2l.pl Lektury Motywy literackie
Jesteś w: 2l.pl -> Pan Tadeusz

2l.pl / Dawne tradycje i obyczaje w „Panu Tadeuszu”

Autor: Jakub Ciczkowski     Data publikacji: 20.01.2006     Serwis chroniony prawem autorskim

„Pan Tadeusz” Adama Mickiewicza jest dziełem, w którym autor zawarł szereg tradycji i obyczajów, kultywowanych przez polską szlachtę na początku XIX wieku.

Ośrodkiem świetności narodowej przeszłości jest Soplicowo. Tam, w idyllicznym dworku należącym do Sędziego niemalże każdy pokój czy mebel przesiąknięty był patriotyzmem i miłością do ojczyzny. Duch polskości zawarty był w dziełach sztuki. Obrazy wiszące na ścianach prezentowały zapis pięknej historii naszego kraju. Na płótnach znajdowały się między innymi sceny z powstania kościuszkowskiego, powstania Jasińskiego, czy takie postaci jak Rejtan. Szczególną uwagę gości dworku przykuwał zegar kurantowy, wygrywający co godzinę piękną melodię „Mazurka Dąbrowskiego”, która niosła się po całym pałacyku, utrwalając w ten sposób poczucie tożsamości narodowej.


Świadectwem podtrzymywania tradycji były nie tylko przedmioty, ale także – jeśli nie przede wszystkim - wspaniali ludzie. W dworku regularnie gromadzili się prawdziwi patrioci, którzy spotykali się po to, by podtrzymać prawdziwie polskie obyczaje. Doskonałym tego przykładem mogą być koncerty Jankiela, którego cymbały przenosiły słuchaczy w czasy wielkich wydarzeń historycznych, decydujących dla losów Polski.

Gospodarz dworku wiodący „żywot człowieka poczciwego” w zgodzie z naturą – Sędzia Soplica - był doskonale wszystkim znany ze swojego zamiłowania do etykiety szlacheckiej oraz cenienia narodowej tradycji i przestrzegania staropolskiej zwyczajowości. W ten sposób szlachcic, niejako bezwiednie, uchronił przed zapomnieniem niezliczoną liczbę obyczajów i tradycji. Sędzia nie tylko żywo interesował się tymi zagadnieniami, ale wymagał od innych, by postępowali w uświęcony przez tradycję sposób, zgodnie z przekazywanymi z pokolenia na pokolenie prawidłami.




Etykieta szlachecka regulowała niemal każdy aspekt codziennego życia w Soplicowie. Zgodnie z jej kanonami siadano i wstawano od stołu, rozmawiano (najczęstsze tematy to o ojczyźnie, sztuce, grzeczności), spacerowano, polowano (gra na bawolim rogu Wojskiego), bawiono się i kłócono (zasady pojedynkowania się i procesowania), a nawet…dobierano garderobę! Zasady staropolskiego ubioru były jasne. Mężczyźni niejednokrotnie potrzebowali pomocy osób trzecich aby się ubrać czy rozebrać. Na długie żupany nakładali kontusze, przewiązywali się pięknie ozdobionym pasem słuckim, do którego dopinali następnie szablę. Strój wieńczyły specyficzne buty i czapka obszyta futrem.

Nawet pod względem kulinarnym i rozrywkowym dworek można nazwać sanktuarium polskości. Na przepięknej zastawie przedstawiającej sceny z Sejmu Czteroletniego podawano wyłącznie dania tradycyjne, do których składniki pochodziły z ogrodu, zagrody lub lasu. W czasie posiłków gości sadzano zgodnie z zasadą wieku i sprawowanego urzędu. Pięknym przykładem pielęgnowanie tradycji czysto polskich jest scena, w której zgromadzeni w Soplicowie szlachcie tańczą poloneza.




Elementem, bez którego wszystkie wymienione zabiegi (majce na celu podtrzymanie przy życiu tradycji i wartości polskich) nie miałyby sensu był jednak patriotyzm. Bezwzględna i szczera miłość do Ojczyzny cechowała absolutnie wszystkich Sopliczan, nawet Żyda Jankiela. Szlachcice byli gotowi poświęcić wszystko, aby Polska i Litwa na nowo odzyskały wolność. Przywiązanie do herbu miało dla nich znaczenie ogromne, był znakiem szlachetnego urodzenia i wyrazem przynależności do tego szanowanego stanu.

Dzieło Mickiewicza jest zapisem pietyzmu, z jakim szlachta polska pielęgnowała rodzimą tradycję i narodowe obyczaje. Wyliczenie przez autora języka tradycyjnych symboli (np. podanie Jackowi czarnej polewki w domu Stolnika oznaczające odrzucenie starań zalotnika czy rytm natury, wyznaczający porządek dnia i pracy), nie znaczy jednak, że wieszcz nie dostrzegał niebezpieczeństwa kosmopolityzmu, nawiedzającego coraz częściej w połowie XIX wieku polskie salony. Dzięki takim bohaterom, jak ubierający się według angielskiej mody i nazywające swoją służbę „dżokejami” Hrabia czy pozostająca pod ogromnym wpływem salonowego życia Petersburga i francuskiej mody Telimena – „Pan Tadeusz” jest jeszcze bardziej wiarygodny, nie zatracając przy tym początkowej idei kultywowania tradycji. Jak słusznie spuentowała rozdział o Sopliczańskich obyczajach w jednym z opracowań epopei Urszula Lementowicz: „Szlachecka, sarmacka Polska ustępuje trosce o poddanych. Kultywowanie rodzimych obyczajów bywa zakłócane przez obce wzory, więc relacja o życiu w ziemiańskim dworze w Soplicowie ma również znaczenie dla kolejnych pokoleń i pozwala docenić znaczenie tradycji i obyczajów dla przodków z wieku XIX”.



  Dowiedz się więcej
Geneza Pana Tadeusza Adama Mickiewicza
Podtytuł Pana Tadeusza
Pan Tadeusz - streszczenie
Bohaterowie Pana Tadeusza
Imioniska
Czas i miejsce akcji Pana Tadeusza
Narrator w Panu Tadeuszu
Nawiązania do tradycji w Panu Tadeuszu
Główne wątki w Panu Tadeuszu
Szlachta w Panu Tadeuszu
Pan Tadeusz jako epos
Tło historyczne w Panu Tadeuszu
Jacek Soplica – ksiądz Robak jako bohater romantyczny oraz jako ostatnie słowo Mickiewicza w sprawie idei niepodległościowych
Recepcje Pana Tadeusza
Artyzm Pana Tadeusza
Rola historii w Panu Tadeuszu
Szlacheckie obyczaje w Panu Tadeuszu
Obraz Soplicowa
Funkcja przymiotnika "ostatni" w Panu Tadeuszu
Komizm i humor w Panu Tadeuszu
Baśniowość Pana Tadeusza
Inwokacja i epilog Pana Tadeusza
Język Pana Tadeusza
Wyidealizowanie realności w utworze
Przyroda w Panu Tadeuszu
Pan Tadeusz - plan wydarzeń
Pan Tadeusz - cytaty
Bibliografia do „Pana Tadeusza”
Najważniejsze cytaty w „Panu Tadeuszu”
Czy „Pan Tadeusz” powinien znaleźć się w spisie lektur szkolnych? – rozprawka
Czy zgadzasz się z opinią Mickiewicza, że motywem przewodnim „Pana Tadeusza” jest piękno świata i uroda dawnej Polski? – rozprawka
Dlaczego warto przeczytać „Pana Tadeusza”?
Obraz kraju lat dziecinnych w „Panu Tadeuszu”
Adam Mickiewicz – notatka szkolna
Opis grzybobrania w „Panu Tadeuszu”
Muzyka w „Panu Tadeuszu”
Humor w „Panu Tadeuszu”
Opis koncertu Jankiela w „Panu Tadeuszu”
Charakterystyka Jankiela
Motyw karczmy w „Panu Tadeuszu”
Opis gry Wojskiego na rogu
Spór o zamek w „Panu Tadeuszu”
Epilog w „Panu Tadeuszu”
Polityka w „Panu Tadeuszu”
Obraz Rosjan w „Panu Tadeuszu”
Obraz Polaków w „Panu Tadeuszu”
„Pan Tadeusz” jako wyraz tęsknoty Mickiewicza za ojczyzną
Znaczenie „Pana Tadeusza” dawniej i dziś
Historia w „Panu Tadeuszu”
Soplicowo jako centrum polszczyzny
Motyw spowiedzi w „Panu Tadeuszu”
Spowiedź księdza Robaka
Jacek Soplica – bohater pozytywny czy negatywny?
Losy Jacka Soplicy i jego działalność patriotyczna
Okoliczności powstania „Pana Tadeusza”
Jacek Soplica jako bohater romantyczny
Charakterystyka postaci historycznych w „Panu Tadeuszu”
Opis polowania na niedźwiedzia w „Panu Tadeuszu”
Motyw zamku w „Panu Tadeuszu”
Motyw dworku szlacheckiego w „Panu Tadeuszu”
Wartości artystyczne „Pana Tadeusza”
Narracja „Pana Tadeusza”
Język „Pana Tadeusza”
„Pan Tadeusz” jako przykład epopei
Ponadczasowość „Pana Tadeusza”
„Pan Tadeusz” - arcydzieło czy kicz – rozprawka
Kompozycja „Pana Tadeusza”
Filmowe perypetie „Pana Tadeusza”
„Pan Tadeusz” jako utwór romantyczny
Motyw przyrody w „Panu Tadeuszu”
Poetycko-malarski obraz natury w „Panu Tadeuszu”
Dawne tradycje i obyczaje w „Panu Tadeuszu”
Motyw miłości w „Panu Tadeuszu”
Motyw szlachty w „Panu Tadeuszu”
Charakterystyka szlachty w „Panu Tadeuszu”
Inwokacja „Pana Tadeusza” – interpretacja
Opisy wschodów i zachodów słońca w „Panu Tadeuszu”
Charakterystyka Maćka nad Maćkami i szlachty dobrzyńskiej
Podkomorzy – charakterystyka
Rejent – charakterystyka
Asesor – charakterystyka
Protazy – charakterystyka
Klucznik Gerwazy – charakterystyka postaci
Hrabia Horeszko – charakterystyka postaci
Telimena – charakterystyka postaci
Zosia – charakterystyka postaci
Tadeusz Soplica – charakterystyka postaci
Sędzia Soplica – charakterystyka postaci
Jacek Soplica (Ksiądz Robak) – charakterystyka postaci
Spór Asesora z Rejentem
Czas i miejsce akcji „Pana Tadeusza”
Plan wydarzeń „Pana Tadeusza”
Literackie nawiązania do „Pana Tadeusza”
Wyjaśnienie tytułu „Pana Tadeusza”
Opis uczty w „Panu Tadeuszu”
Historia Domeyki i Doweyki
Streszczenie „Pana Tadeusza”