2l.pl Lektury Motywy literackie
Jesteś w: 2l.pl -> Dziady

2l.pl / „Kobieto! Puchu marny! Ty wietrzna istoto” – motyw kobiety w IV cz. „Dziadów”

Autor: Jakub Ciczkowski     Data publikacji: 20.01.2006     Serwis chroniony prawem autorskim

W żadnej z pozostałych częściach „Dziadów” nie ma tak silnie zarysowanego motywu kobiety, jak w części czwartej. Maryla, której pierwowzorem była prawdziwa niespełniona miłość Mickiewicza, jest siłą sprawczą powodującą działaniami Pustelnika/Gustawa.

Fragmentem, który najlepiej oddaje odczucia głównego bohatera do ukochanej jest jego monolog wygłoszony zaraz przed samobójczym, ale nie śmiertelnym, ciosem w serce. Wówczas to obserwujemy prawdziwą ferie uczuć, często skrajnych, których adresatkom jest Maryla.


Najpierw poznajemy kochanków jako istoty idealnie do siebie dopasowane, pod każdym względem:

„Równi, choć różnych zdarzeń wykształceni ciekiem,
Postawą sobie bliscy, jednostajni wiekiem,
Ten sam powab we wszystkim, toż samo niechcenie,
Też same w myślach składnie i w czuciach płomienie.
Gdy nas wszędzie tożsamość łączy niedościgła,
Bóg osnuł przyszłe węzły,
a tyś je rozstrzygła!”.




Zdaniem Gustawa młodzi byli dla siebie stworzeni, a co więcej ich związek zaplanował sam Bóg! Jednak kobieta postanowiła przeciwstawić się Stwórcy (niczym Ewa w Raju). Kierując się wyrachowaniem i własnym interesem porzuciła Gustawa dla kochanka znacznie lepiej sytuowanego finansowo. Wówczas to czytelnik nabiera przekonania, że miłość głównego bohatera tak naprawdę nigdy nie była odwzajemniona przez niewiastę.

Wówczas to monolog Gustawa przeradza się w pełną zarzutów o kierowanie się najniższymi pobudkami mowę nienawiści:

„Kobieto! puchu marny! ty wietrzna istoto!
Postaci twojej zazdroszczą anieli,
A duszę gorszą masz, gorszą niżeli!...
Przebóg! tak ciebie oślepiło złoto!
I honorów świecąca bańka, wewnątrz pusta!”.

Gustaw przedstawia kobietę, którą wciąż kocha ponad życie, jako osobę podłą, nikczemną. Obwinia ją o swoje nieszczęście i cierpienie, które przyczyniły się do samobójczej śmierci. Jego monolog nabiera charakteru aktu oskarżenia, a jednocześnie wyroku:

„Zabiłaś mię, zwodnico! Nieba cię ukarzą,
Sam ja... nie puszczę bezkarnie”.

Mężczyzna poprzysięga zemstę na Maryli, zapowiada, że będzie ją nawiedzał jako upiór. Jednak zaraz potem ton jego wypowiedzi ponownie łagodnieje, zupełnie jakby doznał nagłego przypływu miłości do niej:

„A ona tak jest czuła, tak łacno dotkliwa;
Jako na trawce wiosenne puchy,
Które lada zefiru zwiewają podmuchy
I lada rosa obrywa”.

Widzimy zatem, że kobieta odgrywa bardzo ważą rolę w „Dziadach” cz. IV, ponieważ stanowi bezpośrednią przyczynę działania głównego bohatera. Stosunek Gustawa do Maryli jest bardzo trudny do określenia. Mężczyzna miota się w swoich uczuciach – od miłości do nienawiści i z powrotem.



  Dowiedz się więcej
Dziady cz. II - streszczenie
Geneza II cz. Dziadów
Wątki sakralne i ludyczne w II części Dziadów
Trzy rodzaje duchów w II części Dziadów
Związki II części Dziadów z dramatem antycznym
Funkcja obrzędu dziadów w II części Dziadów
Dziady cz. IV - streszczenie
Trzy godziny: rozpaczy, miłości i przestrogi w IV części Dziadów
Znaczenie monologu Pustelnika – Gustawa w IV części Dziadów
Portret tragicznego kochanka romantycznego w IV części Dziadów
IV część Dziadów jako wielkie romantyczne studium miłości
„Dziady” – bibliografia
„Kobieto! Puchu marny! Ty wietrzna istoto” – motyw kobiety w IV cz. „Dziadów”
Konflikt uczucia i rozumu w IV cz. „Dziadów”
Miłość jako cierpienie – „Dziady” cz. IV
Istota miłości romantycznej na przykładzie IV cz. „Dziadów”
„Dziady” cz. IV jako dramat romantyczny
Gustaw z IV cz. „Dziadów” jako bohater werteryczny
Pustelnik/Gustaw – charakterystyka postaci
„Dziady” cz. IV – najważniejsze cytaty
„Dziady” cz. IV – plan wydarzeń
„Dziady” cz. IV – streszczenie
„Dziady. Część III” - cytaty
Historyczne pierwowzory postaci w III cz. „Dziadów”
Tło historyczne III cz. „Dziadów”
Związek III cz. „Dziadów” z powstaniem listopadowym
Konrad a ojczyzna w III cz. „Dziadów”
Konrad z III cz. Dziadów – charakterystyka
Motyw buntu w III cz. „Dziadów”
Motyw patriotyzmu w III cz. „Dziadów”
Realizm i fantastyka w III cz. „Dziadów”
Charakterystyka Nowosilcowa
Znaczenie „Ustępu” w III cz. „Dziadów”
Motyw despotyzmu i tyranii w III cz. „Dziadów”
Motyw Rosjan w III cz. „Dziadów”
Represje wobec młodych Polaków w III cz. „Dziadów”
Młodzież w III cz. „Dziadów”
Jak rozumiesz słowa Wysockiego: „Nasz naród jak lawa/Z wierzchu zimna i twarda, sucha i plugawa/Lecz wewnętrznego ognia sto lat nie wyziębi/Plwajmy na tę skorupę i zstąpmy do głębi...”.
Ocena polskiego społeczeństwa w III cz. „Dziadów”
„Polska Chrystusem narodów” – wyjaśnij koncepcję Mickiewicza
Wpływ III cz. „Dziadów” na kształtowanie się postawy patriotycznej
Martyrologia narodu polskiego w III cz. „Dziadów”
Mesjanizm narodowy w III cz. „Dziadów”
„Dziady” cz. III jako arcydramat polski
„Dziady” cz. III jako dramat narodowo-rewolucyjny
Zadania poezji według „Wielkiej Improwizacji”
„Wielka Improwizacja” – interpretacja
Rollisonowa jak przykład matki cierpiącej
Widzenie Senatora - interpretacja
Widzenie Ewy – interpretacja
Widzenie księdza Piotra – interpretacja
„Mała improwizacja” – interpretacja
Scena więzienna – opis
Salon warszawski – opis
Bal u Senatora – opis
Czas i miejsce akcji III cz. „Dziadów”
Struktura III cz. „Dziadów”
Dziady cz. III – plan wydarzeń
„Dziady cz. III” – streszczenie
„Dziady” cz. II jako dramat społeczny
Obrzęd Dziadów i jego rola w dramacie
„Dziady” cz. II – przesłanie moralne
Duchy w „Dziadach” cz. II – znaczenie
„Dziady” – geneza
Ludowość w „Dziadach cz. II”
„Dziady” cz. II – najważniejsze cytaty
Czas i miejsce akcji w „Dziadach” cz. II
„Dziady” cz. II – plan wydarzeń
„Dziady” cz. II - streszczenie