2l.pl Lektury Motywy literackie
Jesteś w: 2l.pl -> Syzyfowe prace

2l.pl / Stefan Żeromski - biografia

Autor: Jakub Ciczkowski     Data publikacji: 20.01.2006     Serwis chroniony prawem autorskim

„Był tym, wobec którego niemożliwa była obojętność” – tak pisał po śmierci Żeromskiego w jednym ze swoich artykułów Wacław Borowy.

Stefan Żeromski urodził się 14 października 1864 roku w Strawczynie na Kielecczyźnie, w ubogiej rodzinie szlacheckiej. Jego ojciec był dzierżawcą. W szkole wiejskiej, w Psarach, Żeromski pobiera nauki elementarne. Szybko traci rodziców.


W 1874 roku rozpoczyna naukę w gimnazjum kieleckim. Po dwunastoletnim pobycie w gimnazjum nie zdaje egzaminu maturalnego. Pracuje jako guwerner, udziela korepetycji.
W roku 1886 zapisuje się do warszawskiej Wyższej Szkoły Weterynaryjnej. Ma nadzieję, że szybko zdobędzie zawód, który pozwoli mu pomóc rodzinie. Niestety, słabe zdrowie i konieczność zarobkowania uniemożliwiają mu skończenie studiów. Żeby nie popaść w skrajną nędzę podejmuje pracę nauczyciela domowego w dworach szlacheckich na Kielecczyźnie, Mazowszu, Podlasiu i w Nałęczowie. Praca ta pozwala mu się utrzymać, a także dostarcza różnorodnych doświadczeń życiowych. Mężczyzna ma możliwość poznania wielu okolic. W Nałęczowie spotyka swoją przyszłą żonę, Oktawię z Radziwiłłów Rodkiewiczową. Wywiera ona ogromny wpływ na jego życie. Żeromski choruje wówczas na gruźlicę, jest bliski śmierci. Kobieta opiekuje się nim i podtrzymuje na duchu. Ułatwia mu też nawiązanie kontaktów literackich. Jest to bowiem okres, kiedy Żeromski podejmuje pierwsze, zasługujące na uwagę próby literackie. Wspólnie wyjeżdżają do Szwajcarii. Tam Żeromski otrzymuje posadę zastępcy bibliotekarza w Muzeum Polskim w Raperswilu. Czteroletni pobyt w Szwajcarii umożliwia mu zapoznanie się z licznymi materiałami i dokumentami poświęconymi dziejom polskiego uchodźctwa, a także kontakt z najmłodszym pokoleniem emigracyjnym, politykami i ludźmi kultury.

Parę lat Żeromski pracuje też jako bibliotekarz w Bibliotece Zamoyskich w Warszawie.
Po roku 1904 jego sytuacja finansowa stabilizuje się, toteż może już poświęcić się wyłącznie pisaniu. Z tego też się utrzymuje. Długie lata pisarz przebywa za granicą. W świecie literackim jest już wybitną osobistością. Po klęsce rewolucji 1905 roku spędza trzy lata w Paryżu. Po powrocie zamieszkuje w Zakopanem. Tu przeżywa lata pierwszej wojny światowej. W tym też okresie kończy się jego dwudziestoletni związek z żoną. W jego życiu pojawia się inna kobieta, Anna Zawadzka. Nie potrafi oprzeć się temu uczuciu. Zakłada nową rodzinę. Jego życie osobiste ulega rozdwojeniu. Wielkim dramatem dla pisarza jest śmierć jego jedynego syna. Córka z drugiego małżeństwa nie wypełnia pisarzowi tejże straty.
W roku 1918, po uzyskaniu niepodległości przez Polskę, przenosi się do Warszawy. Za wybitne zasługi oferują mu tam mieszkanie na Zamku Królewskim.




W 1920 roku pisarz zakłada Towarzystwo Przyjaciół Pomorza. W czasach wojny polsko- bolszewickiej pełni funkcję korespondenta wojennego. Atakowany jest przez prawicę polityczną.

W roku 1924 zostaje kandydatem do Literackiej Nagrody Nobla. Nagrodę tę otrzymuje jednak Władysław Stanisław Reymont.

Żeromski umiera 20 listopada 1925 roku. Pochowano go na warszawskim cmentarzu ewangelicko – reformowanym.




„Umarł największy bodaj pisarz współczesnej Europy” – słowa te pojawiają się po śmierci pisarza w jednym z czasopism literackich.

Pseudonimy pisarza – Maurycy Zych, Józef Katerla.
„Pseudonim był konieczny ze względu na to, że Żeromski żył w kraju podlegającym władzom rosyjskim, gdzie taka literatura, jak na przykład „Ludzie bezdomni”(książkę tę, tak jak i „Syzyfowe prace”, wydał autor pod pseudonimem Maurycy Zych) była zakazana”. (Borowy W., O Żeromskim, Rozprawy i szkice, Warszawa 1960.)




Twórczość Żeromskiego

„Stefan Żeromski bardzo szybko zdobył popularność i uznanie, szacunek i miłość szerokich rzesz czytelniczych (...) cieszył się ogromnym autorytetem moralnym, dla wielu rówieśnych i młodszych od siebie pisarzy stał się literackim wzorem i mistrzem, jednak jego twórczość od początku wywoływała spory i kontrowersje.” (Żeromski, Z dziejów recepcji twórczości 1895-1964, wyb. i wstęp Z.J. Adamczyk, Warszawa 1975.)

Już ten krótki, przedstawiony wyżej zarys życia pisarza wystarczy za dowód, że znał on znakomicie namiętność i cierpienie. Te rzeczy stają się zatem przewodnimi tematami jego utworów. „Głęboki wrażliwy na każde cierpienie, szczególnie mocno reagował Żeromski na to cierpienie, którego źródłem jest niesprawiedliwość społeczna.” (Borowy W., op. cit..) Pisarz dokładnie obserwuje otaczającą go rzeczywistość i podejmuje w swoich utworach problematykę społeczną i patriotyczną. Pokazuje nędzę i ucisk człowieka, a także chciwość posiadaczy, jednym słowem odsłania rzeczywistość społeczną obecnego ustroju. Przez to właśnie, że porusza w swoich dziełach tematy drażliwe obyczajowo, a także wypowiada się we wszystkich ważnych dla polskiej kultury sprawach, zyskuje wielu przeciwników. Oskarżany jest też o to, że w swoich utworach ukazuje to, „co w życiu posępne i ohydne, iż w sercach czytelników szczepi jad zwątpienia oraz przekonanie o bezsilności ludzkiego oporu przeciw połączonym mocom ludzi i świata.”( Żeromski, Z dziejów recepcji twórczości, op. cit.). Bardzo źle znosi wszelkie ataki i napaści na jego osobę. Chce nawet, znajdując się już wówczas u szczytu sławy, zrezygnować z pracy pisarskiej.

Żeromski często stosuje w swoich utworach elementy techniki naturalistycznej. Znajduje ona wyraz „zwłaszcza w brutalizacji ukazanej rzeczywistości, w sugestywnych opisach śmierci, rozkładu, choroby, cierpienia.” (Hanczakowski M., Kuziak M., Zawadzki A., Żynis B., Historia literatury, Od antyku do współczesności, Bielsko-Biała 2002.)

Żeromski bardzo często zamieszcza w swoich utworach wątki historyczne. Interesuje go nie tylko niedawna przeszłość kraju. Sięga też do czasów napoleońskich, na przykład w znanej powieści „Popioły” oraz często przywołuje okres powstania styczniowego.

Pisarz jest również wielkim „poetą miłości”. Wspaniale potrafił nakreślić w swoich utworach uniesienia, a także rozpacze miłosne. Upodobaniem pisarza było też ukazywanie związków człowieka z przyrodą. Również w „Syzyfowych pracach” można dostrzec związek człowieka z naturą. Niektórzy badacze twierdzą nawet, że Żeromski był bardziej lirykiem niż powieściopisarzem.

Pisarz doskonale radzi sobie z ukazywaniem złożoności ludzkiej natury. Świetnie maluje portrety psychologiczne swoich bohaterów.

„Dla Żeromskiego człowiek jest rzeczą świętą, której nikomu nie wolno krzywdzić. (...) Szanuj człowieka – to przewodnia idea wszystkich utworów Żeromskiego, ewangelia jego pisarstwa, dzięki której pisarz stał się w literaturze polskiej reprezentantem idei „wszechczłowieczeństwa” i zwiastunem ogólnoludzkiego braterstwa i pokoju.” (Żeromski, Z dziejów..., op. cit.).

Kompozycja utworów Żeromskiego nie stanowi zwartej całości. Rozdziały jego dzieł zazwyczaj są oddzielnymi opowieściami, często nie są nawet ze sobą powiązane. „Twórczość Żeromskiego jest nierówna. Na ogół nie był on zręcznym architektem utworu literackiego.” (Borowy, op. cit.).

Żeromski dbał o autentyzm i wiarygodność historyczną przedstawianych przez siebie zdarzeń.
Język jego utworów odznacza się rytmicznością. Autor często stosuje hiperbole. Posługuje się także symboliką (np. w „Ludziach bezdomnych – motyw rozdartej sosny). Przez te zabiegi stara się podkreślić ważne wydarzenia.

W utworach Żeromskiego ważną rolę pełnią partie liryczno-nastrojowe i opisowe. „Żeromski znany jest powszechnie jako pisarz niezwykłego bogactwa i urody stylu, ale również pewnej przesady i barokowej nieomal rozrzutności.” (Hutnikiewicz A, Wstęp (w:) Żeromski S., Syzyfowe prace, Wrocław 1973.)

Żeromski pisał: opowiadania, powieści, dramaty, był też publicystą. Zaliczany jest on do najważniejszych pisarzy dwudziestolecia międzywojennego.



Twórczość:
Do roku 1898: "Rozdzióbią nas kruki, wrony" (1895), Opowiadania - m.in. Doktór Piotr, Zmierzch, Siłaczka, Zapomnienie (1895), Promień (1897), Syzyfowe prace (1897);

1898-1910: Ludzie bezdomni (1899), Popioły (1903), Dzieje grzechu (1908) Duma o hetmanie (1908);
Dramaty: Róża (1909), Sułkowski (1910), Sen o szpadzie (1906);

1910-1919: Uroda życia (1912), Wierna rzeka (1912);
Trylogia Walka z szatanem: Nawracanie Judasza, Zamieć (1916), Charitas (1919)
Poemat Wisła (1918)
Fragment powieściowy Wszystko i nic (1914);
Publicystyka: Początek świata pracy (1918), Projekt Akademii Literatury Polskiej (1918), Organizacja inteligencji zawodowej (1919);

Lata 1919-1925: Przedwiośnie (1924), Puszcza jodłowa (1925);
Dramaty: "Ponad śnieg bielszy się stanę" (1920), Biała rękawiczka (1921), Turoń (1923), "Uciekła mi przepióreczka..." (1924);
Publicystyka: Snobizm i postęp (1922), Bicze z piasku (1925).



  Dowiedz się więcej
Syzyfowe prace - streszczenie
Syzyfowe prace - plan wydarzeń
Syzyfowe prace - znaczenie tytułu
Problematyka Syzyfowych prac Stefana Żeromskiego
Marcin Borowicz - charakterystyka
Elementy autobiograficzne w powieści
Wartość dokumentalna Syzyfowych prac Stefana Żeromskiego
Metody rusyfikacji polskiej młodzieży na podstawie "Syzyfowych prac”
Kompozycja i język Syzyfowych prac
Ekranizacja powieści Syzyfowe prace
Syzyfowe prace - ciekawostki
Syzyfowe prace - wiadomości wstępne, czas i miejsce akcji
Stefan Żeromski - biografia
Szczegółowy plan wydarzeń Syzyfowych prac
Marcin Borowicz - charakterystyka
Andrzej Radek - charakterystyka
Pozostali bohaterowie Syzyfowych prac
Czas i miejsce akcji Syzyfowych prac
Syzyfowe prace jako dokument epoki
Syzyfowe prace - znaczenie tytułu powieści
„Syzyfowe prace” – bibliografia
„Syzyfowe prace” – opis plakatu filmowego
„Syzyfowe prace” – najważniejsze cytaty
Motyw Rosjan w „Syzyfowych pracach”
Charakterystyka pozostałych bohaterów „Syzyfowych prac”
Antoni Paluszkiewicz - charakterystyka
Profesor Sztetter - charakterystyka
Ferdynand Wiechowski - charakterystyka
Anna Stogowska i jej rodzina
Tło historyczne „Syzyfowych prac”
„Masz, psie, masz, draniu! Masz - za teatr, masz za inspektorskie zebranie, masz za literaturę! Tyś mnie chciał do siebie podobnym... - Masz, renegacie, szpiegu, masz, szpiegu!” Jakie przeżycia podyktowały Marcinowi te gorzk
Z którym z bohaterów „Syzyfowych prac” chciałbyś się zaprzyjaźnić i dlaczego?
„Syzyfowe prace” - utwór Stefana Żeromskiego jako powieść o dojrzewaniu, dorastaniu, pierwszych ważnych doświadczeniach młodych ludzi. Uzasadnij stwierdzenie, podając odpowiednie argumenty
Czy działania rusyfikatorów można nazwać „syzyfową pracą”?
„Syzyfowe prace” – recenzja powieści
Czy „Syzyfowe prace” można nazwać radosnym hymnem życia na przekór wszystkiemu?
Czy Andrzej Radek może służyć za dobry przykład przezwyciężania trudności życiowych?
„Przyjaźń przez współczucie i współudział łagodzi nieszczęście” – uzasadnij stwierdzenie na podstawie „Syzyfowych prac”
Życie młodzieży polskiej w latach 70 i 80 XIX wieku na podstawie lektury „Syzyfowe prace”
Droga Marcina Borowicza do patriotyzmu
Gimnazjum klerykowskie różni się od współczesnego – rozprawka
„Ojczyzna to nie tylko miły sercu krajobraz, ale i ciągłe wobec niej obowiązki do spełnienia” – kiedy bohaterowie „Syzyfowych prac” zrozumieli słuszność tego stwierdzenia?
Przeżycia wewnętrzne Marcina Borowicza podczas recytacji „Reduty Ordona”
Przebieg i wpływ lekcji języka polskiego na młodzież w klerykowskim gimnazjum
Charakterystyka porównawcza Andrzeja Radka i Marcina Borowicza
Motyw miłości w „Syzyfowych pracach”
Obraz zaboru rosyjskiego na przykładzie „Syzyfowych prac”
Motyw nauczyciela w „Syzyfowych pracach”
Obraz rusyfikacji w „Syzyfowych pracach”
Losy Andrzeja Radka
Losy Marcina Borowicza
Autobiografizm w „Syzyfowych pracach”
Rusyfikacja w zaborze rosyjskim jako tło „Syzyfowych prac”
Obraz polskiego społeczeństwa w „Syzyfowych pracach”
„Syzyfowe prace” jako dokument epoki
Stefan Żeromski – notatka szkolna
Metody rusyfikacji w „Syzyfowych pracach”
Walka polskiej młodzieży z rusyfikacją w „Syzyfowych pracach”
„Syzyfowe prace” – recenzja filmu
„Syzyfowe prace” na tle prądów epoki
Czy „Syzyfowe prace” Stefana Żeromskiego to powieść mająca wartości dla współczesnych? – rozprawka
Motyw szkoły w „Syzyfowych pracach”
Tragizm młodzieży polskiej w zaborze rosyjskim w świetle powieści Stefana Żeromskiego „Syzyfowe prace”
Główne wątki „Syzyfowych prac”
Charakterystyka Bernarda Zygiera
Charakterystyka Andrzeja Radka
Charakterystyka Marcina Borowicza
Czas i miejsce akcji „Syzyfowych prac”
Język i stylistyka „Syzyfowych prac”
Kompozycja „Syzyfowych prac”
Artyzm „Syzyfowych prac”
„Syzyfowe prace” – interpretacja tytułu
„Syzyfowe prace” jako powieść o dorastaniu
„Syzyfowe prace” - plan wydarzeń
Geneza „Syzyfowych prac”
Syzyfowe prace – streszczenie