2l.pl Lektury Motywy literackie
Jesteś w: 2l.pl -> Syzyfowe prace

2l.pl / Geneza „Syzyfowych prac”

Autor: Jakub Ciczkowski     Data publikacji: 20.01.2006     Serwis chroniony prawem autorskim

Wpływ na napisanie utworu o rusyfikacji, opisującego przede wszystkim losy polskiego szkolnictwa pod rosyjskim zaborem, miało przede wszystkim wychowanie i obserwacja rzeczywistości „Przywiślańskiego Kraju” przez Żeromskiego. Obserwował on wzmożony ruch służący wynaradawianiu Polaków, ale także rozwój kapitalizmu na ziemiach polskich. Stanowi ona wyraz rzetelnego spojrzenia na epokę, jest świadectwem patriotyzmu autora i skrupulatnym podsumowaniem okresu dorastania pisarza.

Na powieść złożyły się przede wszystkim składniki autobiograficzne. Pisarz od najmłodszych lat wychowywał się w tradycji starań narodowowyzwoleńczych (rejon Gór Świętokrzyskich był świadkiem najdłużej trwających walk podczas powstania styczniowego, a okoliczna ludność chętnie pomagała walczącym), a także zainteresowań sprawami społecznymi. W jego domu panowała intelektualna i patriotyczna atmosfera. Matka była wielbicielką narodowej poezji, która zaszczepiła synowi. Jej obraz także odnajdziemy na kartach „Syzyfowych prac”. Umiłowanie tradycji wolnościowych podsycane było przez romantyczne dzieła, a także własne doświadczenia Żeromskiego.


Pisarz uczęszczając najpierw do szkoły elementarnej w Psarach, a od 1874 roku do kieleckiego gimnazjum na własne oczy przekonał się na czym polegała rusyfikacja. Miał świadomość działań Rosjan zmierzających do zruszczenia młodzieży. Odczuwał także coraz silniejszy ucisk polityczny w kraju. Należał do patriotycznej młodzieży, która zbierała się potajemnie by pielęgnować narodowe tradycje i poznawać polska literaturę. Nie był zamożny, dodatkowo doskwierała mu odziedziczona po matce choroba. Studia porzuca z powodu niedostatku. Zatrudnia się jako nauczyciel w szlacheckich dworach, zaczyna publikować pierwsze artykuły, nowele i opowiadania.




Po wyjeździe na studia weterynaryjne do Warszawy Żeromskiego wciąż zajmują sprawy polityczno-społeczne. Krytycznie odnosi się zarówno do przeszłości, jak i teraźniejszości. Podobnie jak w gimnazjum wciąż cierpi na niedostatek, a nawet doskwiera mu głód. Porzuca studia i pracuje jako nauczyciel w dworach szlacheckich, co pozwala mu poznać sposób życia i myślenia szlachty. W tym okresie powstają pierwsze artykuły oraz nowele i opowiadania autora (m. in. „Siłaczka”, „Zmierzch”), odzwierciedlające jego społeczną pasję. Nieobce były mu także kwestie oświatowe – na własnym przykładzie obserwował pogłębiającą się rusyfikację, a także stan polskiej oświaty i metody nauczania pod zaborami. Osobiście jako nauczyciel dzieci szlacheckich swój czas bezinteresownie poświęcał dzieciom chłopskim przygotowując ich do nauki w szkole (wątek Antoniego Paluszkiewicza w „Syzyfowych pracach”).

Na genezę „Syzyfowych prac” złożyły się także lektury Żeromskiego, w których w dobie pozytywizmu wiele miejsca poświęcano edukacji, także dzieci wiejskich (Orzeszkowa, Prus, Sienkiewicz, Dygasiński). Ponadto na kształt utworu wpłynęła chęć artystycznego utrwalenia „pamięć rzeczy przeżytych osobiście”, autor pragnął utrwalić cierpienia rusyfikowanego narodu i obraz walki polskiej młodzieży o zachowanie tożsamości. Dodatkowo na kształt relacji o stanie polskiego szkolnictwa piętno odcisnęła znana Żeromskiemu broszura Romana Dmowskiego „Gimnazja rosyjskie w Polsce. Szkic wychowawczy”.




Przyjmuje się, że Stefan Żeromski wstępne prace nad „Syzyfowymi pracami” rozpoczął w latach 1890-1891, zaś ukończył w Szwajcarii w 1892 roku. Pierwsza wersja utworu z 1892 roku miała nosić tytuł „Wybawiciel”. Jednak autor ostatecznie zrezygnował z tego zamiaru. Ostateczny kształt zyskała zaś pod koniec pobytu autora w Szwajcarii i po powrocie do kraju w 1896 roku (pobyt na Kielecczyźnie). Pierwodruk powieści ukazał się w odcinkach w galicyjskim piśmie „Nowa Reforma” (VII-IX 1897). Drukiem ukazała się w 1898 roku we Lwowie pod pseudonimem Maurycy Zych. W latach następnych ukazywały się kolejne jej wydania (niektóre okrojone przez cenzurę). W 1909 roku, kiedy możliwe było wydanie powieści w okrojonym przez cenzurę kształcie w Warszawie autor nadał jej tytuł: „Andrzej Radek – czyli Syzyfowe prace”. Książka została także przetłumaczona na kilka języków (głównie po II wojnie światowej).



  Dowiedz się więcej
Syzyfowe prace - streszczenie
Syzyfowe prace - plan wydarzeń
Syzyfowe prace - znaczenie tytułu
Problematyka Syzyfowych prac Stefana Żeromskiego
Marcin Borowicz - charakterystyka
Elementy autobiograficzne w powieści
Wartość dokumentalna Syzyfowych prac Stefana Żeromskiego
Metody rusyfikacji polskiej młodzieży na podstawie "Syzyfowych prac”
Kompozycja i język Syzyfowych prac
Ekranizacja powieści Syzyfowe prace
Syzyfowe prace - ciekawostki
Syzyfowe prace - wiadomości wstępne, czas i miejsce akcji
Stefan Żeromski - biografia
Szczegółowy plan wydarzeń Syzyfowych prac
Marcin Borowicz - charakterystyka
Andrzej Radek - charakterystyka
Pozostali bohaterowie Syzyfowych prac
Czas i miejsce akcji Syzyfowych prac
Syzyfowe prace jako dokument epoki
Syzyfowe prace - znaczenie tytułu powieści
„Syzyfowe prace” – bibliografia
„Syzyfowe prace” – opis plakatu filmowego
„Syzyfowe prace” – najważniejsze cytaty
Motyw Rosjan w „Syzyfowych pracach”
Charakterystyka pozostałych bohaterów „Syzyfowych prac”
Antoni Paluszkiewicz - charakterystyka
Profesor Sztetter - charakterystyka
Ferdynand Wiechowski - charakterystyka
Anna Stogowska i jej rodzina
Tło historyczne „Syzyfowych prac”
„Masz, psie, masz, draniu! Masz - za teatr, masz za inspektorskie zebranie, masz za literaturę! Tyś mnie chciał do siebie podobnym... - Masz, renegacie, szpiegu, masz, szpiegu!” Jakie przeżycia podyktowały Marcinowi te gorzk
Z którym z bohaterów „Syzyfowych prac” chciałbyś się zaprzyjaźnić i dlaczego?
„Syzyfowe prace” - utwór Stefana Żeromskiego jako powieść o dojrzewaniu, dorastaniu, pierwszych ważnych doświadczeniach młodych ludzi. Uzasadnij stwierdzenie, podając odpowiednie argumenty
Czy działania rusyfikatorów można nazwać „syzyfową pracą”?
„Syzyfowe prace” – recenzja powieści
Czy „Syzyfowe prace” można nazwać radosnym hymnem życia na przekór wszystkiemu?
Czy Andrzej Radek może służyć za dobry przykład przezwyciężania trudności życiowych?
„Przyjaźń przez współczucie i współudział łagodzi nieszczęście” – uzasadnij stwierdzenie na podstawie „Syzyfowych prac”
Życie młodzieży polskiej w latach 70 i 80 XIX wieku na podstawie lektury „Syzyfowe prace”
Droga Marcina Borowicza do patriotyzmu
Gimnazjum klerykowskie różni się od współczesnego – rozprawka
„Ojczyzna to nie tylko miły sercu krajobraz, ale i ciągłe wobec niej obowiązki do spełnienia” – kiedy bohaterowie „Syzyfowych prac” zrozumieli słuszność tego stwierdzenia?
Przeżycia wewnętrzne Marcina Borowicza podczas recytacji „Reduty Ordona”
Przebieg i wpływ lekcji języka polskiego na młodzież w klerykowskim gimnazjum
Charakterystyka porównawcza Andrzeja Radka i Marcina Borowicza
Motyw miłości w „Syzyfowych pracach”
Obraz zaboru rosyjskiego na przykładzie „Syzyfowych prac”
Motyw nauczyciela w „Syzyfowych pracach”
Obraz rusyfikacji w „Syzyfowych pracach”
Losy Andrzeja Radka
Losy Marcina Borowicza
Autobiografizm w „Syzyfowych pracach”
Rusyfikacja w zaborze rosyjskim jako tło „Syzyfowych prac”
Obraz polskiego społeczeństwa w „Syzyfowych pracach”
„Syzyfowe prace” jako dokument epoki
Stefan Żeromski – notatka szkolna
Metody rusyfikacji w „Syzyfowych pracach”
Walka polskiej młodzieży z rusyfikacją w „Syzyfowych pracach”
„Syzyfowe prace” – recenzja filmu
„Syzyfowe prace” na tle prądów epoki
Czy „Syzyfowe prace” Stefana Żeromskiego to powieść mająca wartości dla współczesnych? – rozprawka
Motyw szkoły w „Syzyfowych pracach”
Tragizm młodzieży polskiej w zaborze rosyjskim w świetle powieści Stefana Żeromskiego „Syzyfowe prace”
Główne wątki „Syzyfowych prac”
Charakterystyka Bernarda Zygiera
Charakterystyka Andrzeja Radka
Charakterystyka Marcina Borowicza
Czas i miejsce akcji „Syzyfowych prac”
Język i stylistyka „Syzyfowych prac”
Kompozycja „Syzyfowych prac”
Artyzm „Syzyfowych prac”
„Syzyfowe prace” – interpretacja tytułu
„Syzyfowe prace” jako powieść o dorastaniu
„Syzyfowe prace” - plan wydarzeń
Geneza „Syzyfowych prac”
Syzyfowe prace – streszczenie