
Henryk Sienkiewicz – notatka szkolna
Losy Zbyszka z Bogdańca
Jurand ze Spychowa - charakterystyka
Jagienka ze Zgorzelic – charakterystyka
Danusia Jurandówna – charakterystyka
Zbyszko z Bogdańca – charakterystyka
Obraz średniowiecza w „Krzyżakach”
Bitwa pod Grunwaldem – plan wydarzeń
Obraz bitwy pod Grunwaldem w „Krzyżakach”
„Krzyżacy” jako powieść pisana „ku pokrzepieniu serc”
Motyw miłości w „Krzyżakach”
Motyw rycerza w „Krzyżakach”
Kodeks rycerski w „Krzyżakach”
Obraz średniowiecznych obyczajów rycerskich w „Krzyżakach”
Obraz polskiego rycerstwa w „Krzyżakach”
Obraz zakonu krzyżackiego w „Krzyżakach”
Henryk Sienkiewicz – notatka szkolna
„Krzyżacy” – źródła historyczne
„Krzyżacy” jako powieść historyczna
„Krzyżacy” – postaci fikcyjne
„Krzyżacy” – postaci historyczne
„Krzyżacy” – tło historyczne
„Krzyżacy” – styl i język
„Krzyżacy” – kompozycja
„Krzyżacy” – geneza
„Krzyżacy” – problematyka
„Krzyżacy” – główne wątki powieści
„Krzyżacy” – miejsce akcji
„Krzyżacy” – czas akcji
„Krzyżacy” – skrócony plan wydarzeń
„Krzyżacy” – szczegółowy plan wydarzeń
„Krzyżacy” – streszczenie