2l.pl Lektury Motywy literackie
Jesteś w: 2l.pl -> Biblia

2l.pl / Nawiązania do Nowego Testamentu

Autor: Jakub Ciczkowski     Data publikacji: 20.01.2006     Serwis chroniony prawem autorskim

„Nowy Testament” podobnie jak „Stary Testament” stanowi nieprzebraną skarbnicę wątków i motywów. Czerpią z nich twórcy z całego świata, niezależnie od epoki w jakiej żyją. Opowieść o życiu i działalności Jezusa, a także jego uczniów – apostołów oraz literacka wizja sądu ostatecznego („Apokalipsa św. Jana) silnie wpływały na wyobraźnię artystów. Głównie inspirująca była spisana historia narodzin, nauk i męczeńskiej śmierci Chrystusa, która stanowi podstawę chrześcijańskiej kultury.

Przez wieki powstawało wiele obrazów, rzeźb i utworów muzycznych o tematyce religijnej. Widać to przede wszystkim w twórczości związanej z obiektami sakralnymi, takimi jak kościoły, siedziby zakonów, kaplice i kapliczki. Do Biblii nawiązywali zarówno najwybitniejsi twórcy swej epoki, jak i artyści ludowi, często anonimowi. Głównymi motywami były narodziny Jezusa, a przede wszystkim jego męczeńska śmierć i zmartwychwstanie. Najbardziej powszechnym symbolem stał się krzyż, na którym zginął Jezus.


Innym popularnym motywem jest motyw Sabat Mater Dolorosa, motyw Matki Boleściwej, która przeżywa cierpienia wraz z konającym Synem. Motywy maryjne zdominowały zarówno lirykę jak i inną religijną twórczość. Innym motywem jest postać Maryi z trzymanym na rękach Dzieciątkiem Jezus. Do niego nawiązuje znany przez wszystkich katolików portret Matki Boskiej Częstochowskiej czy Matki Boskiej Ostrobramskiej.

Twórców od wieków fascynowała także apokaliptyczna wizja końca świata i sądu ostatecznego opisana przez św. Jana w „Apokalipsie”. Wówczas to groźny, ale sprawiedliwy Bóg ma osądzić całą ludzkość i każdego człowieka z osobna – potępieni skazani zostaną na wieczne męki, zaś oddani Stwórcy dostąpią wiecznej chwały i wejdą do królestwa niebieskiego. Motyw pasyjny, maryjny i apokaliptyczny zdominowały twórczość religijną w kulturze europejskiej. Nie sposób jest wymienić wszelkich dział, nawet w twórczości polskich autorów, każde z nich należy interpretować z osobna, odwołując się do treści „Nowego Testamentu”.




Warto wspomnieć, że motywy nowotestamentowe istniały w polskiej literaturze od początku. Już w średniowieczu powstają takie pieśni religijne, jak: „Bogurodzica” czy „Lament świętokrzyski”. Kolejne epoki także żywo nawiązywały do Biblii, o czym świadczy twórczość m.in. Jana Kochanowskiego czy Mikołaja Sępa Szarzyńskiego, a także autorów oświeceniowych modlitw. Piękna tradycją są także polskie kolędy. Twórczość romantyczna eksploatowała z kolei motywy mesjańskie (mesjanizm Mickiewicza, „Księgi narodu i pielgrzymstwa polskiego”, „Dziady” cz. III, „Nie-boska komedia” Krasińskiego). Motywy nowotestamentowe pojawiały się także w utworach pozytywistów, by przywołać chociażby ważną powieść Sienkiewicza „Quo vadis”.

W kolejnych epokach do Biblii w swej poezji nawiązywali Jan Kasprowicz („Hymny”), Leopold Staff i Jerzy Liebert. W obliczu II wojny światowej na plan pierwszy wysunął się motyw apokaliptyczny (poezja Gajcego, Baczyńskiego i innych). Także po wojnie motywy religijne cieszyły się popularnością, o czym świadczy twórczość nie tylko księży, takich jak kc. Jan Twardowski, ale też najwybitniejszych polskich poetów – Herberta czy Miłosza.




Tradycje „Nowego Testamentu” wpływały także na ukształtowanie się specyficznych form literackich. Zaliczamy do nich przede wszystkim misteria („Historyja o chwalebnym Zmartwychwstaniu Pańskim” Mikołaja z Wilkowiecka) opowiadające o śmierci i zmartwychwstaniu Chrystusa. Innym przykładem jest moralitet – alegoryczny utwór o walce dobra i zła w ludzkiej duszy. Wielkie piętno odcisnęła też nowotestamentowa tematyka na teatrze. Obrazowość biblijnych motywów i ich uniwersalizm powodują, że na każdym kroku w dziełach wszelakich twórców odnajdujemy bezpośrednie lub pośrednie nawiązania.



  Dowiedz się więcej
Biblia – bibliografia
Motyw syna marnotrawnego w Biblii
Motyw apokalipsy w Biblii
Portrety kobiety w Biblii
Motyw Hioba w literaturze staropolskiej
Stylizacja biblijna
Nawiązania do Nowego Testamentu
Znaczenie Starego Testamentu
Biblijny obraz Boga
Biblia jako źródło inspiracji dla artystów
Stworzenie świata i człowieka według Biblii
Ewangelia jako gatunek literacki
Bohaterowie Nowego Testamentu
Bohaterowie Starego Testamentu
Biblia jako dzieło literackie
Symbolika biblijna – opracowanie
Biblia – różnorodność gatunkowa
Zwroty frazeologiczne w Biblii
Biblia jako źródło wartości dla współczesnego człowieka
Czy człowiek współczesny powinien znać Biblię nie tylko ze względów religijnych?
Hymn o miłości św. Pawła – opracowanie
Biblia jako źródło kultury europejskiej
Psalm jako gatunek
Podział ksiąg biblijnych
Przekłady Biblii
Przypowieść o zaginionej owcy
Przypowieść o talentach
Przypowieść o robotnikach w winnicy
Przypowieść o synu marnotrawnym
Przypowieść o miłosiernym Samarytaninie
Przypowieść jako gatunek
Przypowieść o siewcy
Apokalipsa św. Jana – opracowanie
Kazanie na Górze – opracowanie
„Lamentacje” w Biblii
Pieśń nad Pieśniami – opracowanie
Księga Psalmów – opracowanie
Księga Izajasza – opracowanie
Księga Koheleta – opracowanie
Księga Hioba – opracowanie
Ofiara Abrahama – opracowanie
Księga Rodzaju – opracowanie
Biblia – historia powstania
Biblia – wprowadzenie