2l.pl Lektury Motywy literackie
Jesteś w: 2l.pl -> Biblia

2l.pl / Księga Koheleta – opracowanie

Autor: Jakub Ciczkowski     Data publikacji: 20.01.2006     Serwis chroniony prawem autorskim

Księga Koheleta czyli Eklezjastesa jest jedną z ksiąg tworzących kanon Starego Testamentu. Posiada ona formę traktatu filozoficznego, w którym autor porusza kwestie egzystencjalne nurtujące ludzkość od jej zarania, a mianowicie pyta o sens istnienia oraz o to, jak być szczęśliwym. Skutkiem rozważań, które jednak nie przynoszą żadnej odpowiedzi, staje się gorzkie stwierdzenie, że wszystko jest marnością. W pełni zawiera się ono w słynnym cytacie: „vanitas vanitatum et omnia vanitas” pochodzącym z księgi Koheletowej, którą zainteresowanie było na tyle żywe, by powstał motyw marności (vanitas) obecny w różnorodnych przedstawieniach, m. in. literackich i malarskich, dotyczących przemijalności natury świata i ludzkiego życia.


Kohelet był mędrcem, który w swym życiu pochylał się nad zagadnieniami filozoficznymi i moralnymi, poszukiwał sensu życia. Nie posługiwał się formą naukowego traktatu, a fikcją literacką. Nazwa „Kohelet” jest określeniem funkcji autora – „przemawiającego na zebraniu”. Księga najprawdopodobniej powstała pod koniec III lub na początku II wieku p. n. e.Autor skupia się nad celem ludzkiej egzystencji i wartością jaką jest szczęście. Stwierdzenie, że „wszystko jest marnością” pojawia się w tekście wielokrotnie. Człowiek bezskutecznie dąży do szczęścia – nie przynoszą go bogactwo, rozkosz i mądrość. Kohelet przekonuje, że w życiu należy zachować umiar, nie daje odpowiedzi co spotka człowieka po śmierci, jednak wierzy w boski sąd. Podkreśla fakt ludzkiego przemijania i powtarzalności („nic nowego pod słońcem”), od których człowiek nie może uciec, jedynie Bóg zna sens i tajemnice.

Mimo że w każdej niemal epoce można było odnaleźć obszary wykorzystujące topikę wanitatywną, to popularność myśli Koheletowej ściśle uzależniona była od tendencji panujących w danym okresie. Związki motywu „vanitas” z epoką widać chociażby w średniowieczu, baroku czy Młodej Polsce, które to epoki ideologicznie spokrewnione były z myślą Eklezjastesa ze względu na panujący w nich pesymizm poznawczy oraz zwrot ku wierze i metafizyce. O zainteresowaniu się motywem marności w kulturze na przestrzeni wieków świadczy m. in. literatura, czego postaram się dowieść na przykładzie wybranych przez siebie utworów pochodzących z różnych okresów.




„Vanitas vanitatum”, czyli „marność nad marnościami i wszystko marność” to poczucie kruchości życia wobec wielkości świata, również wskazanie, że koniec człowieka jest nieunikniony. Słowa „vanitas vanitatum” pochodzą z pierwszych zdań biblijnej Księgi Koheleta czyli Eklezjastesa. Jest to jedna z ksiąg tworzących kanon Starego Testamentu. Posiada formę traktatu filozoficznego, w którym autor porusza kwestie egzystencjalne nurtujące ludzkość od jej zarania, a mianowicie pyta o sens istnienia oraz o to, jak być szczęśliwym. Skutkiem rozważań, które jednak nie przynoszą żadnej odpowiedzi, staje się gorzkie stwierdzenie, że wszystko jest marnością. W pełni zawiera się ono w słynnym cytacie: „vanitas vanitatum et omnia vanitas”.




Autor księgi twierdzi, że ludzka egzystencja to „gonienie za wiatrem”. Za bezsensowne trzeba uważać wysiłki zmierzające do osiągnięcia trwałego szczęścia. Nie przynoszą go ani bogactwa i słowa, ani nieograniczone używanie rozkoszy, ani mądrość. Ostatecznie spotyka wszystkich ten sam los – śmierć. Motyw marności pojawia się już w „Księdze Rodzaju”, kiedy to Bóg przemawia do Adama i Ewy tymi oto słowy: „Prochem jesteś i w proch się obrócisz”. Słowa te obrazują ulotność egzystencji, która jest we wszechświecie chwilą niezauważalną.



  Dowiedz się więcej
Biblia – bibliografia
Motyw syna marnotrawnego w Biblii
Motyw apokalipsy w Biblii
Portrety kobiety w Biblii
Motyw Hioba w literaturze staropolskiej
Stylizacja biblijna
Nawiązania do Nowego Testamentu
Znaczenie Starego Testamentu
Biblijny obraz Boga
Biblia jako źródło inspiracji dla artystów
Stworzenie świata i człowieka według Biblii
Ewangelia jako gatunek literacki
Bohaterowie Nowego Testamentu
Bohaterowie Starego Testamentu
Biblia jako dzieło literackie
Symbolika biblijna – opracowanie
Biblia – różnorodność gatunkowa
Zwroty frazeologiczne w Biblii
Biblia jako źródło wartości dla współczesnego człowieka
Czy człowiek współczesny powinien znać Biblię nie tylko ze względów religijnych?
Hymn o miłości św. Pawła – opracowanie
Biblia jako źródło kultury europejskiej
Psalm jako gatunek
Podział ksiąg biblijnych
Przekłady Biblii
Przypowieść o zaginionej owcy
Przypowieść o talentach
Przypowieść o robotnikach w winnicy
Przypowieść o synu marnotrawnym
Przypowieść o miłosiernym Samarytaninie
Przypowieść jako gatunek
Przypowieść o siewcy
Apokalipsa św. Jana – opracowanie
Kazanie na Górze – opracowanie
„Lamentacje” w Biblii
Pieśń nad Pieśniami – opracowanie
Księga Psalmów – opracowanie
Księga Izajasza – opracowanie
Księga Koheleta – opracowanie
Księga Hioba – opracowanie
Ofiara Abrahama – opracowanie
Księga Rodzaju – opracowanie
Biblia – historia powstania
Biblia – wprowadzenie