2l.pl Lektury Motywy literackie
Jesteś w: 2l.pl -> Pan Tadeusz

2l.pl / Okoliczności powstania „Pana Tadeusza”

Autor: Jakub Ciczkowski     Data publikacji: 20.01.2006     Serwis chroniony prawem autorskim

Adam Mickiewicz rozpoczął prace nad utworem „Pan Tadeusz, czyli Ostatni zajazd na Litwie. Historia szlachecka z roku 1811 we dwunastu księgach wierszem” jesienią 1832 roku, a ukończył dokładnie 13 lutego 1834 roku w Paryżu. Najprościej rzecz ujmując impulsem do napisania dzieła była tęsknota za ojczyzną i wspomnienia z dzieciństwa spędzonego na pięknej litewszczyźnie.

Badacze dowodzą, że na początku utwór miał być prostą, niedużą powieścią w konwencji sielanki (pierwszy tytuł szkicu brzmiał „Zygota”), jednak z czasem zaczął rozrastać się do rozmiarów poematu, a później epopei. Działo się tak ze względu na powracające do Mickiewicza wspomnienia z czasów dzieciństwa, o czym pisze Wiktor Doleżan: „Materiału dostarczały poecie wspomnienia z lat dziecinnych i młodzieńczych, przede wszystkim z lat 1811 i 1812, na które patrzył własnymi oczyma. Widział przejście wojsk francuskich przez Nowogródek w r. 1812, wiadomości o legionach powiązał od uczestników w Paryżu. Tragedię wynikłą z powodu miłości Jacka Soplicy do córki dumnego Stolnika, Ewy, osnuł na własnej, nieszczęśliwej miłości ku Henryce Ewie, córce hrabiego Ankwicza”.


Mickiewicz zaprzyjaźnił się na emigracji ze szlachcicem Henrykiem Rzewuskim, autorem „Pamiętników Imć Pana Seweryna Soplicy”. Ze współpracy obydwu artystów w 1833 roku „narodziły” się postaci Podkomorzego, Sędziego, Wojskiego i wielu innych. Mickiewicz zaczerpnął też z „Pamiętników…” wiele historyjek i anegdot, a także staroszlachecki styl. Wieś Spolicowo nigdy nie istniała, lecz badacze literatury i historycy dowodzą, że prawdopodobnie pierwowzorem dla niej są Wołkowicze, niewielka litewska wioska niedaleko Nowogródka. Jednak takie nazwiska jak Soplica, Rębajło, Horeszko, Brzechalski, Dobrzyn są jak najbardziej prawdziwe i nierozerwalnie związane z historią tamtejszych ziem.




Innymi dziełami, obok „Pamiętników Imć Pana Seweryna Soplicy”, które odcisnęły swoje piętno na ostatecznym kształcie „Pana Tadeusza” były wielkie klasyczne dzieła antyczne – „Iliada”, „Odyseja” i „Eneida”, a także utwory Goethego – „Jerozolima Wyzwolona” oraz „Herman i Dorota”. Ponadto Mickiewicz uczynił ze swojego dzieła niejako wspólne przedsięwzięcie artystyczne paryskiej emigracji, zwracając się do swoich przyjaciół by przynosili mu luźne rapsody szlacheckie, a następnie umieszczał je na wieczną pamiątkę w tekście „Pana Tadeusza”. Przykładem takiego fragmentu może być opis matecznika autorstwa Witwickiego.




Celem Mickiewicza było utrwalenie tego, co może wkrótce odejść w zapomnienie, czyli pięknej staropolskiej tradycji szlacheckiej, a także niepowtarzalnej urody polskiej przyrody. Pragnął także ożywić dyskusję o sprawach narodowych. Ważne jest, aby uświadomić sobie jakie nastroje panowały wówczas wśród emigrantów. Przypomnijmy, że po klęsce powstania listopadowego, uczestniczących w nim rodaków dotknęły dotkliwe konsekwencje, ponadto naród został skłócony, co uniemożliwiało dalszy dialog i współpracę. Urszula Lementowicz pisze: „Kiedy Mickiewicz przystępował do pracy nad «Panem Tadeuszem», chciał wskrzesić nadzieję na pomyślny obrót spraw narodowych. Swoje nadzieje, wątpliwości i żale zawarł w dołączonym później do tekstu dwunastu ksiąg Epilogu, w którym wyjaśnia, dlaczego podjął wysiłek napisania takiego właśnie utworu, wspomina lata dziecięce, mówi o środowisku emigrantów i tęsknocie do ojczyzny (…), o tym, jak wielką nadzieję na odzyskanie niepodległości Polacy wiązali z Napoleonem (…), wreszcie wyjawia, że założeniem pisarskim było stworzenie ksiąg prostych, przystępnych także dla ludu”.



  Dowiedz się więcej
Geneza Pana Tadeusza Adama Mickiewicza
Podtytuł Pana Tadeusza
Pan Tadeusz - streszczenie
Bohaterowie Pana Tadeusza
Imioniska
Czas i miejsce akcji Pana Tadeusza
Narrator w Panu Tadeuszu
Nawiązania do tradycji w Panu Tadeuszu
Główne wątki w Panu Tadeuszu
Szlachta w Panu Tadeuszu
Pan Tadeusz jako epos
Tło historyczne w Panu Tadeuszu
Jacek Soplica – ksiądz Robak jako bohater romantyczny oraz jako ostatnie słowo Mickiewicza w sprawie idei niepodległościowych
Recepcje Pana Tadeusza
Artyzm Pana Tadeusza
Rola historii w Panu Tadeuszu
Szlacheckie obyczaje w Panu Tadeuszu
Obraz Soplicowa
Funkcja przymiotnika "ostatni" w Panu Tadeuszu
Komizm i humor w Panu Tadeuszu
Baśniowość Pana Tadeusza
Inwokacja i epilog Pana Tadeusza
Język Pana Tadeusza
Wyidealizowanie realności w utworze
Przyroda w Panu Tadeuszu
Pan Tadeusz - plan wydarzeń
Pan Tadeusz - cytaty
Bibliografia do „Pana Tadeusza”
Najważniejsze cytaty w „Panu Tadeuszu”
Czy „Pan Tadeusz” powinien znaleźć się w spisie lektur szkolnych? – rozprawka
Czy zgadzasz się z opinią Mickiewicza, że motywem przewodnim „Pana Tadeusza” jest piękno świata i uroda dawnej Polski? – rozprawka
Dlaczego warto przeczytać „Pana Tadeusza”?
Obraz kraju lat dziecinnych w „Panu Tadeuszu”
Adam Mickiewicz – notatka szkolna
Opis grzybobrania w „Panu Tadeuszu”
Muzyka w „Panu Tadeuszu”
Humor w „Panu Tadeuszu”
Opis koncertu Jankiela w „Panu Tadeuszu”
Charakterystyka Jankiela
Motyw karczmy w „Panu Tadeuszu”
Opis gry Wojskiego na rogu
Spór o zamek w „Panu Tadeuszu”
Epilog w „Panu Tadeuszu”
Polityka w „Panu Tadeuszu”
Obraz Rosjan w „Panu Tadeuszu”
Obraz Polaków w „Panu Tadeuszu”
„Pan Tadeusz” jako wyraz tęsknoty Mickiewicza za ojczyzną
Znaczenie „Pana Tadeusza” dawniej i dziś
Historia w „Panu Tadeuszu”
Soplicowo jako centrum polszczyzny
Motyw spowiedzi w „Panu Tadeuszu”
Spowiedź księdza Robaka
Jacek Soplica – bohater pozytywny czy negatywny?
Losy Jacka Soplicy i jego działalność patriotyczna
Okoliczności powstania „Pana Tadeusza”
Jacek Soplica jako bohater romantyczny
Charakterystyka postaci historycznych w „Panu Tadeuszu”
Opis polowania na niedźwiedzia w „Panu Tadeuszu”
Motyw zamku w „Panu Tadeuszu”
Motyw dworku szlacheckiego w „Panu Tadeuszu”
Wartości artystyczne „Pana Tadeusza”
Narracja „Pana Tadeusza”
Język „Pana Tadeusza”
„Pan Tadeusz” jako przykład epopei
Ponadczasowość „Pana Tadeusza”
„Pan Tadeusz” - arcydzieło czy kicz – rozprawka
Kompozycja „Pana Tadeusza”
Filmowe perypetie „Pana Tadeusza”
„Pan Tadeusz” jako utwór romantyczny
Motyw przyrody w „Panu Tadeuszu”
Poetycko-malarski obraz natury w „Panu Tadeuszu”
Dawne tradycje i obyczaje w „Panu Tadeuszu”
Motyw miłości w „Panu Tadeuszu”
Motyw szlachty w „Panu Tadeuszu”
Charakterystyka szlachty w „Panu Tadeuszu”
Inwokacja „Pana Tadeusza” – interpretacja
Opisy wschodów i zachodów słońca w „Panu Tadeuszu”
Charakterystyka Maćka nad Maćkami i szlachty dobrzyńskiej
Podkomorzy – charakterystyka
Rejent – charakterystyka
Asesor – charakterystyka
Protazy – charakterystyka
Klucznik Gerwazy – charakterystyka postaci
Hrabia Horeszko – charakterystyka postaci
Telimena – charakterystyka postaci
Zosia – charakterystyka postaci
Tadeusz Soplica – charakterystyka postaci
Sędzia Soplica – charakterystyka postaci
Jacek Soplica (Ksiądz Robak) – charakterystyka postaci
Spór Asesora z Rejentem
Czas i miejsce akcji „Pana Tadeusza”
Plan wydarzeń „Pana Tadeusza”
Literackie nawiązania do „Pana Tadeusza”
Wyjaśnienie tytułu „Pana Tadeusza”
Opis uczty w „Panu Tadeuszu”
Historia Domeyki i Doweyki
Streszczenie „Pana Tadeusza”